KERKELIJKE RONDSCHOUW

HET VREDESVRAAGSTUK EN ONS GELOOF.
Wij zijn dankbaar, dat onze vooraanstaande mannen, die in christelijke kringen bij velen het vertrouwen genieten, zich beijveren om ons voor te lichten op een terrein, waarop velen de voeten zetten, zonder dat ze altijd weten hoe ze dan moeten gaan. We bedoelen het vraagstuk van oorlog en vrede. We worden gedwongen er ons mee te bemoeien.
Die meeleeft met z'n tijd moet en wil ook een meening zich vormen, wil en moet een overtuiging hebben. En het begeren is dan immers, om de dingen zóó te mogen zien dat we elkander kunnen helpen en bijstaan om saam het goede te bereiken, dat ons volk en ook de andere natiën ten zegen kan zijn.
Een van de mannen wien wij gaarne in deze ons vertrouwen schenken is de scherpzinnige geleerde prof. dr. W. J. Aalders, de man van de Christelijke Ethiek, hoogleeraar in de godgeleerdheid aan de Rijks-Universiteit te Groningen.
Pas heeft hij gesproken in de Groote Kerk te 's-Gravenhage over bovengenoemd onderwerp : het vredesvraagstuk en ons geloof. En het komt ons voor, dat we goed doen een overzicht van het gesprokene hier te laten volgen.
Er zijn — aldus prof. Aalders — vijf houdingen ten aanzien van het vredesvraagstuk in te nemen, en wel:1. de geloof-looze ; 2. de ongeloovige ; 3. d' bijgeloovige ; 4. de overgeloovige en 5. de geloovige houding.

1. De gelooflooze houding. Zij is die van hen, die het vraagstuk geheel buiten het geloof om beschouwen. Zij rekenen alleen met het gegevene, de natuur, het leven, zonder hoogeren maatstaf. In den strijd om het bestaan overleeft datgene wat het krachtigst is. Tracht dit te handhaven en gij zorgt het best voor de toekomst. Dit geldt op elk terrein, ook op dat van den Staat. Geen staat zonder oorlog. Als zijn belang het eischt, economisch, sociaal, radicaal, cultureel, moet alles wijken. De oorlog is een in bepaalde omstandigheden geeischte krachtsontwikkeling en krachtmeting. Macht is tenslotte het hoogste recht.
Deze opvatting is geloofloos en godloos. Zij is ook onzedelijk en onmenschelijk. Wat moet er worden van een wereld, die alleen aan de z.g. belangen der sterken, het nut der gemeenschap gehoorzaamt ? Het antwoord ligt in den oorlog van 1914 en den na-oorlog van 1918 tot nu en tot hoelang nog.
2. De ongeloovige houding. Bedoeld is de houding van hen, die tot zekere grens geloovig zijn. Zij gelooven in God, die de wereld heeft geschapen en eens zal oordeelen. Maar in de bedeeling van nu, het interim, waarin wij leven, is de wereld zondig en zal het hoe langer hoe erger worden. Men leze de Openbaringen en de afscheidsredenen van Jezus. Deze houding spreekt een scherp oordeel over den oorlog uit. Zij is tot zekere hoogte te zeer geloovig, d.i. zij rekent met God. Maar voor hier en nu acht zij een positieven invloed ten goede uitgesloten. Zij gaat hiermede te ver. Men mag niet een stuk werkelijkheid aan God onttrekken. Toeval moet de eisch van 't Christendom doorwerken. Men denke aan de wijze waarop men van Christelijke zijde dikwijls vrede heeft gehad met toestanden en instellingen, die bepaald on-Christelijk zijn. Da Costa heeft het nog opgenomen tegen de afschaffing der sla­vernij. Men mag niet God een grens stellen. Dit is een tot zekere hoogte ongeloovige houding.
3. De bijgeloovige houding. Zij is die, welke den mensch overschat en humanitaire en sociale motieven te zeer gelden laat. De enkele is goed, het kwaad ligt in de maatschappij. Het volk is goed, de schuld ligt bij de regeeringen en de diplomaten. Breng dezen menschen verlichting bij, verbeter de sociale toestanden en de menschen en volken zullen in vrede met elkaar leven. Dit is bijgeloovig. Men onderstelt een natuurlijke goedheid der menschelijke natuur, die niet bestaat. Men denke aan Jezus' oordeel over den mensch.
En zal men langs den weg van ontwikkeling de ontzaglijke machten van natuurdrang en levenskracht, van economische behoeften en cultureele verlangens, van volkstrots en rassenvitaliteit, van revanche en rancune kunnen bedwingen en opheffen ? Geloove wie het kan !
4. De overgeloovige houding. Deze vergeet, dat hier en nu de mensch en de menschheid nog niet in het koninkrijk Gods zijn. Men moet rekenen met de werkelijkheid, waarin wij leven en die wij zien.
Mag de enkele zich aan de samenleving onttrekken ? Hij is toch een mensch, die hier, in deze wereld, zijn roeping moet vervullen. De staatsgemeenschap heeft verplichtingen tegenover het voorgeslacht, de tijdgenooten en het nageslacht. Men is met dienstweigering en eenzijdige ontwapening niet klaar. Wij ir ogen niet uit de wereld wegloopen. Ook aiet anticipeer en op een toekomst aan gene zijde. Ons leven is ons, kruis, dat wij niet mogen afwerpen. Men kan nooit te veel geloof hebben, maar deze houding is overgeloovig, in zooverre zij de spanning miskent, die met ons leven gegeven is.
5. De geloovige houding. Zij onderscheidt tusschen deze bedoeling en de toekomende, tusschen de aardsche samenleving en het koninkrijk Gods, tusschen recht en liefde, dwang en drang. Wij kunnen in deze wereld van voorloopigheid de eerste van deze beide reeksen niet laten vallen. Staat en Staatsorde zijn in zekeren zin een noodzakelijk kwaad. Maar tegelijk in zekeren zin een noodzakelijk goed, in zooverre zij het recht handhaven, desnoods met geweld.
Wie wereld zegt, zegt Staat. Wie Staat zegt, zegt geweld. Wie geweld zegt, zegt mogelijkheid van oorlog, die het geweld naar buiten keert om recht te handhaven en onrecht af te weren. In geen enkelen levenskring kan de liefde alleen het af.
Onder zondige menschen zijn tucht en straf onmisbaar. Daarom moeten wij voorzichtig zijn met de leuze : Nooit meer oorlog ! Als een wensch, een ideaal, een streven, is zij waardevol. Maar zij mag ons niet doen vergeten dat wat verkeerd en onrechtvaardig is, in het klein en in het groot, soms met straffe middelen moet worden beteugeld. Dit belet ons niet om den vrede te bevorderen met alle middelen die ons ten dienste staan. Integendeel, 't Is Christenplicht alles te doen om een vreedzame gezindheid te wekken en te realiseeren bij de enkelen en van de gemeenschap, ook in den vorm van nationale en internationale instanties als Volkenbond en Hof van Internationale Justitie. Maar de geloovige moet altijd rekenen met de spanning, die het leven in de wereld kenmerkt.
Het is zooals Bisschop Brent, de vredesapostel, zeide : „Niet de wapenen veroorzaken den oorlog, maar de geest van den oorlog en het geloof aan zijn practisch gevolg brengen den oorlog voort !" Dien geest en dat geloof moeten wij bestrijden door het geloof in den Heiligen Geest.

ZONNEGLOREN.
Wie zelf met t.b.c.-patiënten in aanraking komt — 't zij in de stad of op het platteland — weet hoe heerlijk het is, om zulke zieke menschen te kunnen helpen.
Financieel is dikwijls hulp noodig en dan is noodig een geschikte inrichting te weten, waar zulke patiënten kunnen worden opgenomen.
Door bizondere omstandigheden konden we den laatsten tijd zulke t.b.c.-patiënten helpen en ons advies was dan : Ga naar „Zonnegloren" te Soestduinen, in de nabijheid van Soest en Amersfoort. En meer dan eenmaal heeft men daar baat gevonden, in die mooie inrichting, waarvoor onze Hervormde Kerk zich bizonder interesseert en die ons aller belangstelling (ook de belangstelling van de Diaconieën) ten volle waard is.
Onlangs ontvingen we het jaarverslag van deze Hervormde Stichting, dat gewaagt van den gestadigen groei der Vereeniging.
En. de heer N. Janssen van Utrecht, de ijverige penningmeester, mag vermelden, dat het nadeelig saldo, .dat over 1929 ruim 25 duizend gulden bedroeg, in 1930 is teruggebracht tot ruim 13 duizend. Er is dus goede voortgang door veler belangstelling, maar het moet nóg beter worden, en het kan nog beter worden, indien ieder een handje meehelpt. , Als voorbeeld van hulpbetoon willen we hier eens wijzen op 't geen mevr. ds. Luteijn van Vlaardingen nu reeds jaren doet, om het Sanatorium „Zonnegloren" te steunen en vooral om de opname van patiënten te bevorderen, die den kostenden prijs van ƒ4.— per dag niet ten volle kunnen betalen. Daarvoor moet een Suppletiefonds hulp kunnen bieden.
Nu heeft mevr. ds. Luteijn hier en overal in Nederland steunpunten gezocht bij predikantsvrouwen en andere dames om in grootere en kleinere plaatsen een „speldjes-dag" te organiseeren. Er worden dan op straat door een groote groep van dames, onder goede leiding, aan de wandelaars speldjes te koop aangeboden (minimumprijs ƒ0.10, maar men mag ook 25 ct. en meer geven) en die „speldjesdagen" hebben al heel wat in het laatje gebracht.
Ook in Rotterdam is pas zoo'n „speldjesverkoop op straat" ter hand genomen, waar voor o.a. tal van catechisanten zich gaarne beschikbaar stelden en het resultaat was, dat er ongeveer ƒ 1600.— „schoon geld" kon worden afgedragen.
We lazen ook van andere plaatsen van zulke inzamelingen van geld door middel van speldjes, 't zij op straat of aan de huizen. Een overzicht laten we hier volgen : Hazerswoude f66.95, Gouda f319.50. Klaaswaal f70.—, Naaldwijk f 100.—, Koudekerk f 55.—, Rhoon f 43.—, Leiden f 700.—, Vlaar dingen f400.—. Delft f 573.—, Woerden f 150.—, Maassluis f 170.-, Schiedam f 400.— Dordrecht f431.—, Ridderkerk f76.—, Sliedrecht f 162.—, Oud-Beijerland f 59.—, Ouderkerk a. d. IJssel f 100.—, IJselmonde f 100.-, Overschie f 25.50, Zoetermeer-Zegwaard f 123.82 ; Hoek van Holland f 60.20, Numansdorp f 71.—, Papendrecht f 57.—, Gorcum f87.—, Alphen f238.—, Wassenaar f240.—, Amsterdam f4000.—, enz. enz.
In het geheel is nu reeds voor het Suppletiefonds in kas ± ƒ23.000.—.
Als we daarbij voegen de collecten en bijdragen die in tal van andere plaatsen voor „Zonnegloren" zijn bestemd geworden, dan mogen we zeggen dat „Zonnegloren" de liefde en de belangstelling van velen in de Hervormde Kerk heeft en het blijkt, dat er in goede samenwerking nog heel veel te bereiken is, al zeggen velen, dat de Hervormde Kerk een oude tante is, die op sterven na dood is.
De Heere geeft ons óók op 't terrein van de ziekenverpleging heerlijk werk te doen en de mogelijkheden voor de Hervormde Kerk in deze zijn vele. Als men maar aanpakken wil; ook van den kant van onze Diaconieën. Men staat soms verbaasd als men hoort wat men met het geld van de Diaconie, hier en daar, doet; hoe men, hier en daar, met duizenden, tienduizenden en honderdduizenden van de Diaconie (of van de Kerk) omspringt.
Terwijl de Heere ons aan alle kanten mogelijkheden tot werk geeft, schijnt men op tal van plaatsen nergens oog voor te hebben dan voor geld, land, huizen enz., in eigen kring, waarbij niet zelden eigenaardige condities worden gemaakt ten opzichte van koopen en verkoopen, huren en verhuren in eigen kring. Maar voor een arme, voor een hulpbehoevende, voor een zieke is dan soms hulp noch raad Waartegenover gelukkig tal, tal van voorbeelden staan, dat ook onze diakenen een open oog hebben voor de heerlijke taak die hun is opgedragen in het midden van Christus' Kerk ! Gelukkig, dat ook hier nog niet alles „op sterven na dood is".
De barmhartigheden des Heeren zijn vele !

DE KERK VAN CHRISTUS EN DE VREDESBEWEGING.
Te Amsterdam heeft de kerkeraad der Gereformeerde Kerk besloten een adres van den volgenden inhoud te zenden aan de op 2 Februari a.s. te Geneve te houden Internationale Ontwapeningsconferentie :
„Onder den indruk van het gewicht van Uwe vergadering, acht de Gereformeerde Kerk van Amsterdam zich geroepen in den naam van Christus haar Koning zich tot u te wenden met het volgende getuigenis :
„Zij belijdt op grond van het Woord van God, dat de Overheid de roeping heeft, in gebondenheid aan Zijn ordinantiën, het recht op aarde te handhaven en dat Hij haar daartoe het gebruik van machtsmiddelen heeft toevertrouwd „Zij is er diep van doordrongen, dat de Overheid, zoo dikwijls als zij dit verheven doel uit het oog verliest, gevaar loopt deze machtsmiddelen te gebruiken voor doeleinden, die in strijd zijn met den eischt als dienaresse Gods gesteld.
„Zij wenscht ook met erkentenis van eigen schuld, voor U, als vertegenwoordiger der volken, openlijk uit te spreken dat de oorzaak van de ontwrichting van het volkenleven ligt in den afval van den levenden God en dat daarom alleen redding te vinden is in den terugkeer tot Hem, die gezegd heeft: „door Mij regeeren de Koningen, en de vorsten stellen gerechtigheid".
„Zij smeekt van Hem, dat het Uwe Vergadering gegeven worde, bij het licht van Zijn ordinantiën, die beslissingen te nemen, waardoor het misbruik van machtsmiddelen wordt tegengegaan en 't recht en de vrede worden bevestigd".

VERKIEZINGSCAMPAGNE.
Er is weer heel wat afgevochten. En dat op het terrein van Christus' Kerk. Soms zelfs door degenen, die in den grond der zaak één zelfde geloof hebben. „Laat het alzóó onder u niet zijn, broeders" — zegt de Heiland ; en de Apostelen zeggen 't Hem na ; en ieder Christen moet het beamen.
Laten we bidden om den vrede van Jeruzalem.
Soms ook is er gestreden echt om de wille van het beginsel. Een warme strijd, maar een mooie strijd.
En dan verheugen we ons over den uitslag.
Over den uitslag — waardoor voor de Kerk onzer Vaderen weer méér opening is gekomen voor het Evangelie.
Als we zoo enkele plaatsen aan onzen geest laten voorbij gaan, denken we aan Naarden, Boskoop, Sneek.
Prachtig ! In Haarlem staat het minder mooi.
Evenredige Vertegenwoordiging, de Modernen ingesloten, heeft het daar gewonnen.
Waarom trekken degenen, die den Christus Gods belijden, niet samen op, met erkenning van elkanders rechten ?
In Dordt is het ook slecht afgeloopen ten slotte. Het kwam zóóver dat Evenredige Vertegenwoordiging c.s. er in één slag niet kon komen. Er moest herstemming zijn. Wanneer rechts bij dien beslissenden slag schouder aan schouder had gestaan, zou de weg voor degenen, die openlijk den Christus loochenen, zijn afgesneden. Het scheelde een paar honderd stemmen. Maar een deel van de Gereformeerden gaf consigne „thuis blijven", en rechts verloor 't, de loochenaars van de Godheid van Christus behaalden de overwinning. Ook hier zouden we willen zeggen : „laat het alzóó onder u niet zijn, broeders !" In Akkrum (Fr.) is het voor de rechtzinnigen verloren. Het modernisme kraait daar victorie, 't Ging met 170 tegen 110 st.
Ook in Wommels (Fr.), waar de lidmaten-kweek van de Modernen profijt gebracht heeft, bleef het modern.
In Veenendaal is nu ook Kiescollege.
Daar is een gemeente gelukkig mee ! In Woudrichem is ook Kiescollege gekomen en waar de Kerkeraad en de dominee Gereformeerd zijn, zijn nu in het nieuwe Kiescollege, bestaande uit 16 gemachtigden, 13 Confessioneelen en 3 Gereformeerden gekozen. Met de Gezangenkwestie is hier blijkbaar nog al gewerkt.
In Kampen trilt de kompasnaald ook.
Bij de herstemming zijn gekozen 2 (aftr.) Gereformeerde en 13 Confessioneele candidaten.
In Middelharnis is Kiescollege gekomen, in plaats van Kerkeraad. Als gemachtigden zijn gekozen alle candidaten van „Calvijn". Nu spoedig een dominé Middelburg gaf een nederlaag voor de Vrijzinnigen; hun candidaat bij de Notabelenverkiezing kreeg 202 stemmen, de anderen 488 stemmen. Kan daar nu niet een dominé komen van den Gereformeerden Bond ? Het zou de verhoudingen zooveel beter kunnen maken ! Vaassen kreeg ook een Kiescollege, 't Was Kerkeraad, en de bedoeling zal wel geweest zijn om den Gereformeerden Kerkeraad wég te kegelen. Maar de Gereformeerden hebben nog een mooie meerderheid. Van de Confessioneele-Ethische lijst zijn er 8 als gemachtigden gekozen, ook 2 vrijzinnigen. Maar de gemeente en de dominé zijn geluk te wenschen met de 17 Gereformeerde leden van Kerkeraad en Kiescollege samen.
In Ter Aar ging het ook spannen. En vooral nu er een predikantsvacature komt (ds. Vermaas heeft een beroep naar Hoogeveen aangenomen), was het nog al van beteekenis hoe het Kiescollege — een nieuw maaksel daar — zou worden samengesteld.
Met een kleine meerderheid hebben de Geformeerden het gewonnen (ISSGeref., 144 Confess.-Ethisch) en kan dus de Gereformeerde Kerkeraad straks weer een Gereformeerden dominé beroepen ! In Harderwijk schudde men ook aan den Gereformeerden boom. De aanval was krachtig. De Gereformeerde boom staat nog. Eén Confessioneele doet z'n intree in het Kiescollege.
In Rhenen, waar de Gereformeerden een kansje maakten bij de samenstelling van het nieuwe Kiescollege, behaalden ze 250 stemmen ; de Confessioneelen c.s. 345 stemmen.
In Wassenaar, waar de spanning tusschen Confessioneelen en Ethischen hoe langer hoe grooter werd, hebben de Confessioneelen het gewonnen, maar bij herstemming voor één lid van het Kiescollege werd de ethische candidaat dr.  Ph. J. Idenburg met 438 stemmen gekozen, tegen 422 stemmen op den candidaat van de Confessioneele Kiesvereeniging „Evangelie en Belijdenis".
In Den Haag, waar het Kiescollege afgeschaft is en de Kerkeraad het beroepingswerk in handen heeft, is men druk bezig met praten over dominé's voor de bestaande vacaturen. We zijn benieuwd, welke „tallen" 17 December a.s. door den Kerkeraad zullen worden „opgemaakt". Zou de Gereformeerde Bond ook nog een kansje krijgen ? We zullen maar hopen

EEN DAAD VAN BETEEKENIS.
Niet elk beroep van een dominé is van even groote beteekenis. Maar toen we in de courant lazen dat dr. P. Glas, Ned. Herv. pred. te Boskoop, een beroep had ontvangen naar Scheemda, in Groningen, hebben we extra acht gegeven op het Kerknieuws, om te vernemen wat deze moderne dominé nu doen zou. En ja, hij heeft het beroep aangenomen en daardoor komt Boskoop nu vrij, om een ander te beroepen en wel een predikant, die den Christus Gods zal verkondigen naar de beginselen van Schrift en belijdenis. Want Boskoop heeft geen Kiescollege meer, maar Kerkeraad ; en die Kerkeraad is (nu voor tien jaar zeker) rechtzinnig en wel 3 broeders zijn van de Confessioneele richting en 3 van de Gereformeerde Bondsrichting.
Als broeders heeft men daar, vooral de laatste jaren, samen gestreden. En de Heere heeft den strijd willen zegenen, in zooverre nu de Hervormde Kerk van Boskoop „om" is. Wel is het College van Kerkvoogden nog Vrijzinnig (omdat voor de Kerkvoogdij het vrouwenstemrecht nog niet is ingevoerd door de „verlichte" Vrijzinnigen ! ) maar de Kerkeraad kan nu toch beroepen, of zal althans wel alles doen wat mogelijk is, om te gaan beroepen.
Natuurlijk zullen nu de moeilijkheden niet uitblijven. Laten we dat maar eerlijk bekennen. We blijven allemaal menschen. De Confessioneelen, en ook de Gereformeerden zijn maar menschen.
Maar dat toch niet ontbreke de broederlijke liefde en de eerlijkheid van den christen, alles geheiligd door het gebed.
Was het College van Kerkvoogden rechtzinnig, zoo zou misschien een 2de predikantsplaats gesticht kunnen worden en dan een Gereformeerde Bondsdominé en een Confessioneele. Maar zoover zijn we nog niet.
Laat men nu het belang der gemeente en het heil der Kerk in 't oog houden en laat het groote doel zijn, om saam de Gemeente te dienen in 's Heeren Naam !
De Heere zegene den Kerkeraad en zegene de Gemeente van Boskoop, om Christus' wil ! Zoo lange is gebeden en gewerkt.
Nu — op Gods tijd — is de aanvankelijke verhooring van het gebed en de bekroning van het werk.
Heere — laat het werk van Uwe hand niet varen !

NOG MEER GOED NIEUWS.
Uit het moderne Naarden, onder den rook van Hilversum, Bussum, Muiden, Amsterdam, is bericht gekomen, dat de uitslag van de verkiezing voor Gemachtigden in het Kiescollege is geweest: dat alle rechtzinnige candidaten zijn gekozen, met dat gevolg, dat de Hervormde Gemeente van Naarden, van ouds vrijzinnig, nu „om" Is en de weg is geopend, dat er een rechtzinnige prediking komt.
Dat is mee de vrucht van het werk in de Evangelisatie, dat altijd „naar de Hervormde Kerk toe" is geweest.
40 jaar achtereen heeft te Naarden de vrijzinnige Kerkeraad zichzelf altijd maar aangevuld — hoewel er een sterke en groote orthodoxe groep was, die des Zondags in een Evangelisatiegebouw haar bijeenkomsten hield onder leiding van orthodoxe predikanten van elders.
Vooral onder leiding van ds. J. van Veen van Muiderberg heeft zich een sterke actie ontplooid, met gevolg dat nu met een flinke meerderheid (300 tegenover 225) de rechtzinnigen gekozen zijn om een Kiescollege samen te stellen. Dat rechtzinnige Kiescollege zal dan straks een rechtzinnigen Kerkeraad kiezen en die rechtzinnige Kerkeraad zal dan rechtzinnige predikanten (Naarden is een plaats met twee predikanten !) kunnen beroepen.
Als de vrijzinnige predikanten nu maar willen heengaan, opdat Naarden nu eindelijk eens mag krijgen, waarop het recht heeft: de prediking van den Christus Gods, de verkondiging van het Evangelie des kruises !
Heerlijk, wanneer de Kerk in 't oog mag worden gehouden en de Heere ons werk komt zegenen, om ruimte te maken voor Zijn Evangelie !

OOK IN ZAANDAM VICTORIE.
Men berichtte ons — en we maken er hier dankbaar melding van —dat bij de verkiezing - van Notabelen te Zaandam-Oostzijde de rechtzinnïgen met een 20-tal stemmen de meerderheid hebben behaald op de Vrijzinnigen.
Een oorzaak van blijdschap. Ook in Zaandam opening voor het Evangelie.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen