ONZE VERHOUDING TOT DE VERSCHILLENDE STICHTINGEN VAN BARMHARTIGHEID

In ons land zijn vele stichtingen van barmhartigheid, die reeds een geschiedenis van 25 of meer jaren achter zich hebben. We beginnen met aan de Gereformeerden de eer toe te kennen dat zij reeds groote actie op dit terrein hebben ontwikkeld, toen de Hervormden nog van verre stonden. We hebben maar te denken aan stichtingen als Sonnevanck onder Harderwijk, waar tuberculeuzen ter genezing werden opgenomen ; Dennenoord, een krankzinnigengesticht te Zuidlaren ; 's Heerenloo en Lozenoord, stichtingen ter verpleging van idioten te Ermelo en Noordwijk, Veldwijk en Bloemendaal; krankzinnigengestichten te Ermelo en Loosduinen ; Bethesda en Salem, ziekenhuizen te Hoogeveen en Ermelo,
enz. enz. We maken in deze opsomming volstrekt geen aanspraak op volledigheid. We zouden nog meer namen kunnen noemen. Maar dat doet aan ons betoog weinig toe. Genoemde stichtingen gaan alleen uit van de Gereformeerden. Het is waar, ze zijn in naam niet kerkelijk Gereformeerd, maar de besturen bestaan geheel of voor verreweg het grootste deel uit leden van de Gereformeerde Kerken. Al geven de statuten dit niet aan, dit blijft nochtans een feit, dat 't Gereformeerde stichtingen zijn. En zoo nu en dan geeft men het ook van die zijde niet onduidelijk te kennen, dat het inderdaad zuiver kerkelijk Gereformeerd is.
Zoo kreeg ik enkele weken geleden een circulaire in handen van de stichting Sonnevanck, die er tegenwoordig vanwege de concurrentie met de Hervormde stichting Zonnegloren, financieel maar zwak voorstaat. In die circulaire prijst men den ijver van de Hervormde Diaconieën voor Zonnegloren en trekt daaruit de conclusie, dat nu ook de Gereformeerde Diaconieën al het mogelijke moeten doen voor Sonnevanck, om de financieele tekorten te dekken.
Commentaar is hier overbodig. De opsteller van genoemde circulaire hoopt dat Gereformeerde Diaconieën voor Sonnevanck zullen doen, wat Hervormde Diaconieën voor Zonnegloren deden.
Bij het opstellen van zulk een circulaire is blijkbaar niet gedacht aan het gemengde karakter van Sonnevanck, wat men tenminste heeft willen nastreven door ook aan Hervormden twee plaatsen in het bestuur toe te kennen.
In de besturen van vele andere Gereformeerde stichtingen van barmhartigheid zit geen enkele Hervormde.
We betreuren de groote kortzichtigheid van de Gereformeerden in dezen ten zeerste. Van hun kant schreeuwt men gedurig over gebrek aan samenwerking bij de Hervormden. Men klaagt er over, dat de Hervormden niet meedoen, willen. Nu is het echter heel goed te begrijpen, dat de Hervormden er voor bedanken om altijd maar het vijfde wiel aan den wagen te wezen. Ook onder de Hervormden is men wakker geworden. We komen wel wat achteraan, maar als er eenmaal beweging komt onder de Hervormden, is hun getal van enkele millioenen toch niet te onderschatten.
Er zijn Hervormde gangmakers opgestaan, die gezegd hebben : komt, laat ons de latente krachten in onze Kerk óok eens in actie zetten.
't Is een heele aanpak om de gebouwen te zetten ; is dit echter geschied, och, dan rendeert het wel. Rijk, provincie en gemeente betalen immers het verpleeggeld van onvermogende idioten en krankzinnigen. Dat deze tak van barmhartigheid wel rendeert, moge blijken uit het jaarlijksch winstcijfer van de stichting Veldwijk, wat wel eens bij de honderdduizend kwam.
Welaan, de Hervormden hebben het ook gewaagd om met den ruggesteun van de publieke kassen eenige stichtingen te bouwen. Zon en Schild en Zonnegloren kwamen tot stand.
Wie zou er zich als Hervormde niet over verblijden ? Zouden we het niet net zoo goed kunnen als de Gereformeerden ? Onze blijdschap wordt echter onmiddellijk voor de Hervormd Gereformeerden wat getemperd. Daar staan we toch onmiddellijk weer voor den richtingsstrijd in onze Kerk. 't Gevaar dreigt onmiddellijk om door de Ethischen te worden overvleugeld. Denk maar aan de Diaconessenhuizen in Den Haag, Utrecht, Arnhem enz enz. Ge kunt gerust zeggen, dat het geheel in Ethische handen is. Voor een Gereformeerd man is ook daar zoo goed als geen plaats. Ge moogt ook wel meedoen, maar men is daar niet als bij de kerkelijk Gereformeerden, het vijfde wiel aan den wagen.
Bij de stichtingen Zon en Schild en Zonnegloren was de opzet wat anders. Men voelde ook in Ethische kringen heel goed, dat men allen noodig had, zou er bij den grooten opzet kans van slagen wezen. Men gunde ook aan enkele Gereformeerden een niet onbeduidende plaats. Vertrouwen doe ik het echter niet. Ook daar heeft men ons noodig. En in die Hervormde stichtingen, waar men ons wat minder noodig heeft, zijn we ook niets van tel.
Mag ik het met een voorbeeld toelichten ? We hebben de Hervormde stichting Valkenheide, een stichting, die zelfs gesubsidieerd wordt door onze Synode. De ijverige, vriendelijke heer Renden trekt het gansche land door om steun voor deze stichting. Ook uit Gereformeerde gemeenten was het geld o zoo welkom. Maar in het bestuur was geen plaats voor één Gereformeerde. Met den Gereformeerden Bond wordt niet gerekend. Het heet een stichting vanwege de Hervormde Kerk, maar dan natuurlijk enkel gedacht als bestaande uit Ethischen.
Het is er net mee als met de Gereformeerde stichtingen. Ze heeten niet kerkelijk, maar inderdaad, is het haast uitsluitend kerkelijk Gereformeerd.
Wat moeten onze Bondsmannen nu doen ? Er zijn er, die zeggen : we moeten samenwerken met de Gereformeerden uit de gescheidene kerken. Neen, zeggen anderen : we moeten Hervormde stichtingen hebben. En als het dan maar Hervormd is, is men blij, óók al is het nog zoo homoeopathisch verdunde orthodoxie.
Eerlijk gezegd is het mij hetzelfde, of ik voor de Ethische kar of voor den Gereformeerden wagen zal worden gespannen, Want in doorsnee verschillen ze toch niet veel van elkander, zegt weer een ander.
Toch meent schrijver dezes, dat we ons eens ernstig rekenschap zullen geven van dit probleem.
Wat zien we nu toch gebeuren ?
Wel, de eene na de andere Hervormde stichting kan gemakkelijk verrijzen. Het is o zoo gemakkelijk om een Hervormde stichting voor idioten te bouwen. Maar het gevolg ? Op Sonnevanck werd een paviljoen gesloten. Zonnegloren komt plaats te kort. Zon en Schild vliegt vooruit, en op Veldwijk is het aantal klasse-patiënten verminderd.
Voorloopig zullen de krankzinnigengestichten elkaar weinig concurrentie aandoen. Tengevolge van het gejaagde, drukke wereldleven wordt het leven hoe langer hoe moeilijker. Het aantal zenuwlijders, die dat drukke leven niet meer verwerken kunnen, wordt hoe langer hoe grooter. Gestichten te kort. Maar op den duur wordt de splitsing op dit terrein der barmhartigheid fataal. We zien ook hier de verschrikkelijke gevolgen van de afscheiding ! Waar moet dat heen ? Hervormden, Gereformeerden, Christelijk Gereformeerden en Oud-Gereformeerden hebben hunne eigene kerken, hunne eigene hoogescholen tot opleiding van predikanten, hunne eigene lagere schooltjes en straks misschien ook nog voor elke groep een krankzinnigen-of idiotengesticht. En met al dat werk van barmhartigheid maken we nog een droevig figuur naar buiten. De wereld bespot de Christenen om hunne verdeeldheid, omdat een iegelijk helaas het zijne zoekt.
Hoe moet het dan nu ?
Enkel Hervormd is het parool!
Goed, en dan dus alle bestaande stichtingen maar in den grond helpen boren ?
Kerkelijk Gereformeerden, die dit onder de oogen ziet: let op uw zaak ! Als ge voortgaat om te meenen alléén de wijsheid in pacht te hebben om krankzinnigen en idioten te verzorgen, weet dan, dat ge het graf graaft voor uw eigen werk. Waarom niet ridderlijk wat van uw invloed afgedragen aan Hervormd Gereformeerden en Confessioneelen ? Waarom nog langer de Hervormden als het vijfde rad aan den wagen gebruikt ?
Schrijver dezes komt tot geen andere conclusie dan deze : in de bestaande Hervormde stichtingen ook ons recht tegenover de Ethischen opgeëischt. Maar ook onzen invloed uitbreiden in de Gereformeerde stichtingen. Samenwerking met hen, maar dan op loyale wijze. Laat het hun worden voorgelegd wat men wil. We bleven dan misschien bewaard voor verdere versnippering, tot spot van de wereld.
Mocht men van Gereformeerde zijde die samenwerking niet begeeren op gezonde basis, welaan, dan is het tijd om het werk zélf ter hand te nemen.
Zoover zijn we nu 'echter nog niet. Laat men in breede kringen zijn standpunt eens overwegen en tot uiting brengen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen