DE VEREENIGING VOOR CHRISTELIJK NATIONAAL SCHOOLONDERWIJS.

Op de eerste Algemeene Vergadering op 23 April 1861 zijn de Statuten van de Vereeniging voor Christelijk Nationaal Schoolonderwijs vastgesteld.
Grondslag en doel waren uitgedrukt in onderstaande artikelen, die niet gewijzigd kunnen worden :|
Artikel 1. De Vereeniging, gegrond op de onveranderlijke waarheden, wier levenskracht zich in het tijdperk der Reformatie ook hier te lande, voor Kerk en Schooi, met zegenrijken luister geopenbaard heeft, is gewijd aan de bevordering van het Christelijk Nationaal Schoolonderwijs, en gaat daarbij van de volgende hoofdgedachten uit :
a. De inrichting der Openbare School voor Roomschgezinde en Protestant, voor Israëliet en Christen, gelijk de Wet van 13 Aug. 1857 (Art. 16 en 23) ze voorschrijft, is voor de behoeften van een Christelijke natie en althans van den Protestantschen Christen geheel onvoldoende.
b. Zondag-en bijbelsche leerscholen, hoe wenschelijk ook, kunnen niet anders dan een tijdelijk en gebrekkig hulpmiddel zijn.
c. Geen wezenlijk redmiddel dan in de Bijzondere School, gelijk ze burgerlijk en godsdienstig onderwijs tezamen omvat.
d. Verplichting van elke Christelijke, en dus ook van de Hervormde Kerk, om hierin te voorzien.
e. Verplichting der gemeenteleden, in overleg zooveel doenlijk met herders en leeraars, om die taak over te nemen, waar de Kerk in haar reglementairen vorm werkeloos blijft.
f. Oprichting van scholen, waarin bij onbelemmerd en doeltreffend gebruik der Heilige Schrift en trouwe voorstelling der Volkshistorie, het onderwijs in nuttige kundigheden aan Christelijke opvoeding wordt dienstbaar gemaakt.
g. Verleening van geldelijke tegemoetkoming, inzonderheid waar eigen belangstelling en veerkracht openbaar zijn.
Artikel 2. De Vereeniging is zoovee! mogelijk werkzaam :
a. tot ondersteuning van scholen ;
b. tot opleiding van onderwijzers ;
c. tot opwekking van gemeen overleg en samenwerking omtrent al wat verder tot de belangen van de Christelijke School behoort.
Over den Grondslag der Vereeniging, zijnde de „onveranderlijke waarheden" uit den Reformatietijd, is nog al eens gesproken. Wat mannen als mr. Groen van Prinsterer, die Christelijk Volksonderwijs wilde met „onbelemmerd en doeltreffend gebruik der Heilige Schrift" (hier hebben we de bekende spreuk van Groen : „er staat geschreven") „en trouwe voorstelling der Volkshistorie" („er is geschied"), met die „onveranderlijke waarheden" met die vaste, fundamenteele waarheden der Reformatie bedoelde, was wel bekend. Maar vooral van ethische zijde had men er den mond telkens vol van, om er ietwat ironisch over te spreken. En dat bracht de Vereeniging voor Christelijk Nationaal Schoolonderwijs er toe een „Nadere Verklaring" omtrent die „onveranderlijke waarheden" der Reformatie te geven.
In 1865 bevatten de „Berigten en Bijdragen" (het Orgaan der Vereeniging) de volgende „Nadere Verklaring" omtrent Art. 1;
„Door de bepalingen, vervat in Artikel 1 van ons Reglement, dat de Vereeniging is gegrond op de onveranderlijke waarheden der Hervorming enz., verklaart de Hoofd commissie zich tegen het liberalisme var, dezen tijd, tegen alle ongeloof, om het even of dit in het Gereformeerde, Luthersche, Doopsgezinde, of in eenig ander Kerkgenootschap wordt gevonden.
Zij belijdt daardoor te gelooven aan de Goddelijke ingeving der Schrift; de rechtvaardiging des zondaars uit genade door 'I geloof ; de geheele bedorvenheid der menschelijke natuur door de zonde; de noodzakelijkheid der wedergeboorte uit den Heiligen Geest; de verlossing door het plaatsbekleedend lijden en sterven van Jezus Christus, Dien zij met den Vader en den Heiligen Geest als den eenigen en eeuwigen God erkent, enz.
De Vereeniging wenscht de medewerking van allen, die deze grondwaarheden belijden en beleven, en zij is bereid, waar dit noodzakelijk is, zooveel mogelijk hulp te bieden aan hen, die verlangen, dat hunne kinderen naar die grondbeginselen worden onderwezen. Zij sluit dus geen bepaalde Kerkbelijdenis uit, die op deze onveranderlijke waarheden der Hervorming berust, en kan er alzoo geen bezwaar tegen hebben, wanneer de leden der Christelijke Gereformoorde Kerk bij de oprichting eener Christelijke School de belijdenisschriften hunner Kerk tot grondslag leggen.
Alzoo, als grondslag van samenwerking kent de Vereeniging geen andere basis dan het Apostolisch Christendom. Ieder belijder van den Christus der Schriften is haar welkom. Voor de oprichters en bestuurders van scholen de meest mogelijke vrijheid binnen eigen kring.
Het meer of minder kerkelijke der plaatselijke samenwerking wordt door de Vereeniging niet bepaald. Slechts dezen eisch stelt zij, dat het te geven onderwijs over eenstemme met de boven omschreven beginselen.
Ieder, die de hoofdwaarheden van hel Apostolisch Christendom, hier boven met name genoemd, vergelijkt met de waarheden, door de Reformatie in ons land weer bij vernieuwing tot openbaring en tot eere gebracht, zal moeten erkennen, dat Groen CS. niet hebben misgetast, toen zij met name noemden :
de Goddelijke ingeving der Schrift;
de rechtvaardiging des zondaars uit genade door het geloof ;
de geheele bedorvenheid der menschelijke natuur door de zonde ;
de noodzakelijkheid der wedergeborte uit den Heiligen Geest;
de verlossing door het plaatsbekleedend lijden en sterven van Jezus Christus, met den Vader en den Heiligen Geest de eenige en eeuwige God, enz.
Of men behoorde tot de Hervormde Kerk of tot de Luthersche, of tot de Christelijk Gereformeerde Kerk (na 1834 — en vóói 1886 is de Vereeniging voor Christelijk Nationaal Schoolonderwijs opgericht) dat deed er minder toe. Als men maar stond op basis van en leefde uit de beginselen in het Apostolisch Christendom. Ieder belijder van den Christus der Schriften is welkom. En wilde men plaatselijk een Hervormde School of wellicht een Christelijke Gereformeerde School oprichten, men had daartoe de volle vrijheid. „Het meer of minder kerkelijke der plaatselijke samenwerking wordt door de Vereeniging niet bepaald". Slechts werd geëischt, dat het te geven onderwijs zou geschieden overeenkomstig de onveranderlijke waarheden der Hervorming, welke met name werden genoemd in de „Nadere Verklaring der Hoofdcommissie.
Interkerkelijk wilde de landelijke Vereeniging voor Christelijk Nationaal Schoolonderwijs zijn, staande echter op den vasten grondslag van het Apostolisch Christendom, Op de basis van de Reformatorische waarheid, welke met name omschreven was en of niemand eenige twijfeling of onzekerheid behoefde over te laten, noch voor Hervormden, noch voor Lutherschen, noch voor doopsgezinden, noch voor Christelijke Gereformeerden.
In de eerste jaren was er een voortdurennde propaganda voor deze eerste Vereeniging, die in den kring van de vrienden van het Christelijk Onderwijs was ontgaan, en het werd niet onduidelijk uitgesproken, dat deze Vereeniging niet wilde zijn een schoone slaapster in het bosch, ook maar niet louter ter verschaffing van geld voor schoolstichting of opleiding van onderwijzend personeel — waarvan in de voorstelling sprake is, zie Artikel 2 — maar dat zij er naar streefde zedelijken invloed te moeten uitoefenen op het terrein van Christelijk Volksonderwijs en om te worden een leidende macht op schoolgebied, ook de inspectie of het schooltoezicht betreft. Uit de eerste jaren dateeren brochures als : De Vereeniging voor Christelijk Nationaal Schoolonderwijs in naam van Kerk en Vaderland aanprijzenswaard, door ds. G. J. Vinke, in 1865, en Het doel der Vereen. voor Christelijk Nationaal Schoolonderwijs, door ds. G. J. Vos, in 1865.
Ook verschenen „De Berigten en Bijdragen", onder redactie van dhr. Groen van Prinsterer. Zij moesten „van het handelen en weervaren der Vereeniging eenig berigt geven en tevens bijdragen ter gedachtewisseling over het onderwerp, waaraan zij was gewijd". Al wat in geschrift of vergadering, bij Regeering en Volksvertegenwoordiging op het onderwijs betrekking had, werd opgenomen en aan bespreking onderworpen. In 1868 werd, wegens voortdurende ongesteldheid van mr. Groen van Prinsterer, de uitgave gestaakt — later weer vernieuwd en tot op heden bestendigd (adres van de redactie : R. Venema, Kerkstraat 107, Amsterdam).
(Wordt voortgezet).

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen