RONDOM DE LEESTAFEL

DE BIJBEL IN DE NEDERLANDSCHE LET­TERKUNDE ALS SPIEGEL DER CULTUUR,
I en II, door dr. K. F. Proost. Uitgave van : Van Gorcum & ; Co., te Assen.
In deze twee boeken, rijk van inhoud, behandelt de schrijver de plaats, die de Bijbel in den loop der eeuwen in het cultureele leven heeft ingenomen, met name in de litteratuur. Het is nieuw werk. De theoloog-litterator dr. Proost is een kenner, die met zijn groote belezenheid ons veel weet te vertellen, dat zeer zeker de moeite waard is om te worden onthouden. Hoe groot is de invloed van den Bijbel op het leven van ons volk geweest! Deze beide deelen van dr. Proost bewijzen het ons zonneklaar. En als straks het 3e deel dit werk komt voltooien (voor de periode na de 17de eeuw) zal men des te meer dankbaar zijn, dat dit werk door schrijver en uitgever ons gegeven is.

DER HANDEN DWANG door Gustav Schröer. Vertaling van Diet Kramer. Uitg. Mij. Holland, Amsterdam.
In en rondom de smidse, met den onverschilligen dorpssmid en zijn oude, kromgegroeide moeder, speelt zich dit verhaal af, niet zonder des meesters zoon en de geschiedenis van het meestershuls met den dominé er bij. Somber, angstig is het verhaal. Spannend, maar mooi en zuiver geteekend. Psychologisch zeer ernstig. Zoo is het een boek dat den lezer vasthoudt. En 't is keurig uitgegeven.

DE TIEN GEBODEN, door Jan H. Eekhout, W. G. van de Hulst, D. Hogenbirk, H. de Bruin, Hendrika Kuyper—Van Oordt, Rie van Rossum, H. J. Heynes, J. K. van Eerbeek, G. Sevehsma—Themmen, C. Rijnsdorp. Teekeningen van Roeland Koning. Uitgave : D. A. Daamen, Den Haag.
De tien geboden. In een groot, royaal uitgegeven boek, met voornamen band. Tien bekende schrijvers en schrijfsters, waarvan er behooren tot de oudere generatie, terwijl anderen tot de jongeren moeten worden gerekend. Wat moet dat worden ? In het korte woord vooraf lezen we :
„Met dit boek is bedoeld de Tien Geboden op tweeërlei wijze tot ons te doen spreken. Ieder der geboden is genomen als gegeven voor een novelle, waarnaast teekeningen van den kunstschilder Roeland Koning, waarin deze uitdrukking geeft aan den geest der geboden, zooals hij dien als kunstenaar heeft aangevoeld. Men zie de teekeningen in dat licht; niet als illustratie der novellen. Roeland Koning gaf bij elk van de teekeningen een verhelderenden Bijbeltekst of een verklarend woord van hem zelf.”
Nu weten we hoe we allereerst de tien niet alledaagsche teekeningen van dit boek moeten benaderen. De eerste illustratie bij het eerste gebod is met het motief: de ééne Middelaar, voor vermoeiden en belasten, waarbij Jesaja 65 vers 24 en 25 den teekenaar voor oogen heeft gestaan: de wolf en het lam tezamen ; de heilige berg des Heeren.
De tweede illustratie is : de ware aanbidding en het door de poorten ingaan in de stad. „De mensch, knielende voor God, zooals Hij zich in „Het Woord" openbaart." Dat zien we in een knielende en biddende man en vrouw voor een opengeslagen bijbel, waarboven de poort, met pelgrims : mannen, vrouwen, kinderen.
’Bij het derde gebod stelt de illustratie voor : het tegendeel van het ijdellijk gebruik van Gods Naam ; we zien de uitbeelding van „een krachtig gebed des rechtvaardigen vermag veel" èn van „uit den mond der kinderen heeft God Zijn lof bereid.”
Bij het vierde gebod : biddende handen tusschen werkende mannen, die op het kantoor, op de straat, op den akker hun dagelijkschen arbeid verrichten.
Het vijfde gebod geeft een illustratie: een grijsaard, die zich verblijdt in het aanschouwen van zijn nakomelingschap; zijn dagen zijn verlengd en zijn kroost is gezegend.
Het gebod : „Gij zult niet doodslaan" geeft de liefde van het leven in de moeder met haar kind en het landschap, dat vrede ademt.
Het zevende gebod : „Een menschenpaar, zich aan elkander gevende in liefde" en een landschap dat de belofte draagt: „En Ik doe barmhartigheid aan duizenden dergenen, die Mij liefhebben en mijne geboden onderhouden.”
„Gij zult niet stelen" is uitgebeeld in een jeugdige vrouw, die de vergankelijkheid typeert met den ouderdom achter zich en boven een lange rij van pelgrims, die niet hun schatten op aarde hebben vergaderd, maar in den hemel."
„Gij zult geen valsche getuigenis spreken" laat ons de beteekenis daarvan zien in een jongen, „wiens oogen rechtuit zien en wiens oogleden zich recht voor hem henen houden" Spreuken 4 vers 25; bij een Bijbel, opengeslagen bij „de Spreuken van Salomo." „Doe de verkeerdheid des monds van u weg en doe de verdraaidheid der lippen verre van u."
Het tiende gebod : een pelgrim aanschouwende de begeerlijkheid des levens, van, schoonheid, van kracht en van rijkdom (achtereenvolgens voorgesteld door vrouwenfiguren, paarden en kudden vee), waarbij het woord uit Prediker 11 vers 9 :
„Wandel in de wegen uws harten en in de aanschouwing uwer oogen, maar weet, dat God om alle deze dingen u zal doen komen voor het gericht."
Dat zijn de tien voorname, scherp belijnde illustraties van den kunstschilder Roeland Koning, die sterk onder den invloed van Toorop is gekomen, maar een eigen karakter weet te geven aan zijn figuren, menschen en beesten, die zoo veelvuldig op zijn teekeningen voorkomen. Men moet eerst weer even aan deze manier van illustreeren wennen, maar dan zijn het veelal sprekende figuren, hoewel wij sommige combinaties, gedachten en uitbeeldingen niet kunnen bewonderen, althans op dit oogenblik nog niet.
En dan krijgen we de tien novellen, die moeten dienen om op andere wijize dan de kunstschilder en de teekenaar doet, de Tien Geboden te benaderen en te omschrijven, om zoo den zin en de beteekenis ons nader te brengen.
Ook hieraan moeten we eerst wat wennen, om de combinatie van Gebod en novelle te doorzien en het zóó te voelen, dat het waarlijk Gods Woord ons naderbij brengt.
Heel dit boek is iets nieuws. En we kunnen ons voorstellen, dat de een zal prijzen en de ander de critiek niet zal sparen. Maar men zal goed doen èn de illustratie èn de novelle te nemen, zooals Uitgever, teekenaar en schrijver of schrijfster het bedoelen en dan is het niet alleen een voornaam, royaal uitgegeven boek, maar ook een merkwaardig boek, dat weer in nieuwen vorm ons by de goddelijke waarheden wil bepalen, ook voor ons leven, ja, voor ons leven van zoo gansch groote waardij !
In zooverre is het een zeer merkwaardig boek. dat in, alle opzichten keurig verzorgd door de Uitg.-Mij. Daamen in den handel is gebracht.

WAT IS DAT ? Een encyclopedie voor jongeren. N. V. Hollandia-Drukkerij, Baarn. Aflevering 3 en 4.
Hebben wij eenige weken geleden de Ie en 2e aflevering van deze Encyclopedie voor jongeren, waarin kort, duidelijk, overzichtelijk allerlei besproken wordt waarnaar jongeren (maar ook ouderen) dikwijls navragen, nu liggen de 3e en 4e aflevering van „Wat is dat ? " voor ons. In alfabetische volgorde worden hier allerlei interessante dingen besproken en tal van wetenswaardige beschrijvingen worden ons hier gegeven; b.v. over beeldhouwkunst, bergen, bijen, bloemen, Boeddha, boerenoorlog (Transvaal, Kruger), bouwkunst, brandweer, briljanten, bruggen, enz. enz. Ontelbaar vele illustraties verduidelijken de artikelen. Door tekst en plaatwerk munt deze Encyclopedie voor jongeren uit. Ouderen en jongeren vinden hier een schat van kennis bijeen, waarvan m; en nu gemakkelijk kan proflteeren.

STUDIëN OVER WESSEL GANSFORT EN ZIJN TIJD, door prof. dr. M. van Rhijn. Utrecht, Kemink & Zoon.
Prof. Van Rhijn is indertijd gepromoveerd op Wessel Gansfort; dat was In 1917. Sinds de doctor theologiae den professorsmantel draagt, is zijn liefde tot den hoofdpersoon van zijn dissertatie niet verkoeld, wat het nu pas verschenen werk bewijst. Maar het gaat niet alleen over Wessel Gansfort, maar ook over zijn tijd. 't Is eigenlijk een verzameling van studiën, die nu gebundeld zijn, nadat ze eerst zijn verschenen in verschillende tijdschriften, echter niet zonder dat enkele van deze aan een grondige herziening zijn onderworpen. Ook zijn er enkele nog niet eerder gepubliceerde opstellen aan toegevoegd. Zoo krijgen we b.v. een zeer interessante studie over het leven aan een middeleeuwsche Universiteit. Wie zich wil oriënteeren ten opzichte van de dagen van Wessel Gansfort, het humanisme enz., zal goed doen dit jongste boek van den geleerden Kerkhistoricus prof. Van Rhijn, die intusschen de plaats van prof. Cramer ingenomen heeft, te lezen. De Uitgever Kemink te Utrecht heeft alle zorg aan de uitgave besteed.

WIJ BLIJVEN HERVORMD, toespraken door mevr. Feddema—Hoogland (in het Friesch gehouden), ds. H. G. Groenewoud, ds. G. van Veldhuizen en da. M. D. Gijsman. Uitgave : H. Veenman & Zn., te Wageningen.
Dit is nog een bundeltje toespraken in verband met de Afscheiding : Heengaan of blijven. Bouwen of herstellen. Werken en bidden.
Ook deze toespraken vragen onze welwillende aandacht en in vele gezinnen zal het boekje wel binnenkomen, vermoeden we ; vooral in Friesland. De uitgave is keurig netjes, zooals we dat van Veenman te Wageningen gewend zijn.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen