KERKELIJKE RONDSCHOUW

DE LINKER-FRACTIE DER MODERNEN.
Gewoonlijk wordt gesproken over "de" Modernen. Maar dan zegt men iets, dat in de practijk mis loopt. Want „de" Modernen zijn er niet. Het blijkt telkens dat er Modernen zijn, die ook wel Vrijzinnigen heeten, maar die dan onderling weer sterk verschillen. De een is het anet den ander niet eens. En er zijn oogenblikken, dat men op één hoop vliegt — als het tegen de orthodoxen of rechtzinnigen gaat — maar er zijn ook oogenblikken dat men tegen elkaar positie inneemt en tegenover elkaar gaat staan om elkaar te gaan bestrijden.
Nu is er geruimen tijd geleden een rechtsgeoriënteerd-werkverband van Modernen gevormd (werkgroep Roessingh), waarvan ook enkele publicaties zijn gekomen inzake het geloof in God enz. Toen zijn er echter dadelijk stemmen opgegaan, die bezorgd kwamen vragen : laat men daar het echt modem beginsel niet los ? Gaat men niet te veel rechts staan ? En het gevolg is geweest, dat er een linksch-Modern-werkverband is opgericht, om voor de echte, oude moderne beginselen op te komen en de kennis daarvan te verspreiden en te verdedigen en nader uiteen te zetten.
Dr. Horreüs de Haas, de bekende moderne dominé van Zwolle, bekend ook door z'n sympathieën voor de S.D.A.P., is de stichter van dat linksch-Modern-werkverband en nu ook als voorzitter opgetreden, terwijl ds. Spelberg, van Nijmegen (die pas een reis door Indië maakte als vrijzinnig-propagandist) als secretaris fungeert.
Men heeft daar nu een beginsel-verklaring gepubliceerd van den volgenden inhoud :
1. Terwijl wij met eerbied en dankbaarheid denken aan den rijkdom van de historie, waarin wij wortelen, hebben wij intusschen ten volle den critischen zin te bewaren ten aanzien van het overgeleverde. Niet in eenig uiterlijk Bijbel-of kerkgezag, slechts in innerlijk waarheidsbesef kunnen we de normen zoeken, ook voor ons godsdienstig leven en denken.
2. In onze theologie hebben wij, onafhankelijk van historische voorstellingen, de natuurlijke historische en geestelijke gegevens te verwerken, die nu te onzen dienste staan ; wij gaan daarbij uit van de veronderstelling van een wetmatige en organische wereldsamenhang, niet door bovennatuurlijke willekeur doorbroken, zonder daarmede het transcendente karakter van de laatste werkelijkheid, waarde en waarheid, die wij in den naam van God erkennen, voorbij te zien. Waar in de historische godsdiensten verschillende vormen van wereldbeschouwing en geloof voor ons liggen, hebben wij daarin zoowel een karakteristieke verscheidenheid te erkennen, waarvan wij de waarde trachten te bepalen, als de gemeenschappelijke waarheid daarvan te begrijpen van een universeele religie, die allen in meerdere of mindere mate belijden.
3. Ten aanzien van de Christologie blijft critisch onderzoek van de overgeleverde berichten ten volle noodzakelijk, waar alle historische, ideëele, eschatologische interpretatie haar tekorten of moeilijkheden houdt. De vraag naar den historischen Jezus blijve daarbij onderscheiden van die naar den innerlijken Christus des geloofs.
4. Terwijl de Nederlandsche Hervormde Kerk (Protestantsche kerken) overeenkomstig haar naam en historie blijft (blijve) gefundeerd op de beginselen van Evangelie en Protestantisme, moet (moeten) zij tegelijkertijd begrijpen, dat deze beginselen de levende, dynamische beginselen eener zedelijke religie zijn. Dienovereenkomstig mogen wij geen bindend gezag erkennen van uiterlijk opgelegde, menschelijke formuleeringen, maar wij moeten willen, dat de geloofs-en gewetensvrijheid voor al haar leden volledig in haar reglementen wordt gewaarborgd.
5. Het Vrijzinnig-Protestantisme, als religie gericht naar wat als eeuwig en heilig al het menschelijke te boven gaat, heeft tegelijk het karakter eener humanistische en cultureele godsdienstvrijheid te bewaren, daarmede zich richtend op de levensheiliging der enkelingen en op een hoogere volken-en menschengemeensc'hap van gerechtigheid en solidariteit.
Men ziet: het subjectivisme — wat de moderne mensch zelf denkt en ervaart — viert hier hoogtij. Van Bijbel en belijdenis wil men niet weten, zonder dat de moderne met z'n critischen geest volle vrijheid heeft en houden moet, om wat de Bijbel leert en de belijdenis zegt, volledig op zij te zetten. Wel wil men „met dankbaarheid denken aan den rijkdom van de historie, waarin wij wortelen" — maar, zoo zegt men : „wij hebben intusschen ten volle den critischen zin te bewaren ten aanzien van het overgeleverde. Niet in eenig uiterlijk Bijbel-of Kerkgezag, slechts in innerlijk waarheidsbesef kunnen wij de normen zoeken, ook voor ons godsdienstig leven en denken."
Voorts spreekt men van een „wetmatige en organische wereld samenhang, niet door bovennatuurlijke willekeur doorbroken." (Geen wonderen).
Ook spreekt men van de historische godsdiensten met verschillende vormen van wereldbeschouwing en geloof — waarin een karakteristieke verscheidenheid is te erkennen, waarvan de waarde moet worden bepaald, om de gemeenschappelljke waarheid daarvan te begrijpen van een universeeIe religie. De absoluutheid van het Christendom wordt dus geloochend en men moet een synthese krijgen, waarbij van alle godsdiensten 't beste wordt genomen.
Ten aanzien van de Christologie of Christusbeschouwing blijft critisch onderzoek van de overgeleverde berichten ten volle noodzakelijk. De vraag naar den historischen Jezus blijve daarbij onderscheiden van die naar den innerlijken Christus des geloofs.
Voor de Hervormde Kerk (Protestantsche Kerken) geen bindend gezag, maar de dynamische beginselen eener zedelijke religie — en daarom volledig geloofs-en gewetensvrijheid voor al haar leden in haar reglementen gewaarborgd.
Waarbij dan tenslotte nog gesproken wordt van een humanistische en cultureele godsdienstvrijheid met een hoogere volken-en menschengemeenschap van gerechtigheid en solidariteit.
Al de geloofswaarheden, waarover vanaf de eerste eeuwen door het Christendom gestreden is, omdat de leugen-en dwaalleer nooit aflaat de Waarheid Gods te bestrijden (de werken der duisternis staan altijd tegenover de werken des lichts — vanaf Gen. 3 : 15) — worden nu wezenlijk en waar weer één voor één onder handen genomen (alsof er niets gebeurd is' en door de Kerk niets als geloofswaarheid is vastgesteld) en men wil in de Hervormde Kerk doen, alsof er niets deugt van de belijdenis der Kerk. Al de oude kwesties worden weer opgerakeld en men wil de Hervormde Kerk dwingen, dat zij haar belijdenis van eeuwen (waarvoor bij de aanvallen der heidensche schrijvers en bij de vervolgingen der Overheden en bij den rook der brandstapels en bij de bestrijding der Socinianen en Remonstranten en bij de loochening van Rationalisme en Humanisme, gestreden is met gebed en tranen, met trouw en liefde) zal loslaten en volledig recht zal geven aan haar bestrijders, die haar geloof en waarheid hartgrondig verwerpen, op precies dezelfde 'gronden als vroeger allerlei dwaalgeesten deden.
Zal men dan nooit, nooit eerlijk worden en bekennen : wij hooren in de Hervormde Kerk niet thuis ?
Waarom organiseert men zich niet in eigen kring, om als vrijzinnige-gemeenschap met volle geloofs-en gewetensvrijheid te leven ? b.v. als Protestanten-bond of iets dergelijks, of als Vrije Gemeente ?
Zou dat op „de wereld" niet een veel beteren indruk maken, dan dat kankeren in een Kerk, waar men niet thuis hoort ?
En zou de Hervormde Kerk, als zij kloek uitkwam met haar Christusbelijdenis en draagster van het heerlijk Evangelie van Gods genade in Jezus Christus, den Heiland en Middelaar, in 't midden der wereld niet veel meer tot zegen kunnen zijn, ook als leidsvrouwe des volks ?
Wanneer zal men toch eens wijs worden ?
Moet de Kerk van Christus, moet onze Hervormde Kerk, vooral in deze moeilijke tij'den niet beginnen met het eerste, het allereerste : om Kerk van Christus, Kerk des Evangelies, Kerk des Woords te zijn, met een kloeke en klare belijdenis van de goddelijke waarheid, ons geopenbaard ?
Heeft de Heere dan Zijn zegen niet toegezegd ? En Hij, die 't beloofd heeft, is getrouw!

ZOTTERNIJ.
Uit het Oosten komen telkens wonderlijke leeringen tot ons, die allerminst getuigen van de Waarheid naar Gods Woord, hoewel ze verraden, dat de mensch een Godzoeker is, doch gevallen, verdwaasd, vijandig.
We hebben de leeringen van het Boeddhisme gehad ; van de Theosophie; van Krishnamurti en de Orde van de Ster; we hooren van Gandhi en zijn bewonderaars en vereersters.
Een van de vereersters van Gandhi is mej. Madeleine Slade, een Engelsche dame, die onlangs, toen Gandhi 65 jaar was, een toespraak te Londen heeft gehouden, waarvan een kiek in de .N. R. Ct.voorkwam. Die mejuffrouw Slade is een admiraalsdochter, en ze zei in haar enthousiaste rede in Friends' House op Euston Road te Londen, „dat het haar moeilijk viel over Gandhi te spreken, daar hij vader, moeder, ja, alles voor haar is." „Hier" — zoo ging zij voort — „hebben wij een man Gods, zóó zuiver, zóó waar, dat hij in de geschiedenis zal blijven voortleven als een van Gods groote proféten. Stel u voor, dat men u zou zeggen, dat er een Mohammed, een Boeddha, een Christus was opgestaan. Die is er echter, hij is vandaag 65 jaar in ons midden ; het is Gandihi."
Een van de hoorders vroeg, of Gandhi's idealen hooger waren dan die van Christus ?
Mej. Slade antwoordde : „Wij kunnen het zóó zeggen : zij zijn broeders".
Mohammed — Boeddha — Christus, zijn er geweest. Maar gelukkig is Gandhi ook gekomen, die blijkbaar voor drie telt! „ Ze zijn broeders: Christus en Gandhi."
Aldus de Engelsche dame, die wijs zijnde, allerlei zotternij verkoopt.
 

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen