STAAT EN MAATSCHAPPIJ

Revolutionaire vertegenwoordigers
Een tweede belangrijke wijziging, welke de Staatscommissie voor de Grondwetsherziening naast die der vrijheid van drukpers in de Grondwet voorstelt, betreft de wering van revolutionaire elementen in de volksvertegenwoordiging.
De Staatscommissie gaat in haar verslag over de toelaatbaarheid van het lidmaatschap van vertegenwoordigende lichamen van personen, die een streven tot uitdrukking brengen, gericht op verandering van de bestaande rechtsorde met toepassing of bevordering van onwettige middelen, van de juiste gedachte uit, dat ieder vrij moet zijn om in het openbaar een staats-of rechtsorde te verdedigen, gebaseerd op een grondslag, principieel afwijkend van den bestaanden.
Van die gedachte ging b.v. ook mr. Groen van Prinsterer uit, toen hij in het  midden van de vorige eeuw tegenover het liberalisme, dat in die dagen oppermachtig was, de vrijheid opeischte voor het antirevolutionaire staatsrecht, dat principieel afweek van wat de vrijzinnigheid als grondslag voor het leven van den Staat leerde en voorstond.
Echter kan en mag niet geduld worden, dat een vertegenwoordiger ter verwezenlijking van zijn politieke denkbeelden, onwettige middelen en wegen aanprijst of bevordert. Daarom moet een lid der volksvertegenwoordiging, die zich daaraan schuldig maakt, aldus de Commissie, van zijn lidmaatschap kunnen worden vervalen verklaard.
Intusschen gaat de Staatscommissie voor de Grondwetsherziening hier verder dan de bekende Commissie-Koolen, ingesteld bij Koninklijk besluit van 12 Februari 1934.
Deze Commissie had in opdracht: „de noodzakelijkheid en de doelmatigheid te onderzoeken van wettelijke en andere voorzieningen met betrekking tot het bekleeden van het lidmaatschap van de vertegenwoordigende lichamen door personen, wier staatkundig streven kennelijk is gericht op verandering der Staatsinstellingen met toepassing of bevordering van onwettige middelen".
Laatstgenoemde Commissie wilde alleen treffen de vertegenwoordigers, die in en buiten de vertegenwoordigende lichamen in hun hoedanigheid blijk gaven van ontoelaatbare strevingen; de Staatscommissie voor de Grondwetsherziening gaat, gelijk wij hierboven reeds opmerkten, verder ; zij richt zich ook tegen hen, de niet in hoedanigheid van volksvertegenwoordiger optreden. In den gedachtengang van de Staatscommissie zullen niet alleen de vertegenwoordigers, die onwettige middelen of wegen aanprijzen of bevorderen getroffen moeten worden, maar zal ook de opengevallen plaats, wanneer een lid van zijn lidmaatschap wordt vervallen verklaard, niet worden vervuld. De maatregel van de vervallenverklaring zou toch van haar krachtigst effect worden beroofd, indien de Staatkundige groep, waarvan het vervallen lid deel uitmaakt, achtereenvolgens door hare leden, de leeggevallen plaats zou kunnen vervullen en het onwettige streven tot uitdrukking zou blijven komen. De Staatscommissie verwacht van de bepaling hier genoemd een groote preventieve werking, daar de leden en de staatkundige groepen, waartoe zij behooren, het onnoodig verloren gaan voor geruimen duur van een zetel zullen willen voorkomen.
Behalve bij dit verschil van gevoelen tusschen de Commissie-Koolen en de Staatscommissie voor de Grondwetsherziening, wijken de beide Commissies in hunne voorstellen nog op een ander punt van elkander af.
De Commissie-Koolen wees als het orgaan aan, dat de vervallen-verklaring van het lidmaatschap zou moeten uitspreken, de afdeeling voor de geschillen van bestuur van den Raad van State, een vaste commissie van dit hooge staatscollege, terwijl de Staatscommissie voor de Grondwetsherziening van oordeel is, dat bij een zoo belangrijke uitspraak de Baad van State in zijn vollen omvang tot oordeelen moet worden geroepen.
In verband nu met een en ander stelt de Staatscommissie voor om aan het bestaande artikel 86 der Grondwet, luidende :
De leden der Tweede Kamer worden gekozen voor vier jaren. Zij treden tegelijk af en zijn dadelijk herkiesbaar, toe te voegen :
Zij kunnen tusschentijds door den Raad van State van hun lidmaatschap vervallen worden verklaard, indien zij een streven tot uitdrukking brengen, gericht op verandering van de bestaande rechtsorde met toepassing van onwettige middelen. De Wet regelt de rechtspleging en de gevolgen van vervallenverklaring ; de gevolgen kunnen mede het lidmaatschap betreffen van de andere vertegenwoordigende lichamen in de Grondwet genoemd. De plaats van het vervallen verklaarde lid blijft gedurende de loopende periode onbezet.
Uit de verwijzing in het voorstel naar de andere vertegenwoordigende lichamen in de Grondwet blijkt de bedoeling van de Staatscommissie om de vervallen-verklaring van leden ook voor de leden der Eerste Kamer van toepassing te maken.
De regeling zelve lijkt ons uitnemend, terwijl de Raad van State een waarborg geeft tegen onoordeelkundige toepassing der nieuwe grondwettelijke bepaling.
Ook de voorgestelde wijziging van Artikel 86 der Grondwet tot wering van revolutionaire elementen in de volksvertegenwoordiging zal veler instemming hebben.
 

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen