MANKE MURK

Met toestemming uitgever J. H. Kok te Kampen
„Kijk", zei hij, „dat is van mij ; de ruit zal misschien een daalder kosten, als je moeder nu ook een derde bijdraagt, en jullie met elkaar het laatste derde gedeelte betaalt, dan is de zaak in orde en gaan wij elkaar beloven, , in de eerste paar jaar geen ruiten meer stuk te gooien".
Weg waren de tranen. Allen juichten dat voorstel toe en vroolijk ging het troepje op het vastgestelde uur naar bed, om daar nog eens na te praten over dien goeden Murk, die zóó maar 50 centen op tafel legde voor het ongeluk van Baje, waarmee hij toch niets te maken had en waardoor buurvrouw nu zeker wel zou ophouden met schelden. Gelukkig, dat hij bij hen in huis was gekomen, waar vader heenging en moeder het zoo zwaar had. En onderling beloofden zij elkaar voortaan voorzichtiger te zijn. En Joukje, op één na de jongste van het koppeltje, die in de zesde klas van de gemeenteschool zat, had gezegd : „Weet jullie wel hoe het komt, dat Murk zoo geheel anders is dan andere menschen ? Dat komt, omdat hij zooveel in dat boek leest met die gouden letters op den band".
„Worden alle menschen dan zóó, die dat gaan doen ? " vroeg kleine Baje.
„Ik geloof het wel, want het staat daar in, dat je zoo doen moet".
„Waarom lezen dan alle menschen niet in dat boek, dat was immers veel beter ? " klonk 't weer.
Ja, waarom niet ? Daar kon Joukje ook zoo maar geen antwoord op geven. Maar Jan, die een paar jaar ouder was, wist te zeggen, dat het wel komen zou, omdat zij liever boos en verkeerd waren. En plechtig beloofde het viertal elkaar, dat zij zoo veel mogelijk doen zouden wat goed was, omdat dit alles in het boek ook gezegd werd en je dan veel meer genot in het leven had. En als zij groot waren, zouden zij ook zoo'n Bijbel zien te krijgen, misschien nog wel eerder, om dan daaruit te leeren, wat wèl en wat niet mocht gedaan.
Zoo redeneerde het viertal, tot de slaap kwam en het stiller en stiller werd, terwijl in de woonkamer Moeder en Murk nog in druk gesprek waren over 'wat voor alle eeuwen duizenden bezig houdt, — den strijd tusschen vleesch en geest; den ouden en den nieuwen mensch ; zonde en genade.

Vierde Hoofdstuk.
't Was misschien een jaar of vier, vijf, na dien dag, toen Murk voor het eerst met zijn kar op pad ging, om handel te drijven. Daar was sinds dat eerste begin al heel wat veranderd. Het kleine, onoogelijke voertuig had plaats gemaakt voor een flinken ruimen wagen op veeren, practisch ingericht voor het bergen van allerlei koopwaar, zooals hij dagelijks gewoon was den menschen aan te prijzen. De ruilhandel was zoo langzamerhand geheel afgeschaft, vooreerst omdat de inkoop van allerlei onwaardige artikelen zelf niet beviel, dan, omdat vrouw Kalma en de buren niet bijzonder gesteld waren op hetgeen alzoo werd ingeruild, en dan, omdat er concurrenten genoeg waren, die dit wel van hem wilden overnemen. Tevens kreeg hij daardoor gelegenheid eigen handel meer uit te (breiden, zoodat zijn wagen meer en meer op een galanteriewinkel begon te lijken.
Een tweede verandering, die werd aangebracht, was deze, dat de beide trekhonden ontslag gekregen hadden met als belooning voor de vele bewezen diensten vrij kost en inwoning, een gunst, die de trouwe dieren slechts morrend aanvaardden, omdat zij oneindig liever met hun baas den boer op gingen, al viel de arbeid hen zwaar. In hun plaats werd een hit gekocht, die wel erg koppig was en nog heel veel leeren moest, maar veel meer kracht bezat om de steeds zwaarder wordende vracht te trekken.
Zooals het gewoonlijk gaat, had deze uitbreiding wederom ruimschoots aanleiding gegeven tot allerlei praatjes. Er waren er, die zich van harte verheugden over de toenemende welvaart van Manke Murk. Hij had van de jeugd af aan al zooveel tegenslag gehad, dat het hen goed deed te zien hoe langs dezen weg van eerlijkheid en getrouwe plichtsbetrachting zoo langzamerhand een vaste cliënteele verkregen werd, die al op zijn komst rekende en waar hij nooit tevergeefs kwam. Boer Siderius bij voorbeeld, die toch den eersten stoot aan dit alles gegeven had, was in de wolken. Hij wist wel wat hij deed, toen hij Murk den raad gaf, de spade weg te werpen en op een andere wijze aan den kost te zien te komen. D'r zat heel wat in den handel, en Murk was immers een geboren koopman.
Ook in de stad werden er gevonden, die met welgevallen zagen, hoe goed het hem ging ; was het niet om hem, dien men ternauwernood kende, dan om vrouw Kalma, die algemeen geacht werd en wier huis daardoor voor den ondergang bewaard bleef. Want het was wonderlijk, maar sinds hij zijn intrek bij haar genomen had, ontbrak het daar aan niets. Hoe het ging, wist men niet, maar dat haar huis door zijn inwoning gezegend werd, was zeker, al kende men dit woord misschien niet.
Daar waren evenwel ook anderen. Allereerst in de naaste omgeving, onder de buurvrouwen, die met leede oogen zagen, hoe Murk langzaam maar zeker in beteren doen kwam. „'t Zit er wel aan", smaalde men. „Mettertijd een heele heer worden, zóó komt het. Eerst een paar honden en een kar, nu al een paard en wagen, straks misschien een auto of een winkelhuis op den eersten stand, en ten slotte kapitalist. Men moest het geluk maar mee hebben, 't Spreekwoord zei niet tevergeefs : „wacht u voor de geteekenden". Later zou hij wel een heele „branie" worden, want dat ging gewoonlijk zoo. „Als niet komt tot iet, dan kent het zich zelven niet".
Hij had ook al een nieuw Zondagsch pak gekregen en de pet was al met een hoed verwisseld. Men moest hem maar eens zien als hij des Zondags naar de kerk ging. Want vroom was hij en bleef hij tot nog toe. Vanzelf, zoo lang het duurde, want de meeste menschen, als zij iets te beteekenen kregen, gaven den godsdienst ca­deau.
(Wordt vervolgd).

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen