UIT DE SCHOOLWERELD

De Kleuterschool
Allereerst heeft de kleuterschool te zorgen voor een, het kind passende, omgeving. Ontvankelijk als het is voor indrukken, kan het in een nare, sombere omgeving niet gedijen. Een vroolijk, frisch lokaal, veel lucht en licht, wat bloemen en planten, laag hangende gekleurde platen met voorstelling van kinderen en dieren, lage, ordelijke kasten, passende banken of tafels en stoelen, vormen in groote trekken het interieur. Hoewel door Montessori, die van openbarende omgeving spreekt, sterk overdreven, is toch een goede omgeving voor het kind even noodzakelijk als later het boek om lezen te leeren.
De eerste groote verandering, die het naar school gaan voor de kinderen meebrengt, is wel, dat het veilige bij moeder zijn, nu plaats maakt voor het worden overgelaten aan een vreemde. Zulk een wreedheid kunnen ze zich in de eerste dagen niet begrijpen, en in hun jonge ziel ontstaat het eerste gevoel van onbegrepen leegte. Daardoor komen ze in een toestand van onlust en verdriet, die bij enkele kinderen dagen lang kan duren. Soms kan het noodig zijn, enkele maanden uitstel aan te raden, wat dikwijls een , gunstig resultaat geeft.
Kinderen passen zich echter met verrassende snelheid aan, en als regel is een nieuwe klas kinderen in een paar dagen „gewend". De onderwijzeres is geen vreemde meer; iets als van een klassegeest wordt geboren, die voorloopig bestaat in het bij die leidster en dat lokaal behooren.
Nu moet het kind zich in de nieuwe omgeving oriënteeren; daartoe mogen ze vrij rondloopen, alles bekijken, en betasten vooral.
Voor iemand, die zulk een klas te leiden heeft, is het van het allergrootste belang, dat ze zich de wereld, waarin het zoo jonge kind leeft, kan construeeren. Zelf mag zij daarom de geschiktheid de wereld te zien, zooals de kinderen die zien, niet verloren hebben.
Dat het kind de wereld anders ziet als de volwassene, heeft vele oorzaken, waarvan een zeer eenvoudige en voor de hand liggende is : zijn lengte. We moeten steeds bedenken, dat het kind in de groote-menschen-wereld van veel dingen den onderkant ziet en kent, terwijl 't zich om de „hoogere" dingen niet bekommert. In den zomer weet het ternauwernood, dat er een lamp in de kamer hangt, maar de verborgenste latjes onder de tafel, waarvan wij het bestaan niet vermoeden, dienen hem tot bergplaats van doosjes, stokjes enz. Vooral in onze vertelling moeten wij ons dat goed realiseeren, willen wij de kinderen boeien, dan moeten we ook aan de kleinigheden, die toch met 't onmiddellijk beleven van het kind samenhangen, aandacht schenken.
Tevens brengt dit voor de school den eisch mee, de geheele inrichting van de school in overeenstemming met het kind te brengen : lage kranen, leuningen, deurknoppen en meubels geven het een gevoel van zelfstandigheid ; zij zijn op school dan nergens te klein voor.
Een andere oorzaak, waardoor het jonge kind de wereld anders ziet, dan volwassenen, ligt in het feit, dat ze zich alle voorwerpen bezield denken. De bank, waaraan ze zich stooten, is „stout"; ze meenen, dat de zon er is, om in de klas te kijken: onweer wordt niet zelden veranderd in „bromweer", een speelgoedpaard, dat omvalt wordt getroost. Dagelijks zijn er voorbeelden te over, die bewijzen, dat het kind aan de voorwerpen dezelfde toestanden toekent, als waarin het zelf zou kunnen verkeeren ; dat ze op allerlei prikkels reageeren, zooals zij zelf dat zouden doen.
Ook hierin verschilt de levensbeschouwing en wereldopvatting van het kind in wezen met die der volwassenen. Dezen waardeeren de objecten al naar zij nuttig, belangrijk of aangenaam zijn en zien ze in hun samenhang, door bepaalde wetten beheerscht. Het kind ziet alleen de betrekking, waarin ze tot hem op dit tegenwoordige oogenblik staan. Dat dit veelal iets geheel anders is, dan waarvoor het voorwerp is bedoeld, weet ieder, die het kind kent.
Deze omvorming wordt door het kind zoo intens beleefd, dat het subject en object niet meer onderscheiden zijn, maar samenvallen. Fröbel noemt dat „das Leben in Lebenseinigung »« allem".
Het is vooral Montessori, die bij alles wat ze doet, om het kind zich naar zijn aard te laten ontwikkelen, hier toch schromelijk mistast. Dat komt, doordat zij, zooals we later zullen zien, de fantasie van het kind weg wil cijferen. Voor haar kinderen moet een steen een steen zijn en niets anders, wat niet wegneemt, dat die kinderen er ook wel eens spoortje mee zullen spelen.
En ten slotte kunnen we de constructie van het kinderlijke wereldbeeld slechts voltooien, door er op te wijzen, dat het kind de objecten veelal niet in zijn geheel ziet, maar alleen die zijde tot zijn bewustzijn doordringt, die hem om een of andere eden opvalt. Vooral uit de nauwkeurige bestudeering van kinderteekeningen blijkt dat duidelijk, evenals uit het werken met klei of ander kneedbaar materiaal. Een mensch bestaat dan uit hoofd, armen en beenen ; teekenen ze later het lichaam er bij, dan vervult een rijtje dikke knoopen de rol van een jas. Van een huis schijnt de schoorsteen eerder op te vallen, dan ramen of deuren. Aan een deur is weer de knop het voornaamste. Wanneer aan een plant een bloem is gekomen, ziet het kind geen plant of pot meer; die komen eerst weer in 't centrum, wanneer hij ze water geeft, maar dan ziet hij ook niet veel anders; dan de aarde, die „zoo'n dorst heeft". Hieruit zien we, dat de zijde, die 't meest naar voren komt, voor het kind het geheele ding beteekent."
(Uit: Paed. Tijdschrift voor Chr. Onderwijs, door mej. A. Stol).

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen