STAAT EN MAATSCHAPPIJ

DE OMMEZWAAI
De ommezwaai, die eerst de vrijzinnigdemocraten en daarna de sociaal-democraten hebben gemaakt op het stuk der ontwapening, heeft niet nagelaten grooten indruk te maken en wel in het bijzonder op hen, die het met de landsverdediging welmeenen.
Zij, die zich nog herinneren de ijver, waarmede de vrijzinnig-democraten zich, ter rechtvaardiging van hun standpunt inzake de eenzijdige nationale ontwapening, beriepen op den Volkenbond als het rechtsinstituut, dat de volken in eensgezindheid en vrede zou doen samen leven en het vuur, waarmede de sociaal-democraten hun houding van „geen man en geen cent", als het hoogste zedelijk goed verdedigden, zullen van de ommezwaai der beide politieke partijen ongetwijfeld met verbazing hebben kennis genomen.
Zij staan ons nog helder voor de aandacht de woorden, die ir. Albarda in 1930 sprak, toen hij, als voorzitter van de sociaal-democratische Kamerfractie, het voor de eenzijdige nationale ontwapening, als het summum van politieke wijsheid, opnam.
Hij zeide toen :
„Wat aan duidelijkheid niets te wenschen overlaat, is, dat de sociaal-democratie in Nederland het beginsel van de gewapende landsverdediging heeft vaarwel gezegd. Wij verwerpen de gewapende landsverdediging. Wij verwerpen haar met vele honderdduizenden onzer landgenooten. Wij verwerpen haar omdat ons zedelijk gevoel er tegen in opstand komt, om welke reden of met welk doel ook aan een oorlog deel te nemen.
Nationale verdediging is nationale zelfmoord. Dat is de overtuiging van honderdduizenden Nederlanders, en hoe vreemd zulk een uitspraak ook moge klinken in de ooren van hen, die maar voortgaan zonder zich van de nieuwe dingen rekenschap te geven, zij is een waarheid, die de overtuiging is van een groot deel van ons volk.
Niemand kan deze waarheid weerleggen".
Nationale defensie is nationale zelfmoord ! En om niet tot nationale zelfmoord over te gaan, zoo bezwoer ir. Albarda met vuur ons volk, moest Nederland de gewapende landsverdediging verwerpen en zich scharen onder het vaandel van de eenzijdige nationale ontwapening.
Zoo orakelde de voorman van de sociaaldemocratische arbeiderspartij in 1930.
Doch na de ommezwaai op het congres van enkele weken geleden, heette het uit denzelfden mond :
„Alle andere groote en kleine landen zijn ons op het punt van nationale verdediging voorgegaan. Op dit oogenblik is de Nederlandsche S.D.A.P. de eenige sociaal-democratische partij in de geheele wereld, die nog nationale ontwapening in haar program heeft behouden.
Naar de overtuiging van de meerderheid der commissie (de commissie, die de ommezwaai had voorbereid) kan ook de S.D.A.P. het programpunt nationale ontwapening niet langer handhaven. Ook Nederland kan in de tegenwoordige omstandigheden niet tot zelfstandige ontwapening overgaan, zonder voor zichzelf en voor andere landen het oorlogsgevaar te vergrooten".
Dit laatste is niet nieuw.
Schier tot in het oneindige toe is het den voorstanders der nationale ontwapening voorgehouden, dat ontwapening voor Nederland het gevaar voor oorlog vergroot.
Het was echter kloppen aan een doovemans deur.
Intusschen schijnt voor het oogenblik nationale defensie geen nationale zelfmoord meer te zijn.
Echter had de groote kern van ons volk zich niet voor een goede landsverdediging geïnteresseerd, maar aan de uitnoodiging der voorstanders der eenzijdige, nationale ontwapening gehoor gegeven, dan zou Nederland op dit oogenblik onder den voet worden geloopen.
Men stampt een weermacht zóó maar nitt uit den grond.
De voorstanders der zelfstandige ontwapening hebben door hun ommezwaai de onjuistheid van de ontwapeningsleuze ingezien.
Zij hebben door hun frontverandering uitgesproken, dat zij zich vergist hebben in de mogelijkheid en in den aard der verhoudingen.
Zoo spraken zij zich tenminste uit.
Of in de ommezwaai beginsel of taktiek in het spel is ?
Wij vreezen het laatste. Angst voor wat gebeuren kan, kon wel eens de aanleiding izijn geweest voor de frontverandering.
Gelukkig hangt de veiligheid van het land niet af van de politiek der sociaal-democraten.

HET SCHOOLBLAD IN ACTIE
Het Schoolblad, het orgaan van het Nederlandsch Onderwijzersgenootschap, niet van de roode, maar van de meer vrijzinnig getinte onderwijzers, kan het nog maar altijd niet met de concentratiegedachte vinden, welke in het dezer dagen ingediende-ontwerp van Wet tot wijziging van de Lager-Onderwijswet 1920 is uitgewerkt geworden.
In de eerste plaats noemt het blad het voor de voorstanders van het openbaar onderwijs een zeer veeg teeken en voor het genootschap niet minder verbijsterend, dat de pers, waarvan men mocht verwachten, dat zij de partij van de openbare school zou opnemen, nagenoeg niet op het rapport der Staatscommissie, noch op het wetsontwerp heeft gereageerd.
Na deze veeg uit de pan aan de vrijzinnige pers, geeft Het Schoolblad als zijne meening weer, dat de strekking van het rapport, zoowel als van het ingediende ontwerp van wet fataal is.
„Fataal om zijn gevolgen, welke de aanneming ervan voor de openbare scholen zal hebben. Fataal om de principiëele aantasting van het grondwettelijk recht van het openbaar onderwijs. Maar niet minder fataal om de verandering in de kijk op de rechtspositie van het openbaar onderwijs van hen, die wij onverdachte voorstanders ervan durven noemen.
Het blijft ons een raadsel, ook na nadere bestudeering en bespreking, hoe dit rapport met algemeene stemmen is aanvaard.
Evenzoo is ons onverklaarbaar, hoe zij hebben kunnen goedvinden, dat in dat rapport het openbaar onderwijs op zoodanige wijze werd betrokken".
Dit laatste is wel het ergste, n.l. dat de Regeering den euvelen moed had, het openbaar onderwijs — het heilige huisje van de openbare onderwijzers — in de concentratie te betrekken.
Reeds in 310 gemeenten van ons lieve vaderland geen openbare school meer — zoo schrijft Het Schoolblad en dan de 252 openbare scholen, die ten plattelande en in de kleinere steden door de Marchantistische zeis werden weggemaaid, eigenlijk waren het 415 scholen die moesten verdwijnen, het is meer dan een voorstander van het openbaar onderwijs dragen kan.
Daarom roept het genootschap de vrijzinnigen en sociaal-democraten te wapen.
„Groote waakzaamheid is geboden aan allen, die het welmeenen met de openbare school. Waar dit maar mogelijk is, rust op ons de taak de gevaren, welke aan het ingediende wetsontwerp verbonden zijn, duidelijk in het licht te stellen. We dienen elke gelegenheid aan te grijpen om onze medestanders te overtuigen, dat we niets ongedaan mogen laten om te verhinderen, dat het wetsontwerp wet wordt. Noodza­kelijk zal het ook zijn om ons Volk er van te doordringen, welke noodlottige gevolgen de financiëele gelijkstelling voor ons openbaar onderwijs reeds heeft gehad door de starre houding van Rechts en te groote liberaliteit van Links.
Wordt het voorstel wet, dan zal men zich er andermaal, en zeker met niet minder recht, op kunnen beroemen. Links in „eigen strik" te hebben gevangen.
Wij, werkers in de openbare school, wij hebben de heilige plicht een ieder te waarschuwen voor den val, welke in het wetsontwerp verscholen zit en waarin tal van openbare scholen zullen verpletterd worden, indien deze er niet intijds uit wordt verwijderd.
Waakzaamheid, voor het openbaar in het algemeen, doch v.n.l. voor onze kleinere scholen in het bijzonder, is dus wel ten zeerste geboden."
Het wetsontwerp moet worden verworpen — zoo luidt het bevel van Het Schoolblad. Wij spraken laatst van de bom, die verkeerd was gesprongen.
Zou dit inderdaad waar zijn ?
 

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen