Een en ander over de geschiedenis en het kerkelijk en burgerlijk leven te Huizen.

Het is ons een genoegen, aan het verzoek van ,, De Standaard" te kunnen voldoen en een en ander over ons dorp Huizen, voornamelijk zijn kerkelijk en godsdienstig leven te schrijven.
Het Gooi werd reeds bewoond, toen de Romeinen in ons land kwamen. In lateren tijd bevonden er zich Friezen en Saksers. Plaatsnamen, gebruiken, uitspraak van woorden en eigenaardigheden herinneren aan hetgeen we o.a. in Twente, de Graafschap en Drente aantreffen.
Oorspronkelijk zal de bevolking geleefd hebben van den akkerbouw, die op de weinige geschikte gronden mogelijk was. Op de heidegronden werden schapen geweid ; hout werd uit de bosschen gehaald en in lateren tijd kwam er de vischvangst bij.
Huizen was met Laren het oudste dorp van Gooijand. De naam Huizen is waarschijnlijk ontstaan, doordat men de vaste woonplaatsen in een overigens onbewoond oord met dien naam aanduidde. Men vindt dien naam terug in meerdere plaatsen, bij water gelegen, o.a. Enkhuizen, Huissen. Het is te begrijpen, dat van zee uit, zulke groepen aldus werden aangeduid.
Tot de 17de eeuw had Naarden het stapelrecht van visch. Tusschen Muiden en Kampen mocht op geen andere plaats visch ter markt gebracht worden. Doch, toen de haven van Naarden verviel en in 1638 gesloten werd, kwam de visscherij te Huizen tot bloei, ofschoon 't in 1844 nog geen haven had. Het telde toen op 2400 inwoners 80 visschersschuiten.
In de laatste jaren Is er heel wat veranderd. In plaats van een visschersplaats, zooals sommigen nog denken, is Huizen uitgegroeid tot een mooi, landelijk dorp van ruim 9000 inwoners, dat allengs meer bekendheid gekregen heeft. Van de visschersvloot zijn niet meer dan enkele scheepjes over. De nieuwbouw heeft eenige rechte straten er bij doen komen, mooie asfaltwegen zijn aangelegd, villa's sieren de schoone omgeving en voorts is er nog veel van hei, bosch, heuvels en strand te genieten. Het dorp zelf is schilderachtig en loont de moeite van een rondwandeling. We vergeten daarbij niet de aardige Huizer kleederdracht. Vooral des Zondags, wanneer de honderden kerkgangers zich naar de bedehuizen begeven, gaande door de stille straten, maken de Huizer mutsen een mooi effect. Helaas is die kleederdracht aan het verdwijnen.
Waar echter ons dorp gaandeweg meer in het centrum komt van de belangstelling en in den zomer vacantiegangers hunne tenten opslaan of met de over het IJselmeer varende booten een pleizierreisje maken, is het niet te verwonderen, dat er ook in het dorpsleven zich eenige wijziging voltrekt en het Hulzen van nu niet meer is het Huizen van vroeger. We mogen er echter onmiddellijk bijvoegen, dat die wijziging meer betrekking heeft op levenswijze en bestaansmogelijikheden, dan op het kerkelijk en godsdienstig leven. Want zelfs, wanneer we de overal merkbare achteruitgang op zedelijk en godsdienstig gebied in rekening brengen, mogen we onze Gemeente een woord van lof niet onthouden. Wie op Zondagen hier is, zal de winkels-en cafe's gesloten vinden, getroffen worden door rust en wijding en met verwondering op de groote scharen van kerkgangers. Moge de jeugd dan na de kerkdiensten bosch en hei opzoeken en daarbij' wel eens wat woelig zijn, van buitensporige dingen hoort men weinig of niet.
De Hervormde Kerk (de Oude Kerk) moet zeer oud zijn. We vinden medegedeeld, dat sinds 1409 Huizen een Parochiekerk had, wier toren en koor nog overbleven, toen In de tweede helft van de 16de eeuw door een zwaren storm de kerk instortte. Na 60 jaren eerst werd zij weer opgebouwd en op 30 Augustus 1637 Ingewijd. De kerk werd in dien tijd geroemd om haar fraai interieur. Ook na verschillende verbouwingen is zij zoo gebleven.
Na de reformatie volgde de bevolking in massa het voorbeeld van haren herder Hillebrandus Cunaeus, die partij koos voor de hervorming. In 1505 gekomen, stierf Cunaeus in 1613 te Huizen. Hervormd is de gemeente altijd gebleven. In 1844 waren er op de reeds genoemde 2400 inwoners slechts 9 Doopsgezinden, 15 Roomsch-Kathiolieken, en 5 Israëlieten. Thans telt de Hervormde Gemeente nog 85 % van de geheele bevolking, dus ruim 790O zielen. De Gereformeerde Kerk telt ongeveer 60O zielen. Er zijn ongeveer 125 Roomsch-Katholieken, meest in de buitenwijk, waar ook het grootste deel der 500 personen woont, die zich tot geen kerkelijke gezindte rekenen ; voorts bijna 100 Lutherschen en 40 Chr. Gereformeerden.
We genieten hier het voorrecht van kerkelijk besef en medeleven. Geen groot aantal kerkjes en groepjes, geen verdeeldheid en naijver. De Hervormde Kerk heeft 3 predikanten, de Gereformeerde Kerk 1, verder niet. De verhouding tusschen Kerkelijk Hervormden en Gereformeerden is goed te noemen. De drie predikanten der Hervormde gemeente behooren tot dezelfde richting, n.l. de Gereformeerde (Geref. Bond). Een eigen kerkelijk blad, onder
verantwoordelijkheid van den Kerkeraad, heeft meer dan 1000 betalende lezers.
Kerkelijke goederen bezit de Herv. Gemeente niet. Ook is er geen kerkelijke belasting. Alle uitgaven worden door collecten en zitplaatsgelden bestreden. Op voortreffelijke wijze wordt de Diaconale armenzorg uitgeoefend en door de Gemeente gesteund. Het gemiddeld aantal kerkbezoekers in alle diensten te zamen gaat boven de 4000 per Zondag uit.
De Oude Kerk werd in 1870 vergroot en in 1908 nogmaals. Evenwel bleek ze op den duur toch te klein en toen werd de Nieuwe Kerk met pastorie gebouwd, die in 1924 gereed kwam. Was er tevoren 1 predikant bijgestaan door een godsdienstonderwijzer, toen kwam de 2e predikant er bij. In 1932 werd overgegaan tot de stichting van een 3e predikantsplaats en den bouw van een derde pastorie. Nu zijn er twee kerken, drie pastorieën en drie predikanten. De Nieuwe Kerk heeft ruim 1100 plaatsen.
Gelijken tred met dien voortgang houdt ook het vereenigingsleven, dat met recht bloeiend kan genoemd worden. De meeste vereenigingen staan op belijdenden grondslag. Het is niet doenlijk daar uitgebreid over te schrijven, omdat zulks teveel plaatsruimte zou vorderen. Mannenvereeniglng, Jongelings-, Knapen-, Meisjes-: , Jonge Meisjesvereenigingen, wier ledental van 40 tot 120 beloopt; een Hulpvereeniging van den Gereformeerden Zendingsbond, met ruim 400 leden, een Zondagsschool met ruim 600 kinderen, enz. Ook de Gereformeerde Kerk kan roemen in een goed vereenigingsleven.
Van Hervormde zijde zijn er 4 scholen, onder 1 Bestuur, met tezamen ongeveer 900 kinderen. De Geref. School heeft ongeveer 140 kinderen. De Openbare School telt ongeveer 50 leerlingen. Dan is er nog een Humanitaire school en een school van het Amsterdamsch Kindersanatorium „Hoog Blaricum", doch op Huizer gebied.
De Gemeente is zeer Oranjegezind en de Gemeenteraad is in meerderheid rechts.Over vakbeweging, ambachtsonderwijs, handelsavondschool ; over allerlei vereenigingen op het gebied van ziekenzorg, lichamelijke oefening, ontspanning, enz., zullen we niet verder schrijven. Ons oordeel is, dat Huizen allerminst een saaie, achterlijke gemeente mag genoemd worden. We hebben hier een spontane, werkzame bevolking, waar ijver en volharding gepaard gaan met handelsgeest en-kennis. De aard is opgewekt en spraakzaam. Hecht zijn de familiebanden en de betrekkingen van vriendschap, het geen bij de begrafenissen sterk uitkomt. De dominé is een man, naar wiens woord gaarne, geluisterd wordt en die gewaardeerd, ja, op de vleugelen des gebeds van velen gedragen wordt. Vooral is er eerbied voor het Woord Gods en een sterke begeerte naar de getrouwe prediking.
Wij zijn dankbaar hier te mogen arbeiden en het is onze vurige wensch, dat de Heere onze Gemeente houden wil in het spoor der waar­heid en gerechtigheid.
Ds. G. LANS,
Ned. Hervormd Predikant.

(Uit „De Standaard" overgenomen).

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen