De beteekenis van den Gereformeerden Bond voor de Ned. Hervormde Kerk

(V. Slot).
In het hebben van een orgaan zagen dus reeds de oprichters een belangrijk middel om de beginselen te verbreiden. Voorloopig heeft men zich echter bediend van het toen reeds bestaande „Geref. Weekblad". Maar bij de wijziging van den Bond is een eigen orgaan opgericht. Dat hebben wij nu nog in DE WAARHEIDSVRIEND. Het belang van dit orgaan kan men niet licht overschatten. Niet alleen dat het door talrijke leerzame artikelen de beginselen verspreidt, en dat is de eenige weg op plaatsen, waar geen Bondspredikant staat of geen afdeeling is, maar het legt ook een band tusschen de Bondsvrienden. En eindelijk denk ik ook aan de rubriek „Financiën", waarin de penningmeester zijn ontvangsten verantwoordt. Door die rubriek worden de menschen op de hoogte gehouden van de ingekomen giften en collecten en wordt belangstelling gewekt voor de fondsen van den Bond.
Als tweede middel tot bereiking van het doel noemt artikel 5 : het uitgeven en verspreiden van afzonderlijke geschriften. Oorspronkelijk verschenen deze onder den naam van Unieblaadjes. Al spoedig werd het ook gewoonte om referaten, gehouden op de jaarvergaderingen, in druk uit te geven. Ook zien sommige artikelen uit De Waarheidsvriend afzonderlijk het licht. En eindelijk heeft de Hoofdredacteur zelf een vruchtbare pen.
Het derde middel is: oprichten van plaatselijke afdeelingen. In verscheidene gemeenten is dit reeds gedaan. En waar dit mogelijk is, moet het alsnog gedaan worden. Een plaatselijke afdeeling kan veel goeds verrichten. Sprak ik daarstraks over het leggen van een band door een orgaan, een plaatselijke afdeeling heeft datzelfde effect in intenser mate, zij het dan ook in kleinere kring.
Middel 4 : het oprichten en in stand houden van één of meer leerstoelen aan één of meer der Nederlandsche Rijksuniversiteiten, bedoeld in art. 170 der wet van 22 Mei 1905 (Staatsblad no. 141), om alzoo wetenschappelijk onderwijs te doen geven in de gereformeerde godgeleerdheid. Behalve de gebreken, die het Hooger Onderwijs in 't algemeen aankleven, o.a. dat het te weinig op de practijk is gericht, moet van de theologische faculteiten onzer Rijksuniversiteiten gezegd worden, dat de gereformeerde theologie bij haar niet in eere is. Bij de verwisseling der hoogleeraren is een opschuiving naar links waar te nemen. De weinige gereformeerde professoren die er zijn, worden langzamerhand vervangen door ethische. Onder de gereformeerden (ook confessioneelen) zijn z.g. geen bekwame menschen. En nu wil men het wel doen voorkomen, of de studenten zelfstandig moeten kiezen, welke richting zij willen inslaan, maar men zal toch niet kunnen volhouden, dat, wanneer iemand onbekend blijft met de gereformeerde theologie, hij gereformeerd kan worden. Willen de gereformeerde beginselen dus ook bij de studenten ingang vinden, dan is het noodig, dat behalve de officieele vakken, ook gereformeerde theologie gedoceerd wordt. Dit nu wordt mogelijk gemaakt door de Hooger Onderwijswet. Zij verleent het recht om bizondere leerstoelen te stichten. Van dat recht heeft nu ook de Geref. Bond gebruik gemaakt. Gelijk wij weten, is prof. Visscher reeds sinds jaren bizonder hoogleeraar te Utrecht en sedert nog niet zoo langen tijd ook te Leiden. Inmiddels heeft hij, per schrijven van 1 Juli '37, voor beide functies bedankt.
Een volgend middel (5.) tot verbreiding der gereformeerde beginselen is : het steunen door woord en daad van evangelisaties, die door plaatselijke afdeelingen, na overleg met en goedkeuring van het hoofdbestuur zijn opgericht. De jammerlijke toestand van onze Kerk maakt evangelisaties noodzakelijk. In plaatsen, waar niet anders dan vrijzinnige of ethische predikanten staan, zon men anders van gereformeerde prediking verstoken moeten blijven. Toch ligt er een gevaar in evangelisaties. Zij ondermijnen zoo gemakkelijk het kerkelijk besef. Maar zij worden ook geboren uit den nood der Kerk. Daarom zijn zij in zekeren zin een noodzakelijk kwaad, hoewel erkend moet worden, dat zij veel goed kunnen doen. Zij bewaren veel menschen voor onze Kerk, die anders zouden afvloeien. De Gereformeerde Bond heeft de evangelisaties, die met zijn goedkeuring zijn opgericht, dan ook steeds gesteund. Inmiddels echter hebben velen dezer evangelisaties zich zelfstandig georganiseerd tot den Ned. Herv. Bond voor Inwendige Zending op gereform. grondslag in Nederland.
Eindelijk dan het 6e middel, dat art. 5 noemt, tot bereiking van het doel. Dit is aldus onder woorden gebracht : het steunen van alle actie, die het bereiken van het in art. 4 omschreven doel verder bevorderlijk kan zijn. Uit deze zinsnede blijkt het ruime, onzelfzuchtige standpunt van den Gereform. Bond. Hij pretendeert niet de eenigste beweging te zijn, die werkt in het belang van de Kerk. Ook komt hier uit, dat hij niet bestaat om zichzelf. Zijn doel ligt buiten hemzelf, n.l. de reformatie der Kerk. Daarom wil hij alle actie, die het bereiken van dat doel bevorderlijk kan zijn, steunen. Aan welke bepaalde actie hier gedacht is, en welke inderdaad is gesteund, is mij niet bekend. Daar kan ik u dus niet over inlichten.
Wel moet ik u nog op één ding wijzen, dat door den Bond zelf in net leven is geroepen. Het wordt wel niet in de Statuten vermeld. Maar aangezien het ook voor een groot deel de beteekenis van den Gereformeerden Bond voor de Ned. Hervormde Kerk bepaalt, dient het hier nog even ter sprake te worden gebracht. Ik bedoel het reeds genoemde Studiefonds. Dit fonds draagt bij in de kosten, die aan de studie voor predikant in de Ned. Hervormde Kerk verbonden zijn. Natuurlijk komen alleen jongelui van gereformeerde beginselen voor ondersteuning in aanmerking. Anders zou het doel van den Bond niet nagestreefd worden. Bovendien zijn en worden de gelden van het fonds bijeengebracht door gereformeerde gemeenten en personen. Dezen hebben er dus recht op, dat hun geld besteed, wordt aan gereformeerde jongelui. De beteekenis van dit fonds is, dat jonge menschen, die de theologische studie niet geheel /elf kunnen bekostigen, en daarom ervan af zouden moeten zien, nu toch ertoe in staat worden gesteld. Op deze manier neemt het aantal gereformeerde predikanten in de Hervormde Kerk toe. Het gevolg is, dat de gereformeerde beginselen in ruimer mate worden verspreid. En daardoor kan het einddoel van den Bond, n.l. de oprichting van de Hervormde Kerk uit haar diepen val, weer meer worden benaderd.
Dat doel te bereiken blijft het streven van alle Bondsactie. En, zooals gezegd, meent de Bond dat doel niet beter te kunnen nastreven dan door de gereformeerde waarheid te verbreiden en te verdedigen. In de beginselen van den Bond ligt zijn kracht. En hoe meer hij deze beginselen uitdraagt, des te grooter is zijn beteekenis voor de Hervormde Kerk. Voorloopig is dat dus ons werk. Maar daarbij verliezen we het einddoel niet uit het oog: de hervorming van onze Hervormde Kerk. Is dat doel bereikt, dan heeft de Gereformeerde Bond zichzelf overbodig gemaakt. In een aan Gods Woord gehoorzame Kerk zal geen Gereformeerde Bond meer noodig zijn.
De Heere geve, dat die tijd niet meer ver af is. Ik heb gezegd.
Rijnsaterwoude.

*) M. van Grieken, De Ned. Herv. Kerk in haar tegenwoordige toestand, 1909 - .
M. V. Grieken, Gereformeerde-niet Volkskerk, '13.
M. van Grieken, Een Honderdjarige, '16.
M. Jongebreur, Onze Kerkbeschouwing, '12.
M. Jongebreur, Het kerkelijk vraagstuk, z.j.
M. Jongebreur, Ons kerkelijk standpunt, 1924.
J. G. Woelderink, Separatisme en wereldgelijkvormigheid, '33.
J. G. Woelderink, De Afscheiding en wij, 1934.
J. Severijn, Kerk en Staat, '23.
G. van der Zee, De richtingen in de Ned. Herv. (Geref.) Kerk '34.
C. A. Lingbeek, De Geref. Bond en de Gonfessioneele Vereeniging, '13.
H. G. Kleijn, De Ned. Herv. Kerk van den tegenw. tijd, vertaald door P. J. Kromsigt,
1898.

Th. L. Haitjema, De Kerkorde van 1816, z.j.

H. C. J. van Deelen, Volkskerk, Belijdeniskerk, Vrije Kerk, z.j.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen