KERK, SCHOOL, VEREENIGING

NEDERLANDSCHE HERVORMDE KERK.
Beroepen :
te Waverveen (toez.) drs. C. J. Hooykaas te Dussen (N.-Br.) — te Hoog-en Laag-Keppel B. Nijholt te Slootdorp — te Ilpendam (toez.) M. Foeken, cand. en hulppred. te Wijk aan Zee.
Aangenomen :
naar lerseke M. Bons te Colijnsplaat — naar Meppel H. W. Waardenburg te Streefkerk — naar Gieterveen F. H. J. Bik, cand., hulppred. te Sluiskil — naar IJsselmonde C. Warmolts te Heemse — naar Etten (toez.) H. Sterringa te Schalsum — naar Schagen (toez.) P. H. Kapteyn Jr. te Blijham.
Bedankt :
voor Oostwold (W.kw.) Joh. Aalberts te Annerveen — voor Voorthuizen (toez.) J, W. van der Linden te Kootwijk — voor Oudkerk (Fr.) K. Strijd te Blija.

GEREFORMEERDE KERKEN.
Beroepen :
te Aduard H. J. Riphagen te Schoonebeek — te Middenmeer Chr. van der Vliet te Slootdorp — te Soest H. Vogel te Loppersum.
Aangenomen :
naar Middenmeer Chr. van der Vliet te Slootdorp — naar Hijken W. Loopstra, cand. te Groningen.

CHRISTELIJKE GEREFORMEERDE KERK.
Beroepen :
te Ede M. W. Nieuwenhuijze te Franeker.
Bedankt :
voor Papendrecht W. F. Laman te Middelharnis - voor Aalsmeer N. Brandsma te Wildervank.

GEREFORMEERDE GEMEENTEN.
Drietal :
te Hilversum : M. Hofman te Krabbendijke-Moercapelle ; A. Verhagen te Middelburg en A. van Stuyvenberg te Benthuizen.
Tweetal :
te Rijssen (Esch) : W. C. Lamain te Rotterdam-Zuid en M. Hofman te Moercapelle. Afscheid, bevestiging en intrede.

Den Ham.
Voor een tot in alle hoeken bezette kerk preekte ds. E. E. de Looze Zondag j.l. afscheid van de Ned. Herv. Gem. te Den Ham (Ov.), zijn gehoor bepalende bij Hand. 20 vers 32. In zijn inleiding wees spreker er op, dat er altijd een zeker gevaar is dat bij een afscheid de mensch in het centrum staat. Dat mag niet. Bij iedere prediking, ook die van een afscheid, gaat het om Hem : Jezus Christus !
De scheidende leeraar werd toegesproken door ouderling Kuiper namens den Kerkeraad, door den heer W. H. Flim namens kerkvoogden en notabelen door den heer J. Gorter als hoofd der Herv. School namens het bestuur en personeel van die school en namens de jeugdvereenigingen en catechisanten, door ds. C. Warmolts, van Heemse, namens den Ring en als vriend. Wethouder Stegeman sprak als locoburgemeester. Ook oud-burgemeester Beukenkamp voerde het woord. De consulent, ds. G. S. Bruins, van Ommen, liet toezingen Psalm 121 vers 4. Uit al de toespraken bleek, dat het verblijf van ds. De Looze uiterlijk en innerlijk niet onopgemerkt is gebleven. Uitwendig in de verfraaiing van het kerkgebouw, aanleg centrale verwarming en de bouw van een Gebouw voor Chr. Belangen, als centrum van Herv. jeugdbeweging, innerlijk in den bloei van het gemeentelijk leven.

Gouda.
Zondagavond 7 Aug. heeft ds. E. E. de Looze, gekomen van Den Ham (Ov.), zich aan de Ned. Herv. Gem. alhier verbonden, nadat hij des morgens door zijn vader, ds. P. de Looze, van IJsselmuiden, in het ambt was bevestigd. De bevestiger had tot tekst gekozen i Cor. 3 vers 9, waarin hij uiteenzette wat het zeggen wil : medearbeiders Gods te zijn. Met eenige hartelijke woorden sprak de bevestiger den nieuwen leeraar toe, waarna de gemeente zong de zegenbede uit Psalm 134.
Des avonds hield ds. E. E. de Looze een predikatie in aansluiting met den bevestigingstekst naar aanleiding van I Cor. 4 vers 1—4. Spreker wees hierbij op : 1°. dat Paulus de gemeente teekent als dienaars van Christus, en uitdeelers der verborgenheden Gods ; 2°. dat de gemeente geroepen is om te belijden, dat de zegen van boven is in het ambt ; 3°. dat de ambtsdragers trouw moeten zijn als dienaars van Christus ; 4°. dat het beslissende oordeel niet bij de gemeente is, maar bij Christus.
Spreker begint na een korte inleiding met de gemeente te wijzen op het feit, hoe. de apostel Paulus begon te arbeiden in Corinthe, een wereldstad in zijn dagen, waar met met beide béenen in het heden, en waar het wereldlijke leven in het middelpunt stond. Spreker schetste hoe Paulus daar, alhoewel het begin zeer moedeloos scheen, Gods zegen heeft zien doorbreken en zeer velen heeft zien voegen bij hen, die Christus vonden.
Op de roepstem, om in Gouda te komen, is spreker na moeite en strijd thans gekomen met blijdschap, omdat Christus hem heeft gezonden. Spreker vraagt zich dan af, hoe het hier zal zijn. In zijn vorige gemeente was er nog een vrij algemeen vragen en zich onderwerpen aan den eisch van Gods Woord. Zal dat ook hier zoo zijn, of zal het leven zich hier misschien sterker uiten ?
Voor spreker zal dit geen verandering brengen in den Dienst des Woords. Dezelfde prediking zal ook hier gebracht worden, een prediking, die rust op het eenige fundament dat er is, n.l. Christus, en dan stelt spreker de gemeente van Corinthe als voorbeeld, er daarbij op wijzende, wat Paulus sprak als twisting dreigde over het zijn voor Apollos of voor Paulus, en welke berisping de apostel hier aan de gemeente gaf. Daarom ook vraagt spreker van de gemeente erkenning van het ambt als Dienaar des Woords, want als dienaar zijn zij ook de uitdeelers van de verborgenheden Gods, d.i. de rijkdom van Christus bekend te maken, tegenover de disharmonie der zonde en der menschen nood. Gelukkig de mensch — zegt spreker — die dezen nood gaat zien, want dan is daar de vrijspreking van hen, die zich als verlorenen beschouwen. Tegenover des werelds nood stelt spreker Gods genade in Christus. Dit te prediken is de taak van een Dienaar des Woords en daarom vraagt spreker het gebed der gemeente, opdat wij trouw bevonden zullen worden in deze ambtsbediening in woord en daad.
Ds. de Looze richtte zich achtereenvolgens tot burgemeester Gaarlandt, als vertegenwoordiger van het Gemeentebestuur, tot den Kerkeraad, tot zijn mede-collega's, tot zijn vader, tot kerkvoogden en notabelen en tot zijn nieuwe gemeente.
Namens Classicaal Bestuur en Ring sprak ds. H. van Dijken Gzn. eenige hartelijke woorden van welkom ; namens Kerkeraad en gemeente ds. G. Elzinga. Op verzoek van ds. Elzinga wordt dooi: de gemeente hierna den nieuwen herder en leeraar staande toegezongen de zegenbede uit Psalm 20 : i. Hierop volgt nog als slotzang Psalm 89 vers 7, waarna na het uitspreken van den zegen de gemeente uiteenging.
De belangstelling voor beide diensten, zoowel in den morgen als in den avonddienst, was zeer groot. Het was voor de Ned. Herv. Kerk van Gouda een blijde dag, die niet nagelaten heeft een diepen indruk achter te laten.

Lopikerkapel.
Zondag 25 Sept. a.s. hoopt de heer A. C. Kolkert, cand. tot den H. Dienst te Harderwijk, intrede te doen te Lopikerkapel (Utr.). Na des voormiddags bevestigd te zijn door ds. J. H. van Paddenburgh, te Elspeet (Veluwe).

Rotterdam-Vreewijk.
Het afscheid van ds. J. H. H. van Beem van de Ned. Herv. Gem. te Rotterdam-Vreewijk is bepaald op Zondag 28 Aug. en de bevestiging en intrede te Amsterdam op Zondag 4 September. Bevestiger : ds. H. Dekker, pred. te Amsterdam.

Suawoude-Charlois.
Ds. H. Schroten zal a.s. Zondag afscheid nemen van de gemeente Suawoude en Tietjerk (classis Leeuwarden) en hoopt Zondag 21 Aug. 's avonds te Rotterdam-Charlois intrede te doen, na des morgens bevestigd te zijn door zijn voorganger aldaar, ds. G. H. Koolhaas, thans te Huizen (N.-H.).

Met emeritaat.
Het Provinciaal Kerkbestuur van Gelderland heeft op hun verzoek eervol emeritaat verleend aan ds.-F. van Asch, Ned. Herv. pred. te Voorthuizen, zulks met ingang van 15 October a.s., wegens voortdurende ongesteldheid, en aan ds. j. H. Gunning E.Bzn., te Kesteren, met ingang van 1 November a.s., na een diensttijd van meer dan 40 jaar.

Predikantsplaats opgeheven.
De Kerkeraad der Ned. Herv. Gemeente te Blokzijl heeft in zijn vergadering van 6 dezer besloten de tweede predikantsplaats, die reeds sinds jaren niet meer vervuld was, op te heffen.

Vrijzinnig predikant.
De Kerkeraad der Ned. Herv. Gem. te 's-Hertogenbosch heeft besloten in de met i October ontstaande vacature door het neerleggen van het ambt door dr. W. Meindersma, wederom een predikant te beroepen van vrijzinnige richting.

P. Bartlema †
Na een ernstige operatie is op 57-jarigen leeftijd overleden de heer P. Bartlema, hoofd der Van Wassenaar Hofmannschool te Voorburg. De overledene was sedert 1921 als hoofd aan genoemde school verbonden en tevens leeraar aan de Chr. Meisjesvakschool en den Gemeentelijken Handelscursus. Ook maakte hij deel uit van het College van Notabelen der Ned. Herv. Gemeente te Voorburg.

Gereformeerde Zendingsbond.
Onder zéér groote belangstelling heeft de Geref. Zendingsbond zijn 3isten Zendingsdag gehouden op Donderdag 4 Augustus j.l. in het Rijsenburgsche Bosch, bij Zeist. Er waren ruim 4300 bezoekers uit alle oorden des lands en het weer was wonderschoon, zooals de maand Augustus ons reeds véle prachtige zomerdagen gegeven heeft.
Nadat ds. J. C. Klomp, eere-lid van den Zendingsbond, den dag begonnen was met Schriftlezing en gebed hield ds. J. H. F. Remme van Amsterdam de openingsrede aan de hand van Hand. 13 : 3.
De verschillende sprekers waren ds. J. J. Timmer van Ermelo, ds. B. N. B. Bouthoorn van Harderwijk, ds. J. Fokkema van Delft, ds. K. van de Pol van Wierden ; ds. J. D. Kleijne van Oud-Beijerland, ds. P. Zandt van Delft, ds. J. Enklaar van Leerdam en ds. H. A. de Geus van de Bilt. Ds. P. A. A. Klüsener van Bodegraven hield de slotrede.
In een afzonderlijk deel van het Rijsenburgsche Bosch vond het 2de Kinder-Zendingsfeest plaats, waar ds. J. van Amstel, van de Lage-Vuursche, de opening leidde en vervolgens de heer Grisnigt, hoofd der Chr. School te Krimpen a.d. Lek, een boeiend Zendingsverhaal vertelde, waarna de heer Belksma voor deze talrijke kinderschare tal van bijzonderheden uit zijn Zendingsarbeid op Midden-Celebes verhaalde.
Het was vooral tegen het midden van den dag, dat de aanwezige diacones van de Hilversumsche Diaconesseninrichting, zuster Marie Lamme, onafgebroken aan den arbeid was om de vele patiënten, die door de warmte bevangen waren geraakt, hulp te verleenen. Enkele hart-patiënten vereischten zeer veel zorg.

Geen vrouwelijke dominees !
In de Synode is de wetswijziging besproken om het voor vrouwelijke candidaten in de Godgeleerdheid mogelijk te maken, desgewenscht, na haar kerkelijk voorbereidend examen, ook voorstel te houden. Hierin ligt dus de weg voor de vrouw naar den kansel. Wel is er een bepaling bij opgenomen, dat in geen enkele gemeente een vrouw zou mogen preeken, dan alleen met toestemming van den Kerkeraad der gemeente, voor welke zij zal optreden — maar de weg werd hier toch voor de vrouwelijke dominee in de Hervormde Kerk gebaand.
De consideratiën der Kerk, op de Classicale Vergaderingen, waren zeer verschillend. Van vele kanten waren bezwaren ingekomen.
Vier leden der commissie stellen voor, deze voorloopig aangenomen wijzigingen definitief vast te stellen, en aan de hoofdelijke stemming van de leden der provinciale kerkbesturen en der Waalsche commissie te onderwerpen ; twee leden daarentegen stellen voor, deze af te wijzen, gezien de consideratiën der kerk, en zelf ook vreezende, dat de kerk aldus steeds meer voortschrijdt op den weg naar het predikantschap der vrouw.
Uit een uitvoerige bespreking blijkt, dat sommigen hierin zien een plechtige afsluiting der theologische Studie van de vrouw aan de universiteit, anderen een stap op weg naar het predikantschap der vrouw, terwijl bij vele ook zwaar wegen de consideratiën der kerk. Met 12 tegen 7 stemmen wordt de conclusie der meerderheid verworpen. Mooi zóó !

Ned. Evangelische Kerk te Brussel.
Zondag 2 October zal de Nederlandsche Evangelische (Ned. Herv.) Kerk te Brussel haar honderdjarig bestaan in haar huldigen organisatorischen vorm, herdenken.

4de Predikantsplaats Ned. Herv. Gem. te Almelo.
De instelling van een vierde predikantsplaats bij de Ned. Hervormde Gemeente te Almelo, heeft, gezien de voorbereidende maatregelen, die in verband hiermede genomen moeten worden, tot heden een vlot verloop. , De inteekening op de aangeboden lijsten is van dien aard, dat door den Kerkeraad het rijkstractement voor een vierden predikant is aangevraagd.

De opvolger van prof. dr. B. D. Eerdmans.
Bij Kon. besluit van 5 Augustus j.l. is tot opvolger van prof. Eerdmans als hoogleeraar in de godgeleerdheid benoemd dr. P. A. H. de Boer, Ned. Hervormd predikant te Berkenwoude. De benoemde, die, blijkens, zijn standplaats, van beslist vrijzinnige beginselen zal zijn, is 14 Juni 1910 geboren te Woubrugge, waar zijn vader hoofd is van een bijzondere school. Sedert twee jaar is hij predikant. 20 Mei 1938, dus slechts enkele maanden geleden, promoveerde hij tot doctor in de godgeleerdheid en nu reeds is hij benoemd tot professor.
Bij orthodoxe doctores onder de Hervormde predikanten hebben we vroeger wel eens ten antwoord gekregen, als we vroegen : waarom is deze of die niet tot professor benoemd ? , — dat de doctor theologiae „nog zoo jong was" Prof. de Boer is 28 jaar oud en sinds drie maanden gepromoveerd.

Buitenverblijf der Amsterdamsche Herv. Diaconie.
In het hartje van Gelderland temidden van het heerlijke natuurschoon van de zuidelijke Veluwe bij Dieren vindt men een zeer merkwaardige stichting der weldadigheid. Het is het buitenverblijf der Amsterdamsche Hervormde Diaconie, een unieke instelling in den lande : „de „Schweer bey der Beckestichting", welke stichting op 9 Augustus 1913 officieel werd geopend.
Als een modern hofje aan den weg van Dieren naar Soeren werd, dank zij het vorstelijk legaat van een Amsterdamsch ingezetene, wiens naam aan de stichting werd verbonden, door de Ned. Hervormde diaconie van Amsterdam een complex van vriendelijke landhuisjes, 30 in getal, gebouwd, bestemd voor 25 Amsterdamsche en 5 Dierensche bejaarde echtparen, die hier een rustig en vriendelijk verblijf hebben. Van een gesticht in den vorm van een massaal groot gebouw is hier geen sprake. Gelukkig niet. De vriendelijke, gezellige huisjes, elk met een zit-en slaapkamer en keukentje, houden elke gedachte aan een massaal oudeliedengesticht verre. Nu in dezen tijd met de fleurige tuintjes der bewoners, de door klimrozen omrankte woningen, de frissche gazons en kleurige bloemperken op het middenterrein der stichting biedt het geheel het aanzien van een schitterend buitenverblijf.
Geen wonder, dat deze stichting nooit gebrek heeft aan bewoners.
Bij een bezoek aan de stichting trof ons — aldus een correspondent van de N.Rott.Ct. — de prettige stemming en de tevredenheid bij de bewoners, van wie velen reeds den leeftijd der zeer sterken hebben bereikt en enkelen zelfs de 80 zijn gepasseerd.
Evenals in de stichtingen voor ouden van dagen te Amsterdam, als ook in deze landelijke weldadigheidsinstelling te Dieren, verricht de Hervormde Diaconie te Amsterdam een zegenrijk werk, waarbij de liefdadigheid op haar best tot uiting komt.

Federatie van Diaconieën in de Ned. Herv. Kerk.
De Diaconieën van de Ned. Herv. Gemeenten van Alblasserdam, 's-Gravenmoer, Ridderkerk en IJmuiden zijn toegetreden tot de Federatie van Diaconieen in de Ned. Hervormde Kerk.

De leerlingenschaal.
Dezer dagen heeft de Minister van Algemeene Zaken, dr. H. Colijn, vertegenwoordigers van de vijf onderwijzersorganisaties, die gezamenlijk actie voeren tot verlaging der leerlingenschaal, in audiëntie ontvangen.
Er werden weinig hoopvolle perspectieven. geopend, maar de minister verzekerde, dat de begrooting nog niet definitief was vastgesteld en dat de regeering de zaak van de leerlingenschaal-verlaging nog ernstig' zou overwegen.

Het Regeeringsjubileum.
De kerkelijke herdenking op 5 September.
In het Weekblad van de Ned. Hervormde Kerk is nu mededeeling gedaan van het schrijven van den Minister-President aan de kerken, om 5 September het jubileum van H. M. de Koningin plechtig kerkelijk te doen gedenken.
De Algemeene Synode der Ned. Hervormde Kerk verzoekt aan de Kerkeraden zooveel mogelijk inet den wensch van de Regeering rekening te houden.

Een Hervormde Evangelisatie opgeheven.
Men schrijft uit Eist (O.B.) : Door bestuur en leden van de „Vereeniging tot Evangelisatie" alhier, is besloten de godsdienstoefeningen in het gebouw aan den Stationsweg te beëindigen, en wel, omdat met de komst van den nieuwen predikant, ds. F. H. Plooij, een verandering in richting in de Ned. Herv. Gemeente is ingetreden.
De Ned. Herv. Gemeente van Eist (bij Nijmegen) waar jaren lang de Evangelische predikant ds. Hefting stond, behoort dus nu niet meer tot de gemeenten van Groninger-richting.

Bartimeüs.
Het Christelijk Blindeninstituut „Bartimeüs" te Zeist krijgt een nieuw Internaat aan den Utrechtschen weg, rechts van de villa Beeklust, waar thans het Internaat is en die na ingebruikneming van het nieuwe gebouw verhuurd zal worden.. Aan de bouwsom ontbreekt nog ƒ 25.000.—.

De Diaconie-rekening ter inzage leggen.
De namen van de ondersteunden blijven bij den Kerkeraad.
In de Synode is breedvoerig gesproken, ook naar aanleiding van een voorstel uit de Classis Deventer, over het ter inzage leggen van de Diaconie-rekening voor de gemeente. Opgemerkt werd, dat de reglementen slechts algemeene voorschriften, geen bijzondere kunnen bevatten. Waar dus — aldus de rapporteur mr. Bolt — in de reglementen van „rekening" wordt gesproken, houdt dat niet in, dat de namen der ondersteunden gepubliceerd behoeven te worden. Deze kunnen, op een aparte lijst vermeld, in het bezit van den kerkeraad blijven. De bedragen, aan ondersteuning besteed, moeten echter wel in totaal-bedrag onder de oogen worden gebracht.

Grenswijziging Daarle en Wierden goedgekeurd.
De Synode heeft op verzoek van het Provinciaal Kerkbestuur van Overijssel de grenswijziging tusschen de Hervormde Gemeenten van Daarle en Wierden goedgekeurd.

Combinatie verworpen.
Door de Synode is een voorstel tot combinatie van de Gemeenten Eemnes-Binnen en Eemnes-Buiten verworpen. Eveneens de combinatie van Babyloniënbroek met Meeuwen.

De tractementen in kleine gemeenten.
De Raad van Beheer heeft een uitvoerig schrijven gericht aan de Synode, waarin wordt betoogd, dat de toestand van de bezoldiging in veel kleine gemeenten onhoudbaar is geworden. De Synode heeft daarop geantwoord, dat zij dit geheel eens is met den Raad van Beheer, en dat zal moeten worden omgezien naar middelen, teneinde aan dien onhoudbaren toestand een einde te maken. Voor combinatie van gemeenten over de breede lijn, voelde de Synode niet, omdat de geestelijke belangen van de gemeenten dan te veel schade zullen lijden.

De President der Synode.
Zooals men weet, wordt elk jaar, wanneer de Synode in Juli samenkomt, gestemd over de vraag : wie er President zal zijn. Dat is de laatste jaren dr. P. Smit, predikant te Heumen, een klein dorpje in^ Gelderland (classis Nijmegen). Ook dit jaar is hij weer gekozen en wel met op één na algemeene stemmen ! Een vrijzinnig Synodelid schrijft daarover als volgt in „Kerk en Wereld" (29 Juli j.l.) :
»Natuurlijk werd dr. Smit gekozen tot president. Een beteren zou de Synode niet hebben kunnen kiezen ; zijn verkiezing met op één na algemeene stemmen toonde nog , eens te meer, hoe hoog de Synode hem waardeert niet enkel om zijn bekwaamheid, maar ook om zijn karakter : dr. Smit is bij alle leden persona grata, die zijn gezag mag kruiden met rake zetten van zijn speelschen humor, zooveel hij wil, en door wien ieder zich zonder bezwaar in 't zonnetje laat zetten«.
Mag een ouderling scriba van den Kerkeraad zijn?
In „Kerk en Wereld" (van 5 Aug.) lezen we van hetzelfde vrijzinnige Synodelid het volgende : »Aan de Synode is de vraag voorgelegd of een ouderling ook scriba van den kerkeraad kan zijn ? Er staat hierover in de reglementen niemendal. Maar als men nu meent, dat dus de reglementen enz. ons niet verder kunnen brengen, dan vergist men zich toch al zeer in de scherpzinnigheid van kerkelijke canonici. In minder dan geen tijd wist een van deze heeren uit de omstandigheid, dat bij ontstentenis van den predikant een ouderling reglementair tot het presidium van een vergadering bevoegd is, te bewijzen, dat natuurlijk een ouderling ook scriba kan zijn ! Ergo, het mag tot groote verlichting van de Walen, die het — naar wij meenen — vaak zoo hebben.^^ Die gelukkige Walen ! Niemand waagt zich natuurlijk aan hun Fransche reglementen !«

Hervormde Kerken in het Buitenland.
De Synodale Commissie heeft o.a. in behandeling gehad een voorstel van ds. Ten Kate en ds. De Haan, resp. werkende onder de Nederlanders in Brussel en Antwerpen. Het voorstel beoogde eigenlijk zooveel als : de schepping van Ned. Hervormde gemeenten m het buitenland.
De Synodale Commissie adviseerde aan de Synode tot afwijzing van dit voorstel. Het gaat immers lijnrecht in tegen het grondleggend 1ste artikel van het Algemeene Synodale Reglement. Terecht bracht de Synodale Commissie hierbij ook de Synodale Fondsen in 't geding, die de rekening te betalen zouden krijgen !
De Synode vereenigde zich met algemeene stemmen met dit afwijzend advies. Waar zou men tenslotte Anders ook belanden ? Het gaat niet alleen om België, met Brussel en Antwerpen. Immers in Berlijn, Londen, Parijs enz. zijn belangrijke Nederlandsche Kolonies. En dan het 1ste artikel Algem. Reglement èn de Synodale Fondsen !

Ons Hooger Onderwijs en het aantal theologische studenten.
In „Kerk en Wereld" (s Aug.) lezen we : »Behandeld is in de tweede zittingsweek der Synode ook het verslag van de kerkelijke hoogleeraren over hun werk in de cursus 1937—1938. Het is ditmaal aanleiding geweest tot een hoogst belangrijke theologische bespreking, waarin we hier en daar vergast werden op een uiterst elegant steekspel tusschen de hoogge-eerden eenerzijds en onzen geestigen, theologisch ook niet precies van gisteren zijnden, president anderzijds. Het woord van dank, dat de president tenslotte aan 't adres van de professoren richtte, voor lum met zoo groote bekwaamheid verrichte werk werd onderstreept door een krachtig applaus. Ons kerkelijk Hooger Onderwijs, hoezeer ook gehandicapt door het te kleine aantal hoogleeraren, mag zich nog laten zien ! Dat valt te meer op, als men met toestanden van over 't groote water in aanraking komt. De Synode had — als ieder jaar — deze week weer een Amerikaanschen predikant van de Reformed Church in Amerika te gast, die de gebruikelijke groet van zijn Kerk overbracht. Een vriendelijk man, een vroom man ! Cordiaal klonk de aanvang van zijn toespraak : „Fathren ! Brethren !" dat doet waarlijk goed ! Maar voorzoover we het Engelsch machtig waren en het interview van onze kerkelijke professoren konden volgen, leek ons de Hollandsche opleiding toch wel heel wat beter wetenschappelijk gefundeerd dan de Amerikaansche. Het verslag der kerkelijke hoogleeraren had op één bladzijde een donker tintje. Utrecht, dat liefst ruim 250 theologen in opleiding heeft, veel meer dan de beide andere Universiteiten samen, vroeg zich met bezorgdheid af : hoe krijgen deze menschen straks een plaats ? Er is reden voor die bezorgdheid : er is niet veel uitzicht, dat de Kerk al deze jonge menschen straks in zich kan opnemen : hier speelt ook de richting een woordje mee! Zoo gaat het in de wereld : wat de een te veel heeft, heeft de ander te weinig ! De vrijzinnige beweging heeft juist behoefte aan studenten ! Nu het zoo ongezocht aan de orde komt, kunnen we niet nalaten in dit overzicht te schrijven : wie, die invloed op jonge menschen heeft, helpt mee, om in deze behoefte te voorzien ? «

De Raad van Beheer en de kleine Gemeenten.
Bij de Synode is een belangrijk schrijven ingekomen van den Raad van Beheer over combinatie van gemeenten, de toegepaste limiteering en toelageregeling voor de kleine gemeenten van 1933 enz. De, Raad van Beheer heeft de verwachting, dat van combinatie van gemeenten op groote schaal iets terecht zal komen, laten varen ; en acht het noodig zich in te richten op het feit, dat de kleine gemeenten in meerderheid zullen blijven voortbestaan. Hij wil nu graag weten — óok in verband met plannen tot verbetering van de positie van de predikanten in de gelimiteerde gemeenten door correctie op de limiteerings-en toelagenregeling — welke berekeningen hij in verband met de waarschijnlijke ontwikkeling van het combinatievraagstuk te maken heeft. In de Synode is zeer lang en zeer principieel over dezen brief i? an den Raad van Beheer gesproken. Tenslotte heeft de meerderheid der Synode verklaard insgelijks geen combinaties op groote schaal in de naaste toekomst tegemoet te zien.

Professor Andreas Rivet.
Enkele jaren geleden is ds. H. J. Honders, nu Herv. pred. te Wassenaar, tot doctor in de theologie gepromoveerd op een proefschrift : Andreas Rivet. In deze verdienstelijke dissertatie is Rivet, die na de Dordtsche Synode hoogleeraar te Leiden is geworden, geteekend als theoloog, op grond van zijn theologische werken. Nu heeft dr. A. G. van Opstal een proefschrift, verdedigd aan de Leidsche Hoogeschool, gegeven over Rivet om zijn invloed te teekenen aan het hof en daarbuiten, sedert 1632.
»Om de Leidsche Hoogeschool haar ouden roem te hergeven, nadat het vertrouwen door de twisten van Gomaristen en Arminianen tijdens het Bestand zoo zeer was geschokt, besloot men na de Synode van Dordt een Franschman als hoogleeraar in de theologie te beroepen. Andreas Rivetus werd de gelukkige. Hij was, toen hij te Leiden oreerde, 48 jaar. Al spoedig kreeg de nieuwe hoogleeraar naast zijn professoraat een predikantschap in Den Haag. Zoo kwam hij in contact met de hofkringen. In 1632 benoemde Frederik Hendrik hem tot gouverneur van den lateren Prins Willem II. Hij behield den titel „professor honorarius". Hij moest den Prins godsdienstonderricht geven en in het algemeen zijn opvoeding leiden. Met 's Prinsen huwelijk in 1641 eindigde Rivet's taak als gouverneur. Hij bleef hofprediker en raad van den Prins. Op 74-jarigen leeftijd, in 1646, verhuisde hij nog op verzoek van Frederik Hendrik naar Breda, om daar tot zijn dood in 1651 als curator toezicht te houden op de juist gestichte illustre school, het „collegium auriacum”.
Over al deze dingen spreekt dr. Van Opstal in de eerste hoofdstukken van zijn proefschrift. Hij voegt er nog een uiteenzetting aan toe van Rivet's „Instruction du Prince chrestien" als beeld van zijn onderwijs, en toont aan dat Rivet hier onder invloed staat van F. de la Mothe Le Vayer's „De l'Instruction de Monseigneur le Dauphin". Aan de rol, die Rivet sedert 1632 in de politiek heeft gespeeld, worden vervolgens ettelijke bladzijden gewijd. Actief heeft Rivet zelden aan beraadslagingen deelgenomen, maar door zijn uitgebreide connecties kon hij uitstekend als politiek inlichter fungeeren. Vooral tegenover Frankrijk heeft hij in de moeilijke jaren van 1640—1648 den stadhouder belangrijke diensten bewezen, voornamelijk door allerlei opvattingen recht te zetten. Uit tal van brieven en andere bronnen wordt bewezen, hoe hooge achting men in het vorstelijk gezin Rivet toedroeg. Rivet was ook de vertrouweling van de aanzienlijken van zijn tijd, wat hij te danken had aan zijn persoonlijke eigenschappen : zijn eerlijkheid, zijn scherp verstand, zijn groote wereldwijsheid en zijn beschaafde manieren. We zien hem in relatie met familieleden van Frederik Hendrik, met adellijke Fransche families. Van zijn bemoeiingen in de kerkelijke zaken wordt in Hoofdstuk IV een uitvoerig verslag gegeven. Van de Nederlandsche Kerken hebben vooral de Waalsche Kerken van Breda en Maastricht zijn zorg genoten. Voor zijn Fransche geloofsgenooten, in het bijzonder studenten, was hij een toevluchtsoord. Op gelukkige wijze weet de schrijver zijn bronnen te gebruiken om ook deze zijde van Rivet's werkzaamheid te belichten. Ten besluite schetst Van Opstal Rivet's plaats onder de geleerden van zijn tijd, waarbij inzonderheid zijn correspondentie met-den Roomsch-Katholieken Mersenne en de geleerde Anna Maria an Schurman opvalt. Onder de vijf Bijlagen, die an Opstal aan zijn proefschrift heeft toegevoegd, is van bijzonder belang de inhoudsopgave van eenige bundels brieven, berustend op de Universiteitsbibliotheek te Leiden. Ook een algemeen register ontbreekt gelukkig niet.
Dr. Van Opstal heeft geput, allereerst uit de collectie Rivetiana te Leiden (ruim 3000 brieven), en voorts uit tal van andere inedita. Hij heeft die bronnen (weliswaar misschien wat te weinig critisch). in elk geval inhoudelijk goed benut. Evenzoo de gedrukte bronnen en de literatuur, waarvan het voornaamste hem bekend was. Dr. Van Opstal kan met zijn proefschrift tevreden zijn« — aldus de recensent in de N. R. Crt.

Herv. Gereform. Jeugdcentrale Rotterdam-Schiedam Oranjeavond Zuiderkerk.
De Herv. Geref. Jeugdcentrale organiseert een Herdenkingsavond ter gelegenheid van het 40-jarig .regeeringsjubileum van H.M. de Koningin op Maandag 29 Aug., D.v. in de Zuiderkerk aan de Gedempte Glashaven te Rotterdam. Aanvang 's avonds 8 uur. Daar hopen te spreken : ds. H. Schroten, straks Ned. Herv. pred; te Charlois ; mr. dr. O. B. Roosjen, te Amsterdam, lid der Tweede Kamer, en ds. J. Fokkema, Ned. Herv. pred. te Delft. Een koor uit de leden der verschillende vereenigingen zal een declamatorium uitvoeren onder leiding van den heer T. de Ruyter.
Het belooft een prachtige avond te worden. De Rotterdammers kunnen 'bij de verschillende vereenigingsmenschen terecht voor het programma (bewijs van toegang), dat slechts 10 cent kost. De raambiljetten geven adressen.
De Herv. Geref. Jeugdcentrale verwacht echter óók vrienden uit de omgeving van Rotterdam. Waarom zouden zij dit ook niet meemaken ? Het veiligst is, als dan even aan den heer A. C. Bot, Oranjeboomstraat 153a, Rotterdam-Zuid, bericht gegeven wordt van de komst. Of — stort zooveel keer 10 cent als u kaarten noodig hebt, op giro 239581 ten name van den heer Bot en u ontvangt het keurig uitgevoerd programma thuis gestuurd. Is dit niets voor de naburige Jeugdvereenigingen ? Velen zeggen immers spontaan : ja !

Palestina.
De Zaterdagen en de Zondagen zijn in Palestina meestal de kwaadste dagen. Overal in het land vinden dan gevechten plaats. Aan den voet van den berg Tabór werd b.v. pas een ware veldslag geleverd tusschen Britsche troepen en de rebellen. Er vielen daarbij veel dooden en gewonden. Ongeregeldheden vinden bijna in alle groote centra plaats. De doodenlijst dezer dagen is weer zeer groot. Niemand weet een goede oplossing om uit de moeilijkheden te geraken, te meer, daar de Arabieren door de moderne rassenleer beïnvloed, in haar tegen de Joden uitbreken.

Het Evangelie in Spanje.
In Duitschland heeft de chef der Gestapo, rijksminister Himmler, bij verordening het Duitsche Verbond tot bevordering van het Evangelie in Spanje en toebehoorende organisaties, met directen ingang ontbonden en verboden en dit verbod ook uitgestrekt tot eenigerlei soortgelijke vereeniging, die men met gelijke doeleinden mogelijk zou willen oprichten.
Naar wij vernemen, is de oorzaak van dit verbod, dat een deel der Protestanten in Spanje aan de zijde van Barcelona staat en daarmee aan de tegenstanders van de Duitsche politiek steun biedt. Of de arbeid van de Fliedners te Madrid, tegen welken men dit bezwaar niet heeft, door het bedoelde verbod eveneens getroffen wordt, bleek nog niet uitgemaakt te zijn.

De laatste Protestantsche kerk te Moskou gesloten.
De nieuwe golf van godsdienstvervolging in de Sowjet-Unie heeft thans ook het laatste Protestantsche bedehuis te Moskou, de Duitsche Petrus-en Pauluskerk, getroffen. De laatste Evangelische geestelijke was reeds twee jaar geleden gearresteerd, doch de gemeenteleden kwamen nog lederen Zondag in de kerk bijeen. Dezer dagen vonden zij de deuren gesloten en voor de kerk stonden vrachtauto's van de Gepeoe gereed voor het wegvoeren van de inrichting van het bedehuis. In den laatsten tijd zijn ook de laatste Poolsche Roomsch Katholieke kerk en een der groote Russische kerken te Moskou gesloten.

Keizer Augustus, de vredes-keizer.
Van 23 Sept. '37 tot 23 Sept. 1938 herdenkt Rome en daarmede geheel Italië, de 2000ste verjaring van den geboortedag van Keizer Augustus, den grondlegger van het Romeinsche Rijk, door middel van een tentoonstelling in de hoofdstad van Italië. De directie van de tentoonstelling heeft niets ongedaan gelaten om te bewerken, dat zooveel mogelijk, geschikt om het tijdperk van Augustus te doen herleven, in Rome aanwezig is.
Prof. Wagenvoort, de bekende classicus, hoogleeraar te Utrecht, heeft óók een lezing gehouden in Rome over Keizer Augustus en zijn tijd. Hij sprak over de persoonlijkheid van Augustus, den oorsprong van zijn heerschappij en het wezen dier heerschappij. Augustus was een „vaderlijke, milde" persoonlijkheid, geen krijgsman, doch een groot diplomaat, een man van fijnen tact en een groot kenner van de menschelijke natuur, die met ongeëvenaarde juistheid voor elke taak de meest geschikte medewerkers wist te vinden. Hij was ,, paedagogisch" van aard. Uiterst bekwaam in het leiden en opvoeden van anderen, onpartijdig en afkeerig van een overhaast oordeel, was hij een man met een ingeboren plichtsbesef.
Prof. Wagenvoort wees verder op de groote organisatorische talenten van Augustus, op zijn bescheidenheid en eenvoud ; op zijn overgroote voorzichtigheid en benepen stiptheid. Door zijn bijzondere karaktereigenschappen, tact gepaard aan plooibaarheid, menschenkennis en sociaal inzicht, kon hij vredes-keizer zijn. Boven alles wilde hij den vrede dienen. De Dea Romana was de Vredesgodin ! [Op den Uitkijk. April '38, blz. 293.]

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen