UIT DE HISTORIE

II.
Te Orbe bleef Viret niet. Sedert September 1032 diende hij gedurende drie jaren onderscheidene gemeenten, waaronder Payerne, Neuchatel en Geneve. Vele wederwaardigheden zouden uil deze periode zijn mede Ie deelen. Wij beperken ons tol een merkwaardig voorval. Hevig was de haat der Roomschen te Payerne tegen de Gereformeerden, en op allerlei wijze trachtten de eersten de „nieuwe leer" met wortel en tak uit te roeien. Geen middel werd onbeproefd gelaten om het opkomende reformatorische geloof in zijn voortgang te belemmeren. Priesters en monniken waren er op uit, om Virel's arbeid te fnuiken. Wie zijn kind bij den Hervormer liet dooiden, of zijn huwelijk door hem liet bevestigen, kreeg een schrikkelijke boete. En zoo zou er meer te noemen zijn, waaruit de haat tegen de zuivere leer zeer sterk spreekt.
Eens op een avond begaf Viret zich naar Payerne. Hij viel in een hinderlaag, die men hem gelegd had, en werd door een priester van achteren zóó met een degen of dolk bewerkt, dat hij zijn heele leven de litteekenen der wonden niet meer is kwijt geraakt.
Op hel dispuut te Lausanne, waarover wij nog zullen spreken, heeft Viret wellicht op boven verhaalde gebeurtenis gedoeld, toen hij zeide : „Veel liever hebben wij, dat gij in het wacht in het veld, om ons te dooden, waarvan wij het bewijs op onzen rug dragen". De lezer begrijpt, dal Viret dit verwijt richtte tot de te Lausanne aanwezige Roomsch-Katholieken.
Intusschen liet onze Hervormer zich niet ontmoedigen. Door goed en kwaad gerucht heen ging hij voort mei de prediking van het Evangelie.
In Geneve ontkwam hij echter ternauwernood aan een vergiftiging. Tezamen met Farel en Fromenl at Viret in het huis van Claude Bernard, die den Reformatoren onderdak verleende. Op listige manier was een Roomsche vrouw, op aanstoken der priesters, er in geslaagd, een betrekking als dienstbode machtig te worden bij genoemden Bernard. Zij heette Antoina Vax. Zich voordoende als aanhangster der Evangelische beginselen, misbruikte zij op zekeren dag het in haar gestelde vertrouwen en wierp vergif in de soep van Viret en Froment. Farel wilde geen soep eten. Plotseling kreeg Froment de mededeeling, dat zijn vrouw en kinderen te Geneve waren aangekomen, waarop hij terstond van tafel opstond, alvorens nog iets te hebben gebruikt. Zoodoende werd alleen Viret vergiftigd. Hij werd ernstig ziek, doch herstelde na eenigen tijd. Op grond van zware vermoedens werd de vrouw gegrepen en ter dood gebracht. Hel voorval bracht aan de geestelijkheid en haar gezag een gevoeligen slag toe.
Een groot dispuut, dal in het voordeel der Reformatoren afliep, begon op 30 Mei 1535 te Geneve. Een en ander had ook gevolgen voor elders. Weldra zou de triomph van het Evangelie algemeen worden.
Op een van zijn reizen kwam Viret ook te Bazel, waar hij zeer waarschijnlijk in November Calvijn heeft ontmoet, die bezig was met het samenstellen van zijn „Institutie". Weldra brak een nieuwe periode voor onzen Viret aan. Te Lausanne zou hij voortaan zijn leven in dienst stellen van Gods zaak. Een zware taak wachtte den 25-jarigen jongeling, maar onder beding van Gods genade kan er veel gearbeid worden. Van Ii53i6 tol 1559, dus 23 jaar, heeft Viret te Lausanne gewoond en gewerkt, wat niet zeggen wil, dat hij die stad nimmermeer verlaten heeft. Had hij tevoren de gansche Kerk gediend, — nu werd hij herder over een bepaald deel der kudde van den Heere Jezus Christus.
Om eenigszins een indruk te kunnen krijgen omtrent den aard van 't werk dal Viret te Lausanne te verrichten had, is het niet overbodig dat men iets weet inzake de politieke en kerkelijke omstandigheden, die men er aantrof. Daarom willen wij in hoofdzaak weergeven, wat M. Frank Ie Cornu hieromtrent beknopt heeft samengevat in een geschriftje, welks titel wij in de literatuur, die onder ons laatste artikel zal worden aangegeven, zullen opnemen.
Na talrijke worstelingen was het den inwoners van Lausanne gelukt, een vrij groole onafhankelijkheid te verkrijgen van den hertog van Savoye, Karel III, en den bisschop van Lausanne, Sébastiaan van Montfaucon. Het gezag van Bern, dal de Hervorming begunstigde, was in Waadtland grooter dan dat van den hertog en den bisschop. Derhalve waren de factoren, die den voortgang der Evangelische leer konden bevorderen, zeer zeker aanwezig, 't Verval der Roomsche Kerk, de dwingelandij harer leidslieden, de domheid en onzedelijkheid der lagere geestelijken en 't grove bijgeloof hebben het aanzien van 't Roomsch-Katholicisme in Waadtland totaal vernietigd. Een zekere Franciscaner-monnik, Samson, wedijverde met Tetzel in het aan den man brengen van aflaten, wal bij de bevolking een hevige verontwaardiging opwekte. Alles bijeen was aanleiding, dat de Reformatie te Lausanne aanvaard werd. Officieel ging de stad op 31 Maart 1536 tot de Hervorming over.
Pierre Viret was de eenige predikant ter plaatse : althans aanvankelijk. Later kreeg hij een collega, die de zaak des Evangelies meer schade dan voordeel heeft gebracht. Wij bedoelen Pierre Caroli, over wien wij momenteel echter niet spreken. Wellicht! hopen wij dal later eens te doen.
Om de waardigheid van zijn persoonlijkheid te typeeren, heeft men Viret wel met een zwaan vergeleken. Zwingli mei een adelaar ; en Farel met een leeuw !
D.
d. Z.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen