STAAT EN MAATSCHAPPIJ

HET VRIJZINNIG REGIME
Wanneer dit artikel onder de oogen onzer lezers komt, behoort de nationale gedachtenisviering van de 40-jarige regeering van de Koningin weer tot het verleden.
Gedurende verscheidene dagen — in sommige groote steden duurde het zelfs langer dan een week — heeft ons volk op kostelijke wijze zijn liefde voor het Vorstenhuis gedemonstreerd, waarbij ongetwijfeld menig gebed naar de Troon der Genade zal zijn opgezonden om God te danken voor den grooten zegen, die Hij aan Nederland in Koningin Wilhelmina heeft geschonken.
Naar de bladen meldden, werd door 't geheele land in steden en in dorpen, schier geen gehucht uitgezonderd, kosten noch moeiten gespaard om op waardige wijze de jubileerende Vorstin te gedenken.
En waar de Koningin persoonlijk te midden van Haar volk verscheen, was het een jubelende menigte, die .op de meest hartelijke en spontane wijze van haar verknochtheid aan de Landsvrouwe deed blijken.
De intocht b.v. de vorige week op 5 September te Amsterdam was een ware zegetocht.
Zoo zijn dan de banden, die het Nederlandsche volk aan het Huis van Oranje binden, door de herinneringen aan het lief en leed, dat ons volk met Koningin Wilhelmina gedurende 40 jaren doormaakte, en ook met wat op het Regeeringsjubileum werd doorleefd, ongemeen versterkt geworden.
Daarom viel het, in verband met den goeden geest, die in het geheele land tijdens het jubileum moest heerschen, te bejammeren, dat hier en daar de voorstanders van een rustige sabbathsviering, geprikkeld werden, doordat in hun gemeenten de Zondag in de jubileumfeesten werd betrokken.
Zoo deelt De Standaard mede, dat in een Noord-Hollandsche gemeente, waarin op 3, 4, 5 en 6 September het Koninginnefeest zou worden gevierd, het hoogtepunt der feesten : wedstrijden, muziekoptochten, feestverlichting enz. op Zondag 4 September was gesteld.
En eveneens gebeurde het in de Residentie, waar ook de Zondag in het feestprogramma werd opgenomen.
Het blijkt wel dat, daar, waar het vrijzinnig régime (leefregel) heerscht een nationale feestviering niet denkbaar is.
De rijksregeering dacht, zooals te verwachten was, er anders over. De Minister van Defensie b.v. vaardigde een legerorder uit, waarbij bepaald werd, dat aangebrachte verlichtingen bij militaire gebouwen van 31 Augustus tot en met 6 September moesten worden ontstoken met uitzondering van de verlichting op Zondag 4 September.
Deze maatregel was juist.
Wanneer zullen echter de vrijzinnigen eens nationaal gaan denken en gevoelen ?

BELANGRIJKE VOORUITGANG
De Standaard, het blad, dat wij reeds hierboven noemden, acht 't „belangrijke vooruitgang", dat critiek van beteekenis niet werd gehoord op het verzoek der Regeering aan de verschillende Kerken in zake de herdenking \an het Regeeringsjubileum.
Vroeger was — zoo zegt het blad — dat bij groote nationale gebeurtenissen wel anders.
In om dit met voorbeelden aan te toonen, vervolgt De Standaard en schrijft :
Dan werd elke bemoeiing van de Regeering met teere religieuse aangelegenheden contrabande geacht.
Ter gelegenheid van de aanvaarding der regeering door Koningin Wilhelmina 31 Augustus 1898 vroeg ons antirevolutionaire Kamerlid Donner, dat de Regeering de verschillende kerken zou verzoeken dit feit in de kerkelijke diensten te gedenken.
Minister Pierson weigerde namens het kabinet de inwilliging van dit verzoek, omdat het initiatief in dergelijke geloofszaken van de kerken zelf diende uit te gaan.
Toen bij de verwachte geboorte van Prinses Juliana het Ministerie Heemskerk de voorbede der Kerken verzocht voor de Koningin, schreef Het Volk smalend : „Terwijl Jezus het gebed naar de binnenkamer verwees en den farizeër veroordeelde, die op de hoeken der straten zijn gebed uitgalmde, heeft ons voor 2/3 of 7/9 Christelijk ministerie het met zijn Christendom te rijmen geacht aan de hoogste kerkbesturen het verzoek te richten om voor de zwangere Koningin allerwegen te doen bidden !"
Herinnerd zij tenslotte aan de houding van het Kabinet Cort van der Linden tegenover het uitschrijven van een biddag. Toen op 18 December 1914 de heer Brummelkamp de vraag ter sprake bracht of de Regeering het oogenblik niet gekomen achtte om, met aanwijzing harerzijds van een bepaalden datum, de natie uit te noodigen om een dag, het geheele land door, af te zonderen voor een bededag, rees van verschillenden kant verzet.
Minister Cort van der Linden wees hem af met dit woord, dat voor de karakteriseering zijner vrijzinnige politiek boekdeelen spreekt : „Dat men zich in tijden van druk en rampspoed wendt tot den Allerhoogste, is eene uiting van vroomheid, die den mensch siert, maar de Regeering moet niet het initiatief nemen om zich op eenigerlei wijze in geloofszaken te mengen."
Wie deze stemmen uit het verleden vergelijkt met de bejegening die thans het Regeeringsverzoek in verband met het jubileum ten deel viel, mag dankbaar belangrijken vooruitgang boeken in de opvattingen omtrent de verhouding van Staat en Religie.
Inderdaad valt hier in de inzichten van nu en vroeger een belangrijke vooruitgang vast te stellen.
Ook wij zijn voor die veranderde zienswijze dankbaar.
Een tweede stap moge ons thans brengen in de richting van meer eerbied voor den Dag des Heeren.
Ook daarbij kan ons volk niet anders dan winnen.
 

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen