De Huisgemeente van de Labadie

III.
Als een loopend vuurtje ging de tijding door het land : „de wereldberoemde Van Schurnian is naar de Labadisten overgegaan". Allerwegen ging men nu partij kiezen. Bij de disputatie op 50 October en 13 Nov. 1669 kwam nu ook de grijze Voetius in actie. Nu hij volkomen het groote gevaar doorzag, dat de Kerk van de zijde van De Labadie's mystiek en scheiding bedreigde, verhief hij zich openlijk tegen hen. Hij liet o.a. deze stellingen verdedigen:
1°. dat niemand de Kerk mag verlaten, omdat daar velen of weinigen zijn, wiens wandel onordelijk is, die lauw zijn in Gods dienst, enz. ;
2°. dat niemand de Kerk verlaten mag, omdat in een afgezonderde, kloosterachtige gemeenschap zich enkel met godsdienstige oefeningen bezig te houden;
3°. dat het ongepast is, om de Kerk te verlaten en in een gemeenschap van ongetrouwde mannen en vrouwen te gaan leven. Dat men zoo den schijn des kwaads niet vermijdt (het gedrag van Paula en Hieronimus werd op dien grond afgekeurd).
Onze plaatsruimte laat niet toe, meer aan te halen. Duidelijk blijkt, dat de oude Voetius de Labadie o.m. ten volle heeft gepeild in zijn streven ; zeer terecht wijst hij diens verwantschap met de Donatisten aan. De wereldontvluchting en de kloosterachtige vroomheid noemt hij kort en goed : eigenwillige godsdienst. ^^)
„De menschen kennen noch mogen uyt de werelt uytgaan, voordat Godt haer hier uyt roept, (1 Cor. 5 vers 10).
Hier spreekt aan het eind der 17de eeuw nog eens de stoere Calvinistische geest, die Kerk en volk in een zware worsteling door Gods genade had mogen leiden, een duidelijk protest tegen den geest van Doopersche mijding, die de Gereformeerden der i8e eeuw zal bezielen.
Het zij ons Hervormd Gereformeerde volk ter waarschuwing !
De Utrechtsche Kerkeraad wendde zich in 1670 tot Anna Maria , van Schurman, die nog steeds tot haar Kerk behoorde. ^-) Deze briefwisseling leert ons, dat Van Schurman de Huisgemeente beschouwt als de ware Kerk naar art. 28 der Confessie. Zij verwijt den Kerkeraad, dat de Gereformeerde Kerk alle kettersche zondaars verdraagt, maar dat ze juist met de Waalsche Synode mee samenspant tegen den godzaligen de Labadie en de zijnen, die zich toch aan de Belijdenis willen houden in een godvruchtige levenswandel.
De Kerkeraad wijst, bij monde van Essenius, deze beschuldiging af en gaat breed in op Van Schurman's kerkelijk standpunt. De Kerkeraad is niet tegen huisoefeningen, maar wèl tegen scheiding. Art. 28 zegt toch ook : „Dat niemand (N.B.) van wat staet of qualiteit hij zij, hem behoort op hem zelven te houden, om op zijn eigen persoon te staen ; maer (N.B.) dat ze alle schuldig zijn, haerzelven daer bij te voegen, en daer mede te vereenigen, onderhoudende de eenigheid der Kerke, haer onderwerpende de onderwijzing en tucht der zelve etc. Daarom alle degene, die haer van dezelve afscheiden (N.B.) of niet daer bij voegen, die doen tegen de ordonnantie Gods.".
Na verschillende opmerkingen te hebben weerlegd en de wensch tot een mondelinge onderhandeling Ie hebben uitgesproken, eindigt de Kerkeraad : „Vermanen nu ten besluite : keert weder gij Geliefde ! keert weder ; doet uwe eerste werken, en wordt zoo gesterkt in het goede, erkennende, dat ook wij door des Heeren genade en onder Zijn zegen geenszins ledig zijn, om na vermogen alle bekende ergernissen, ook met ernstige en veelvoudige censuren tegen te gaan en te weren de ware Christelijkheid, Heiligheid en Godtzaligheid alleszins te bevorderen, waarin wij met Godes hulp voornemen en hopen kloekelik voord te gaan".
(Wordt voortgezet).

^'') De disputatie is te vinden in „Politica Ecclesiastica" IV : 488, in 't Hollandsch uitgegeven onder den titel : „Godgeleerde vragen en antwoorden wegens de scheidingen en afwijkingen van de Kerken". (Pamflet 9773 uit Koninklijke Bibl.).

*^) „Godgeleerde vragen", pag. 23.

'^^) „Briefwisseling Utr. Kerkeraad en A. M. van Schurman", door A. C. Duker, Archief voor Ned. K. G., 1887.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen