SAVONAROLA

In strikten zin is Savonarola niet te rangschikken onder de voorloopers van de Hervorming, maar „voor zijn inwendig leven heeft hij geschouwd in het morgenrood der gedachten, waaruit .later de Hervorming is voortgekomen".
Hij is de boetprediker en profeet van Florence te noemen, levend in een tijd, waarin maar al te zeer binnen de officieele Kerk de apostolische eenvoud en de strenge boeteprediking werd gemist. Hij doet denken aan de Oud-Testamentische profeten Elia en Jesaja, meer nog draagt hij gelijkenis met Johannes den Dooper, de zonden van zijn volk ernstig bestraffend, roepend het „wee" over de ongehoorzamen en bewegend tot bekeering van den weg der boosheid tot deugd en vroomheid.
Fra Girolamo — zooals zijn vrienden hem gewoonlijk noemden — werd in 1490 prior van het klooster San Marco te Florence. Niemand ontziet hij in het goddelooze, wufte, heidensche Florence, en hij doet in dit opzicht sterk denken aan Calvijn te Geneve. In zekeren zin (wij zeggen „in zekeren zin") hebben beiden éénzelfde ideaal nagestreefd, n.l. om van hunne stad een gemeenschap der heiligen te maken, een Godsstaat, met een volk als Israël was of moest zijn, den Heere een heilig volk zijnde.
Savonarola heeft, zij 't voor korten tijd, zijn doel in zooverre bereikt, dat Florence van de meest wereldsche tot de heiligste stad van de Christenheid werd omgezet, zooals Calvijn het met Geneve heeft gedaan.
Wij moeten Savonarola zien tegen den achtergrond van het schitterende, weelderige, zondige Florence der Medici. Zóó komt zijne boetpredikersgestalte het beste uit ! De geschiedenis heeft hem geplaatst naast den prachtlievenden tyran Lorenzo de Medici en diens zonen, de kunstbeschermers der Renaissance, en naast den liederlijksten paus, die ooit op de stoel van Rome heeft gezeten, Alexander VI, Borgia, en naast de grootste kunstenaars van Italië : Michel Angelo, Rafael en Leonardo da Vinci.
In zekeren zin heeft Savonarola oftewel Fra Girolamo niets van een voorlooper der Hervorming. Ecnige verwantschap met Luther zoeken wij bij hem te vergeefs. Hij is een .trouw zoon der Roomsche moederkerk, welker leer hij zonder voorbehoud aanvaardde. Maar — hij leefde uit een gansch anderen geest dan zijn tijdgenooten, n.l. uit de Schrift, zij het dan ook meer uit het Oude-, dan uit het Nieuwe Testament. Als een van Israels geestelijke helden uit den voortijd, als een Elia of Jesaja, staat deze man tegenover zijn eeuw. Zijn machtige boetprediking, die dagelijks in de Domkerk weerklonk, doet aan Jesaja denken, waar hij „wee" roept over de „kermis der ijdelheid", De „afgoden", die de Medici hadden opgericht : schilderijen en beeldhouwwerken met heidensche voorstellingen, zijden en fluweelen gewaden, dobbelsteenen en speelkaarten, werden op straat geworpen en „de dingen der ijdelheid" openlijk op straat verbrand. Het leek wel, alsof geheel Florence één streng klooster was geworden. Het huis der Medici werd verbannen en hunne partijgangers moesten zich schuil houden. Het succes van het oogenblik was met den monnik, die door het volk op de handen gedragen werd en als een profeet werd vereerd.
Helaas, mengde Savonarola zich in de politiek van Italië. Koning Karel VIII van Frankrijk sloeg een begeerig oog op Italië en trok naar Savonarola's profetie over de Alphen, om Italië aan zich te onderwerpen. De paus, beangst door dit bondgenootschap van den boetprediker en Frankrijks koning, trachtte den profeet door vriendelijkheid te winnen en onschadelijk te maken. Doch hij bleef even ontoegankelijk voor de belofte van een kardinaalshoed als voor de bedreiging van den ban. De monnik ging eenvoudig in hooger beroep van het aardsche hoofd der Kerk tot het hemelsche Hoofd. Hier doet Savonarola weer denken aan Luther en aan de echte Hervormers !
Hij zou echter ondervinden, hoe de volksgunst een wankel ding is. Heden toegejuicht en morgen verguisd, dat is ook Savonarola's lot geweest. De adel was de volks-en monniksheerschappij reeds lang moede (denk hier weer aan de geschiedenis van Calvijn in Geneve !) en de Italianen van de 15de eeuw voelden er op den duur niet voor als kloosterlingen te leven. De Franschen lieten Fra Girolamo in den steek, toen hij hun politieke doeleinden had gediend ; hij had z'n werk gedaan, hij kon gaan ! De partij der Medici, de Arrabiate, bestormde het klooster van San Marco. Savonarola en twee van zijn vrienden werden wegens ongenoemde misdaden ter dood veroordeeld en beklommen met groote blijmoedigheid den brandstapel, op dezelfde plek, waar kort te voren de verbranding van „de dingen der ijdelheid" had plaats gevonden ! (1452—1498). Na eerst te zijn opgehangen, werden hunne lijken daarna verbrand.
„Savonarola heeft ontegenzeggelijk enkele reformatorische grondwaarheden gepredikt, maar een eigenlijke reformator is hij niet geweest. Hij was een indrukwekkende boetgezant, een ijverig en doortastend man, die kon zeggen : „de ijver van Uw huis heeft mij verteerd", maar overigens een man, die met beide voeten in het middeleeuwsche Rome stond, wat de Kerkinrichting en de Kerkregeering betrof. Hij heeft gezocht naar een theocratie in Florence. Hij heeft op het leven, hoe goed ook bedoeld, het kloosterstempel willen drukken".

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen