UIT DE AFDEELINGEN

Gouda. Verslag van de eerste cursusavond voor de afdeeling, alhier, waarin voor ons optrad de W.Eerw. heer ds. A. Brinkman, van Zegveld, met het onderwerp : „De Luthersche Kerken".
Spreker behandelde eerst de vóórgeschiedenis der Reformatie in heel korte trekken ; dan de Luthersche Kerken na de Reformatie. De ontevredenheid in de R.K. Kerk tot aan Luther, was groot ; de voorbereiding was begonnen met Wessel Gansfort, Rudolf Agricola en Erasmus en de Broederschap des gemeenen levens van Geert Groote te Windesheim, bij Zwolle, en als verdediger der reformatorische beginselen mr. Cornells Hoen en den Utrechtschen rector Hinne Rode, welke met een brief van Hoen over het H. Avondmaal naar Zwingli reisde. Het gevolg van al die bewegingen was, dat Karel V strenge plakkaten uitvaardigde, tegen de ketters der nije leer, welke tot gevolg had dat, Jan Pistorius (Jan de Bakker, van Woerden) te Den Haag verbrand werd en Hendrik Voes met Jan van Essen te Antwerpen 't zelfde lot ondergingen.
Luther oefende persoonlijk in ons land veel invloed uit en Koning Christiaan II van Denemarken evenzoo in Zeeland, zoodat de Luthersche godsdienst in de Nederlanden veel veld won. Terloops stond spreker stil bij de Anabaptisten (Menno Simons). In Luther en Zwingli openbaarden zich twee richtingen, waarvan Zwingli (Gereformeerd), de overwinnende partij werd. De Lutherschen schaarden zich onder de Augsburgsche Confessie van Ph. Melanchton. De Lutherschen waren gedweeë menschen, de Calvinisten niet, die lieten zich alles niet welgevallen, en als zij begonnen, zetten zij door, trots alles (Was 't nóg maar zoo !). De Lutherschen leefden los van elkander, zonder eenigen band, tot op 160S, toen op voorstel der Luthersche gemeente te Amsterdam, de eerste Synode werd gehouden, waarin de Augsburgsche Confessie als grondslag werd aangenomen en een Consistorie werd benoemd bestaande uit 3 predikanten en 3 particulieren : welke de Inspectoren uitmaakten, min of meer gelijk aan de Synodale Commissie in onze Ned. Hervormde Kerk. De Lutherschen en Gereformeerden stonden scherp tegenover elkander ; de oorzaak was de afzetting van Remonstranten door de Dordtsche Synode, 1618—'19. Toch zijn er nog pogingen gedaan tot vereeniging van Lutherschen en Gereformeerden, doch dit is op een mislukking uitgeloopen.
In de Luthersche Kerk werd in het Duitsch gepredikt en de a.s. predikanten werden in Confessioneele stichting te Wittenberg en Hemstad opgeleid, doch ds. Coenraad Hoppe is de man geweest, die in hét Hollandsch begon te preeken, waardoor een felle strijd ontstond en sommige gemeenten uit de gemeenschap werden gebannen.
Doch de rust treedt weder in onder leiding van de Amsterdamsche gemeente en het aantal gemeenten neemt toe. Zij werden ook verzoenlijker tegenover de Gereformeerden. In het einde van de i8de eeuw doet de Bijbelcritiek haar intrede in de Luthersche Kerk, met als voorstander prof. Gemier, te Halle, in Duitschland.
In I783 waren van de 6 Amsterdamsche gemeenten 3 modern en in 1790 stierf de laatste orthodoxe predikant, ds. Klap, welke vacature door een modern predikant vervuld werd. Toen barstte de bom en één derde der leden bedankte als lid der Luthersche Kerk ; een nieuwe gemeente werd gesticht onder den naam van Hersteld Evangelisch Luth. Gemeente. De strijd brak toen voor goed los en de inzinking van de Ev. Luth. Gemeente ging door. 't Was toen in de dagen van verslapping zoowel in de Luthersche als in andere kerken en 't was in Nederland treurig gesteld ; 't was in den Franschen tijd. Doch in 1813 kwam Oranje weer in 't land en Koning Willem I op de troon, en zooals hij met de Ned. Herv. (Geref.) Kerk gedaan heeft, deed hij ook met de Ev. Luth. Kerk, doch met uitsluiting van de Hersteld Evang. Lutherschen. Hij zette een z.g. Synodale Commissie in elkaar, evenals in de Ned. Hervormde Kerk, ook evenwel met uitsluiting van de Gereformeerden. Doch gaandeweg gingen de Hersteld Evang. Lutherschen vooruit en nu is het zoover, dat de Hersteld Evang. Lutherschen en de Evangelisch Lutherschen gelijk zijn.
In I935 waren er 51 gemeenten en S filiaalgemeenten en Luthersche gemeente te Paramaribo, met tezamen 54 predikanten.
De Hersteld Evang. Lutherschen hebben een afzonderlijk kerkelijk reglement, een eigen Seminarie en in 1903 werd prof. J. W. Pont hoogleeraar.
De democratie deed in de Luthersche Kerk haar intrede, met als gevolg, dat de geheele gemeente haar predikant kiest.
Tenslotte zegt spreker nog een en ander van hun leer tegenover de Gereformeerde leer, ook inzake hun beschouwing der zaligheid (Luther) en de eere Gods (Calvijn), over de consubstantiatie en transsubstantiatie, en brengt dit alles in verband met de leiding Gods in de roeping van den man Luther, welke de bijbel uit 't stof der kloosters en uit de kluisters der Roomsche Kerk te voorschijn bracht, besluit hij zijn rede met : „de Waarheid is sterk, en zij zal zegevieren".
’t Was ons een goede en leerzame avond en we roepen den spreker nogmaals een woord van hartelijken dank toe, met den wensch van zegen op zijn arbeid !
Namens de Afdeeling Gouda : C. J. REVET.

Utrecht. D.v. Ledenvergadering Vrijdag 4 Nov., des avonds 8 uur in het Wijkgebouw Kromme Nieuwe Gracht. Inleider vr. J. H. van Erven. Onderwerp : „Groen van Prinsterer en het kerkelijk vraagstuk van zijn tijd".
Trouwe opkomst zeer gewenscht. Het Bestuur.

Rotterdam—Kralingen. Dinsdag 1 November zal een ledenvergadering worden gehouden in het Gebouw van den Werkmansbond, Botersloot, 's avonds 8 uur. De voorzitter, ds. M. van Grieken, zal dan spreken over : De Wederkomst van Christus, aan de hand van Artikel 37 van de Ned. Geloofsbelijdenis.

Vrijdag 18 November hoopt in een openbare vergadering, te houden in 't Gebouw „De Eendracht", ds. H. Schroten een lezing te houden over : Het recht van de belijdenis. Deze vergadering moest verleden week worden uitgesteld door de verduisteringsproef, die heel de stad in het donker kwam zetten.
Trouwe opkomst op beide vergaderingen ge­wenscht !
De Secretaris.

Haarlem en Omstreken. In onze vorige ledenvergadering werd in de plaats van den heer Wirts tot bestuurslid gekozen de heer C. A. Holleman, die eerlang het secretariaat zal overnemen, daar de tegenwoordige secretaris door drukke werkzaamheden verhinderd is dit langer te doen. Hij zal dan de functie van 2de voorzitter vervullen. Het Bestuur bestaat dan uit de heeren : F. van Diggelen, voorzitter ; Aug. C. van de Walle, 2de voorzitter ; C. A. Holleman, secretaris, Westergracht 40 ; G. H. Bloemers, penningmeester, en J. J. Dekker, alg. adjunct.
In aansluiting op onze vorige lijst vermelden we nog de volgende geregelde spreekbeurten :
I6 November ds. G. Lans, van Huizen, voor den Geref. Zendingsbond, met collecte voor den arbeid op Midden-Celebes.
I4 December ds. A. E. Kolkert, van Lopikerkapel, voor den Herv. Bond voor Inwendige Zending, met collecte voor dien arbeid.
21 December ds. J. G. van leperen, van Bennekom.
I8 Januari 1939, ds. J. C. v. Apeldoorn, te Leiden.
De beurten op 1 en 15 Maart a.s. worden later nog bekend gemaakt. Ds. Remme, van Amsterdam, verklaarde zich bereid om ons op één dezer data te helpen. We danken alle predikanten zeer voor hun vriendelijke hulpvaardigheid.
Zegene de Heere de bediening van Zijn Woord in ons midden.
25 Januari hoopt voor te gaan ds. N. Warmolts, van Vreeswijk. Deze beurt is bestemd voor hot Studiefonds, waarvoor dan gecollecteerd wordt. Ook ds. Warmolts danken we zeer voor z'n hulp, hierin geschonken.
Met vriendelijken heilgroet,
AUG. C. VAN DE WALLE.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen