Rondblik buiten de Grenzen

Wat voor wonderlijke onthullingen men in de jongste rede van Hitler toch wel verwacht had, weten we niet. Iedereen had er iets over gehoord. Hitler zou dit en Hitler zou dat. Doch toen de Führer eindelijk zijn met zooveel spanning verwachte redevoering uitsprak, bleek hij heelemaal geen sensationeele dingen te vertellen te hebben. Men kon ditmaal de volume-regelaar van het radiotoestel zelfs op normalen stand zetten, zonder dat het stemgeluid de luidspreker trillen deed. 't Was alsof de Führer verhaaltjes stond te vertellen, zoo kalm was zijn toon, zoo rustig zijn voordracht. En toen „Herr Roosevelt" puntsgewijze beantwoord werd, deed het hoofd van het Duitsche Rijk denken aan een conferencier, die weet hoe hij zijn publiek aan 't lachen moet krijgen. Zijn argumentatie was vaak niet ongeestig, zoo nu en dan ook ad rem, doch ze kwam ook ditmaal niet uit boven de spitsvondigheid van een debater in een volksvergadering.
Dit betreft echter slechts vorm en entourage van de rede. Daar moge de Rijksdag zijn eigen pleizier mede hebben. Het buitenland interesseert zich meer voor den inhoud van Hitler's rede. En dan valt allereerst op te merken, dat de Führer van een veelzijdige garantie, gelijk Roosevelt die voorstelde, niets wilde weten. Dat viel te verwachten. Wel wil Duitschland bepaalde landen garantie geven, doch dan langs den weg van rechtstreeksche onderhandelingen. Van Roosevelt's methode verwachtten we, gelijk we vorige week opmerkten, op dit oogenblik niet veel. Maar aan Hitler's rechtstreeksche garantie-verklaringen valt o.i. nog minder waarde te hechten. We leven wel snel, tegenwoordig, doch nog niet zóó snel, dat we nu reeds vergeten zijn wat er na München gepasseerd is.
Als Tsjecho-Slowakije ons de betrekkelijke waardeloosheid van bilaterale (tweezijdige) verdragen niet reeds overduidelijk had gemaakt, dan zou in Hitler's rede zélve reeds voldoende reden tot wantrouwen gegeven zijn. Want terwijl het eene oogenblik verklaard werd dat Duitschland tot het sluiten van wederzijdsche garanties bereid bleef, hoorde men Hitler een ander oogenblik zeggen dat Duitschland het vlootverdrag met Engeland en het nietaanvalsverdrag met Polen opgezegd had. Natuurlijk werd voor deze opzegging een motief genoemd : Polen zou, door het sluiten van een pact van wederzijdschen bijstand, in strijd hebben gehandeld met het Duitsch-Poolsche accoord en aan het Vlootverdrag was de grondslag ontnomen. Dergelijke redeneeringen nemen echter het feit niet weg, dat Hitler beide wederzijdsche overeenkomsten, in volle vrijheid met andere landen gesloten, nu maar weer op eigen houtje verscheurt. We hebben iets dergelijks reeds eerder gezien : juist wanneer internationale verdragen hun waarde en beteekenis moeten bewijzen, worden ze nietig verklaard. De partij, die zich door de gesloten band, op een gegeven oogenblik al te zeer in haar bewegingen gehinderd wordt, maakt die band eenvoudig los. Hier openbaart zich de internationale bandeloosheid, die den toestand zoo onzeker en dreigend maakt.

Het tienjarig verdrag met Polen is in het verleden door Hitler herhaaldelijk aangevoerd als bewijs van Duitschland's goeden wil. Door deze overeenkomst had, naar het heette, het vrijwillig van rechten afgezien, terwille van den wereldvrede. Maar nu Berlijn het lang-begeerde Danzig, en de toegang tot de oostelijke provinciën, niet zoo vlot terugkrijgt als het verwachtte, wordt het tien-jarig verdrag tusschentijds opgezegd. Beteekent zulks, dat Duitschland nu met geweld een oplossing zal trachten te verkrijgen ? Berlijn zal deze zaak zeker niet laten rusten. Doch voorloopig schijnt Polen evenmin van toegeven te willen weten. Toch zal voor dit probleem een oplossing gevonden moeten worden.
Danzig is altijd Duitsch geweest en wil weer terug. En door de Poolsche „corridor" wordt het volledig- Duitsche Oost-Pruisen van het Derde Rijk geïsoleerd. Dat valt niet te ontkennen. Polen kan dezen uitweg naar zee echter evenmin missen en vreest dat, wanneer het hier eenmaal concessies gaat doen, het heele corridor-gebied verloren zal gaan. Die vrees valt, in het licht der jongste geschiedenis, goed te begrijpen.
Blijkbaar steunend op den Britschen en Franschen steun, houdt Polen dan ook het been strak. Het is „meer dan ooit vastbesloten zich nooit te laten meeslepen op een even noodlottig hellend vlak als Tsjecho-Slowakije". In hoeverre deze houding van Polen de goedkeuring wegdraagt van Londen en Parijs, is moeilijk te zeggen. Van die zijde is inderdaad de Poolsche „onafhankelijkheid" gegarandeerd. Maar zoo nu en dan duiken reeds berichten op, die er op wijzen, dat daarmede nog niet elke concessie inzake de „corridor" uitgesloten wordt.
Voorzoover we thans de situatie kunnen overzien, heeft Duitschland wel eens minder-redelijke eischen gesteld en ingewilligd gekregen. Andererzijds schijnt zoowel te Londen, Parijs als New York, langzamerhand de overtuiging te ontstaan, dat met toegeven op één punt het groote conflict toch niet voorkomen wordt. Niemand gelooft ook, dat met Danzig of de doorgang door de Poolsche corridor, het einde van het Duitsche verlanglijstje zal zijn bereikt. Nog Vrijdag heeft Hitler met nadruk de koloniale eischen herhaald. „Een oorlog is daarvoor niet noodig", verzekerde de Führer nogmaals.
Ieder hechte aan deze verzekering zoo veel of zoo weinig waarde, als hem goed dunkt. Men herinnere zich daarbij echter, dat Hitler, naar eigen zeggen, „nog geen enkelen oorlog heeft gevoerd en oorlog „überhaupt" verafschuwt". Het wordt tijd, dat voor dat verouderde woord „oorlog" eens een andere uitdrukking gevonden werd. Wat denkt men van : gewelddadige agressie ?
En als we ons goed herinneren, koestert ook Italië nog eenige wenschen, en meent ook Hongarije op gebiedsuitbreiding recht te hebben. Deze wenschen staan slechts in verwijderd belang tot Polen en Danzig. Doch in alle gevallen komen Londen en Parijs voor de vraag te staan : steeds-verder toegeven of ?

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen