UIT DE HISTORIE

Iets over den oorsprong en de geschiedenis der Waldenzen.
VI.
De glorieuse terugkeer (vervolg).
Nadat de Waldenzen te Prali hun eerste Godsdienstoefening hadden gehouden tijdens hun terugkeer naar de valleien, trokken ze verder.
Weldra hadden ze echter een hevigen strijd te voeren tegen de Fransche., en Piémontsche legers, welke door hen werden overwonnen.. De prestaties der Waldenzen zijn dan ook geweldig geweest.
Op Zondag 1 September 1689 hielden ze onder leiding van hun predikanten Arnaud en Montoux een samenkomst op de weide Sibaud bij Bobi. Hier beloofden de Waldenzen elkander onder alle omstandigheden trouw, zelfs tot in den dood. Onder het opsteken van de rechterhand sprak de gansche schare den eed, dien Arnaud voorzeide, na. Wat voor de Zwit­ sers de eed op de Rütli-weide heeft beteekend, — dat is de eed op de weide van Sibaud voor de Waldenzen geweest.
Als uiterst bekwame strategen hebben de Waldenzen tegen den overmachtigen vijand stand gehouden. Telden de Franschen en Piemonteezen hun mannen bij tienduizenden, — de Waldenzen beschikten slechts over enkele honderden manschappen. En tóch wisten zij te zegevieren
Toen een Fransch generaal eens op overgave aandrong, spraken de Waldenzen deze fiere woorden : „Wij zijn geen onderdanen van den Koning van Frankrijk, en uw vorst is geen gebieder over dit land. Daarom kunnen we met u niet onderhandelen. Wij zijn hier in het land, dat wij van onze vaderen hebben geërfd, en hier zullen we dan ook — daartoe helpe ons de Heere der legerscharen — leven en sterven : al schieten er straks slechts tien mannen over. Ge wilt uw kanonnen laten spelen ? Welnu : doe dat. Wij blijven hier !"
Was de moed der Waldenzen onbegrijpelijk groot, — ook de listen, die zij aanwendden, om hun belagers te verschalken, waren even scherpzinnig als merkwaardig.
Door een wijziging van de politieke verhoudingen, kwam er voor onze geloofshelden eindelijk verademing.
Victor Amedeus II was toegetreden tot een coalitie, die Engeland, Nederland, Oostenrijk en Duitschland omvatte, en welke gericht was tegen Lodewijk XIV van Frankrijk. Hierdoor waren beide vorsten in onmin geraakt, met het gevolg, dat de Hertog van Savoye den Waldenzen vrede aanbood. Bij edict van 4 Juni 1690 werd een en ander bekrachtigd. Vrijheid tot terugkeer naar de valleien was mede in de overeenkomst opgenomen.
Ter gelegenheid van een bezoek, dat ds. Arnaud aan den Hertog brengen mocht, sprak de vorst deze merkwaardige woorden : „Slechts één God en één Vorst hebt ge willen dienen. Dient ze voortaan beiden getrouw. Tot nog toe waren wij vijanden, maar in het vervolg zullen we goede vrienden zijn. Anderen waren de eerste oorzaak van uw rampen. Maar indien ge nu, zooals uw plicht is, uw leven in mijn dienst stelt, zal ik mijn leven voor u in de waagschaal stellen, en zoolang ik een stukje brood heb, zult gij uw deel daarvan hebben".
De Hertog werd echter door eigenbelang gedreven. Vandaar, dat hij de mooie woorden, die wij zoo juist van hem aanhaalden, weer spoedig vergeten was, en opnieuw den Waldenzen allerlei belemmeringen in den weg legde.
Ook de leider van de Glorieuse Terugkeer, Henri Arnaud, werd door de maatregelen van den Hertog getroffen. Daar hij Franschman van geboorte was, moest hij naar het land, waar zijn wieg gestaan had, terugkeeren. Meer dan 30 jaar had hij in de valleien gewoond, en voor der Waldenzer zaak op de bres gestaan. Daarom juist was dit lot zoo zwaar.
Veel heeft Arnaud tijdens de ballingschap, die duurde tot aan z'n dood op 8 September 1721, in het belang van zijn uitgeweken geloofsgenooten gedaan. Twaalf jaar woonde hij te Schöneberg in het Wurtembergsche district Maulbronn, waar hij ook de gemeente als predikant diende.

Slot der Waldenzer historie.
Hoewel, gelijk we zagen, dé moeilijkheden na de Glorieuse Terugkeer niet voor goed uit den weg waren geruimd, — toch was er in het vervolg voor de echte dalbewoners een bepaalde ordelijke samenleving mogelijk.
Ondanks het feit, dat de Hertog van Savoye maar slecht zijn woora hield, betoonden de Waldenzen zich goede onderdanen. Ook in den Spaanschen successieoorlog streden ze voor hem.
In 1730 deed Victor Amedeus II afstand van den troon.
Gedurende de regeering van Victors opvolgers vonden geen belangrijke gebeurtenissen plaats. Wel werden er telkens pogingen ondernomen, om de Waldenzen tot de moederkerk te bekeeren. Hoewel de successen in dit opzicht niet groot waren, — toch taande allengs het geestelijk leven der Waldenzen in de achttiende eeuw, gelijk destijds nagenoeg allerwegen het geval was.
Ook de ideeën der Fransche Revolutie deden aan hun geloofsleven geen goed, al streden zij aan de zijde van hun Hertog tegen de Fransche overheersching. Toch was het niet te voorkomen, dat Piémont van 1798 tot 1804 deel uitmaakte van de Fransche Republiek. De vrijheid van Godsdienst, die nu geproclameerd werd, was een vrucht van den revolu­tionairen geest, en daarom in haar beleving niet in overeenstemming met de idealen van weleer.
Van 1804 tot 1814 waren de Waldenzen onderdanen van den grooten Napoleon, onder wiens regime zij volkomen vrijheid en gelijkheid van rechten genoten.
Doch na 1815, toen de oude toestand hersteld werd, kwam het weer tot de oude verdrukkingen, nu en dan getemperd door de tusschenkomst van Protestantsche mogendheden.
Toen er in 1848 overal in Europa een nationaal bewustzijn ontwaakte, kregen ook de Waldenzen hun burgerlijke en politieke rechten. Van Roomsche zijde werden de in het verleden begane fouten openlijk erkend. Een verdraagzaamheid, die voor de Waldenzen een gelukkig resultaat opleverde, brak zich allengs baan.
Eerst thans kregen de Waldenzen gelegenheid, om zich op allerlei terrein te ontplooien. Waren zij vroeger overal geweerd, — in het vervolg beschouwden hun medeburgers hen als gelijkwaardig. Verschillende belangrijke betrekkingen in het burgerlijke en politieke leven zijn door hen bekleed. Doch ondanks hun opneming in de gewone samenleving over heel Italië, — toch eindigde in 1848 hun geschiedenis niet, „omdat zij steeds vereenigd zijn gebleven door den band van het gemeenschappelijk geloof, die sterker is en inniger, dan de band des bloeds, en omdat ze gaarne willen gehoorzamen aan een heilige, edele impuls, die hen zich doet wijden aan een missie, een opdracht, die precies past bij hun roemrijk verleden".
Aan hun devies : „Lux lucet in tenebris" (Het Licht schijnt in de duisternis) zijn de Waldenzen altoos trouw gebleven.
Hun jongste geschiedenis bewijst dit.
Om een Voorbeeld te noemen : in 1855 stichtten de Waldenzen een eigen Hoogeschool te Florence, die echter in 1922 naar Rome werd overgeplaatst.
En over de heele wereld zijn de Waldenzen bij tienduizenden geëmigreerd. We vinden ze in Zuid-Frankrijk, in Zwitserland, in de Vereenigde Staten, in Uruguay en in Argentinië. De zendingsijver zit hun in 't bloed.
Nog steeds wordt het contact met de moederkerk in Italië levendig gehouden, en door onderscheidene landen, die sympathie hebben voor de geschiedenis en de principes der Waldenzen, wordt hun arbeid geldelijk gesteund, daar zij niet alles uit eigen middelen kunnen bekostigen.

Literatuur.
In de eerste plaats wijzen we op het literatuuroverzicht, dat voorkomt in de Realencyklopaedie für Protestantische Theologie und Kirche, Bnd XX, en vele bladzijden beslaat.
Wie een eenvoudige, beknopte, doch uitstekende samenvatting wenscht van de historie der Waldenzen, neme : Ernesto Comba, De Waldenzen, Hun oorsprong en geschiedenis. Uitgave van J. H. Kok te Kampen. De schrijver is professor aan de Waldenzer Theologische Faculteit te Rome.
Een aardig werkje is ook : B. Decorvet, Sur les traces des Géants, Paris. Dit boekje is geillustreerd door mej. Mia van Oostveen, die ook een serie kaarten ontwierp van de Glorieuse Terugkeer welke zij schrijver dezes, bij een toevallige ontmoeting, vorig jaar in Parijs, welwillend ter hand stelde.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen