WAT DE PERS TE LEZEN GEEFT

DE NED. HERVORMDE KERK ALS KERK DER HERVORMING.
„Is onze Nederlandsche Hervormde Kerk een Kerk der Hervorming ? " zoo vraagt prof. Haitjema in zijn boek „Het Erfgoed der Hervorming" ?
„Wie deze vraag zoo heel in 't bijzonder stelt, zal daarop hoogstwaarschijnlijk niet anders dan een bevestigend antwoord krijgen. En toch zijn er duizende leden van die N. H. Kerk, wier kerkopvatting en kerkpolitiek een ontkennend antwoord geven. Zij stellen eigenlijk den aanvang van die N. H. Kerk in 1816, in plaats van in de eeuw der Hervorming. De Organisatie van 1815 heeft de Ned. H. Kerk dan voor 't eerst gemaakt, nadat het provincialisme was overwonnen, tot „nationale kerkgemeenschap". Ook al werd die ééne nationale Kerk ook geforceerd in het leven geroepen bij Kon. Besluit, toch begint, volgens dezulken, de geschiedenis der N. H. Kerk eerst in 1816. Het typische van den Herv. Godsdienst moet dan gezocht worden in de bedaarde Christendoms-opvattingen van het oud-liberalisme.
Men wil de gemeenschap met de Hervorming niet verbreken, maar men beweert wel, dat de lijn van godsdienstig denken eerst duidelijk is aangestreept door de mannen van de oud-liberale gematigdheid en derzelver verheerlijking van de verheven leer van Jezus en de apostelen !
Oude geloofsbelijdenissen worden verheerlijkt als martelaars-getuigenis, maar die bewondering geschiedt „vrij-blijvend" en de nazaten van de i6de eeuwsche vaderen gaan rustig voort met hun modern-Protestantsche wereld- en levensbeschouwing. Zoo schijnen wij dan in waarheid in de positie van een „tusschen ja en neen" te moeten verkeeren, wanneer de vraag aan de orde is, of de Ned. Herv. Kerk een Kerk der Hervorming is.
Maar de bovenbouw van ons reglementaire kerkelijke leven moge den schijn al wekken, dat wij hier met een stichting der 19de eeuw te doen hebben, wie wat naderbij treedt en eenige grondpeilingen verricht, zal wel spoedig merken, dat het bouwwerk van de N. H. Kerk der reglementen toch feitelijk nog steeds rust op de grondslagen van de oude Gereformeerde geloofsbelijdenis. De kelderverdieping, die de klassieke belijdenisschriften als in een museumkrypt in alle verborgenheid bewaart, is toch in waarheid nog steeds het draagvlak, waarop heel onze Herv. Kerk rust". „En de neiging bleef en blijft sluimeren in het midden van ons Nederlandsche volk, om terug te keeren tot den Gereformeerden stijl van christelijk-godsdienstig leven".
„Maar onze Herv. Kerk komt in haar levensfunctiën onder de thans geldende Kerkorde nooit ondubbelzinnig op voor het Evangelie der Hervormers. Deze Volkskerk van i8i6 belijdt als Kerk den Naam des Heeren niet, en toont geen „karakter", dat eerbied afdwingt aan de vijanden evengoed als aan de vrienden van het Christendom.
Onze Kerk is thans geen Kerk der Hervorming, want het is, alsof zij zich doorloopend schaamt om naar de diepte af te steken, en bij de rijke mijnschacht van de openbaring Gods in Christus, van het Evangelie der Verzoening en Plaatsvervanging, de wacht te betrekken.
Onze Hervormde Kerk is thans geen Kerk der Hervorming, want zij werpt in heel haar reglementaire orde slagboom na slagboom over da heirbaan, die de verbinding met het leven der Hervormers spontaan zou kunnen onderhouden. De tegenwoordige Hervormde Kerk brengt ons onophoudelijk in verleiding, om de woorden „Christendom", „Protestantisme", „Hervormde Godsdienst" enz„ zóó te kleuren, dat de „brave burgers", die vóór ruim honderd jaren het geloof in een Opperwezen zulk een zegen achtten voor de welvaart van het gemeenebest, goedkeurend knikken, maar de echte kinderen der Hervorming wee worden om het hart".
„En nu heeft de reorganisatie-beweging in de Nederlandsche Hervormde Kerk geen ander doel, dan om ons nationaal-kerkelijk leven tusschen dat jammerlijke „ja" en „neen" uit te brengen, zoodat er weer ondubbelzinnig kunnen worden heengewezen naar een Hervormde gezindheid, die met fierheid haar geestelijke afstamming van de martelaren uit de eeuw der Hervorming durft hoog houden".
„De reorganisatie-beweging der laatste jaren had haar drijfkracht in den reformatorischen geest. Door dien geest bezield, werd zij voortgedreven en bleef haar oog op de toekomst van onze Kerk, van heel ons volk en heel onze beschaving gericht.
De reorganisatie-beweging is een typisch Protestantsche en diep Nederlandsche beweging. Zij wil met inspanning van alle krachten streven naar een her-ordening van het Hervormd-kerkelijk leven in zulk een zin, dat onze oude Hervormde Kerk weer kan uitkomen als de Gereformeerde Christus-belijdende Volkskerk van Nederland!"
In betrekking tot dit laatste zegt prof. Haitjema dan :
„Het beteekent allereerst dit, dat het Genadeverbond den zin van het begrip „Volkskerk" zal moeten 'gaan bepalen in plaats van de moderne idee van het volksgeheel, waarbij stellig niet „de genade", doch enkel en alleen „de natuur" bezieling gaf. Alleen dan, als wij weer in de sfeer van het doopverbond durven standhouden, zal het mogelijk zijn, er de menschen van onzen tijd voor te bewaren, dat zij het woord „Kerk" gaan inslikken telkenmale als zij trachten van de „Volkskerk" te gewagen.
De Volkskerk is een Kerk, die zóó in de sfeer van het Genadeverbond de Kerk des volks wil wezen, dat zij de doopbeloften Gods, en niet de vrije keus der enkelingen, die zich begeeren aaneen te sluiten om samen een Kerk te vormen, consequent durft te zien als de wezenlijke oorsprong der kerkelijke gemeenschap".
„Zij zal echter méér moeten zijn dan „Volkskerk". Zij zal ook Christus-belijdende Volkskerk moeten zijn. Het negentiende-eeuwsche spraakgebruik heeft den zin van het woord „Volkskerk" zóó grondig bedorven, dat velen er niet meer het rechte houvast aan konden en kunnen krijgen". „In de leer des Doops wordt het „van Christus zijn" tot wezenskenmerk van het volk Gods verklaard, terwijl de doopformule zelve op ondubbelzinnige wijze de belijdenis van God Drieëenig essentieel stelt voor iedere Kerk- gemeenschap. Een Kerk, die inziet, hoe centraal haar doopvont wezenlijk is, kan niet anders dan een Christus-belijdende Kerk willen zijn op straffe van die plaats van het sacrament te ontwijden, van waaruit zoo wijde perspectieven op de „Volkskerk" worden verkregen". „De echte Volkskerk is alleen deze : dat God in Christus zegt, en dat wij het Hem voluit laten zeggen : Gij zijt de Mijne". „Het gaat in de Kerk om wat God zegt, niet om wat de mensch zegt te gevoelen en te ervaren". „En nu wordt de sprake Gods als belofte van beslaglegging van Godswege op ons en ons zaad wel nergens zóó ontroerend en nadrukkelijk gehoord als bij het doopvont. Tenminste zoolang het mysterie van het doopssacrament in de handeling bij het doopvont geëerbiedigd blijft",
— waar in den Naam van den Drieëenigen God gesproken en gehandeld wordt en waar de God des Verbonds zegt : „Ik wil uw God zijn en de God van uw zaad".
„Zoo zal dus de Volkskerk als Kerk der Hervorming een Christus-belijdende Kerk moeten zijn". „Maar dan een Gereformeerde Christusbelijdende Volkskerk". „Zij mag haar klassieke verleden niet verloochenen, en zal moeten leven uit het positieve begeeren, het geloof, dat de Gereformeerde Kerk hier te lande in haren bloeitijd steeds beleed, te handhaven en te verdedigen, om het al zuiverder en voller en actueeler te doen uitkomen". „Onze Hervormde Kerk mag niet een soort „algemeene-christelijke" Kerk zijn of worden, wij hebben het pand der Gereformeerde Vaderen, dat ons is toebetrouwd, te handhaven en te bewaren". „De drie Formulieren van Eenigheid moeten zonder twijfel worden genoemd als de uitdrukking van het wezen der Hervormde Kerk, en zij moeten daarnaast als richtsnoer worden aangeduid bij de levensfunctiën onzer Hervormde Kerk".
„Derhalve blijven wij oproepen tot zulk een herordening van ons kerkelijk leven, dat de oude Hervormde Kerk als Kerk der Hervorming weer echt een stad op een berg zal kunnen zijn in dezen geweldigen tijd".
 

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen