NIENKE

Met toestemming Uitgever J. H. Kok te Kampen

Was het wonder, dat die preek van ds. Buitenveld over „Een zeker mensch", Gurbe als uit de ziel gegrepen werd ? Maar had hij ook zélf niet eens zoo ellendig neergelegen ? En was de wereld niet vol van dezulken, uit alle kringen en standen, wereldmenschen en kerkmenschen, vromen en goddeloozen, die op den weg van het leven door de moordenaars overvallen waren en nu neerlagen, beroofd van hun sieraad en beroofd van hunne kracht, en beroofd van alles, wat eertijds in eigen oog en in dat van anderen waarde had, nu machteloos gebonden met allerlei koorden en strikken, tot iemand komen mocht om hen te ontbinden en te brengen tot de vrijheid der heerlijkheid, en de heerlijkheid der vrijheid van de kinderen Gods ?
Eén van hen was Gurbe zélf geweest, maar daarom had hij een oog en hart voor die allen, die eveneens terneer lagen, vaak zonder dat zij 't zelf wisten. En dat waren de ongelukkigsten.

Hoofdstuk V.

In de schemering.

Daar was plotseling verandering in de weersgesteldheid gekomen. Eerst blies de wind met geweld uit het Noordwesten en verhief zich soms opeens tot een orkaan. „Weest op uwe hoede", werd uit De Bilt naar de kustplaatsen geseind en in de havens vaaren de stormsignalen geheschen om de zeelieden en de yisschers te waarschuwen voor het dreigend onweer. Lagen in het groote zeemansgraf niet genoeg van onze wakkere helden begraven, die, wind en golven trotseerend, het toch waagden het ruime sop te kiezen, om voor vrouw en kroost het dagelijksch brood te verdienen, maar om nooit weer te keeren ? En werd hun aantal niet elk jaar vermeerderd, omdat de lokkende, lachende zee nooit verzadigd werd en altijd maar vroeg naar meer ? Vandaar de waarschuwingsdienst, om roekelooze waaghalzerij te voorkomen of tijdig berging te zoeken op een veilige landingsplaats.
Over de vlakke velden had de machtige niet minder vrij spel. Als een geweldig strijdros met losgelaten teugel kwam hij „holder de bolder" aanstormen, loeiend en stoeiend, gierend en zwierend, rukkend en scheurend aan alles, wat los en vast zat, af en toe vergezeld van striemende regenbuien, wier groote, kille droppelen in 't gelaat en tegen de ruiten kletsten en die de slijkerige landwegen en de glibberige dorpsstraat, waar onophoudelijk de bietenwagens reden, bijna onbegaanbaar maakten. In een oogenblik was het laatste groene loof aan boom en heester verdwenen en lagen de dahlia's en asters, benevens de andere herfstbloemen, treurig verfomfaaid terneer of lieten moedeloos hare kleurige kelken langs den stengel hangen. Alleen het ranke riet met zijn wuivende pluimen langs sloot en greppel, scheen vermaak te hebben in dit spel van wind en water en wiegelde ruischend al heen en weer, zoodat zelfs de wilgen langs den waterkant zachtkens meezongen het lied van de verwording en de onttakeling en de verdwijning, den doodenzang van de stervende natuur.
En in de luwte van schuur of heg, de hooge ruggen naar den windkant opgetrokken, stonden, dicht opeen gedrongen, de melkkoeien en het jongvee, bibberend van de kou, troost zoekend aan elkaar, verlangend naar den warmen stal, waar het veld geen droge ligplaats meer bood. Alleen de schapen in hunne zware wollen vachten schenen zich niets aan te trekken van den loeienden Noord-Wester en scheerden rustig de grassprietjes weg, door het overige vee hun nog gelaten.
In weinig tijds was heel de heerlijkheid, die de zomer nog nagelaten had, verdwenen, 't Was nog geen Allerheiligen, de datum, op welken, naar oud gebruik, boer Santema gewoon was het vee te stallen en waaraan hij zich zoo lang mogelijk wilde vasthouden, omdat zijn vader en zijns vaders vader dat immers ook altijd deden. Ging er al niet genoeg verloren van dat vele mooie, dat weliswaar aan 't boerenbedrijf steeds handenvol werk bezorgde, doch meteen de poëzie aan den arbeid schonk en dezen tot een genot deed zijn ? Sinds de groote verandering, die er door de techniek op allerlei gebied en dus ook op dat van den landbouw en veeteelt gekomen was, deed de machine in het groot, wat voorheen door handenarbeid verricht moest worden, maar werd nu ook op de boederij alles zoo doodsch en zoo stil. Niet meer het gestamp van den karnmolen in de morgenvroegte als de karnstok in de melk plonsde tot de boter vingers dik in brokken kon worden afgenomen of de room in den melkkelder als een zwaar floers over de melk lag, die daar in groote, koperen vaten in lange rijen bewaard werd tot het tijd voor afroomen was en de kaasketel wachtte. „Geen mooier equipage op den weg dan een boerenwagen, beladen met eenige vaten heerlijke, versche grasboter en een of meer schipponden *) kaas", placht Santema's vader voorheen te zeggen, toen het bedrijf nog geheel door eigen personeel werd uitgevoerd.
Maar die tijd was al lang voorbij, omdat de fabrieken met allerlei machines deden, wat vroeger met de hand werd verricht, daarbij geholpen door de kracht van het paard, zooals dit voor den molen liep met de blindkap voor de oogen, tot de spatschotel verried, dat de arbeid was afgeloopen en al de boter zich van de karnemelk had afgescheiden.

(Wordt vervolgd.)

*) Een schippond, ongeveer 140 Kg.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen