RONDBLIK BUITEN DE GRENZEN

Vorige week Zaterdag zijn Chamberlain en Hitler beiden aan het woord geweest. De Duitsche rijkskanselier herdacht te München den twintigsten verjaardag van de N.S.D.A.P., terwijl de Britsche minister te Birmingham een rede hield in dezelfde zaal waar hij, na de annexatie van de Tsjechische levensgebieden, eveneens zijn stem had laten hooren.

Wanneer de verantwoordelijke leiders der Britsche of Duitsche politiek in dezen tijd redevoeringen houden is daar meestal een daar meestal een behoorlijk stukje oorlogs-propaganda in verwerkt. Objectieve beschouwingen of openhartige verklaringen kan men nauwelijks van hen verwachten. De tactiek van den „zenuwen-oorlog", welke van den „gewonen" oorlog een belangrijk onderdeel uitmaakt, eischt dat geen gelegenheid om het moreel van den tegenstander te verzwakken, wordt verwaarloosd. De Britsche visie op Duitschland, wiens „doel niet slechts is de verovering, maar de uitroeiing van volken, die aan de overweldiging weerstaad bieden" is ons bekend. En Chamberlain's suggestie, dat de ontwapening even stellig komen zal als de dag na den nacht, wanneer de vrees voor agressie maar eenmaal uit Europa verdreven is, kan al evenmin een nieuwe vinding worden genoemd. Dat ontwapening een essentieel bestanddeel voor een blijvenden vrede vormt, zullen velen den Britschen premier toestemmen. De vraag is alleen maar of achter den huldigen oorlogsnacht inderdaad de morgenstond van zulk een blijvenden vrede gloort. Tijdens den vorigen wereldoorlog zijn soortgelijke verwachtingen opgeroepen. Hoe spoedig bleken ze echter ijdel te zijn !

De Duitsche rijkskanselier is het al evenmin gelukt om iets nieuws te zeggen. De fouten en tekortkomingen van „het plutocratische Engeland" zijn ons reeds jaar-in jaar-uit voorgehouden. En van de kracht van het Derde Rijk heeft men ons al minstens even dikwijls pogen te overtuigen. „De verlangens van Duitschland waren zeer bescheiden", aldus Hitler. Duitschland vroeg slechts de verzekering van de Duitsche levensruimte en teruggave van zijn koloniën. Maar het bedenkelijke van dit soort „bescheidenheid" is dat ze blijkbaar niet verhindert om als „Duitsche levensruimte" het huis van den buurman te beschouwen. De „hoogere en eeuwige gerechtigheid", waarvan Hitler gewaagde, blijkt in ieder geval een andere te zijn, dan de gerechtigheid welke, volgens Britsche en Fransche opvatting, in het heden voor een goede internationale samenwerking eisch is.

Merkwaardig is overigens dat de Duitsche pers herhaaldelijk den spot drijft met „den zakbijbel van Chamberlain", terwijl de Fuehrer zelf in elke groote redevoering „de Voorzienigheid" en „de zegen van God" als zijn bondgenooten noemt. In zijn jongste rede werd zelfs Luther geciteerd : „Al was de wereld vol duivels, toch zal het ons gelukken". De vraag kan gesteld worden of de groote Hervormer niet 'n tikje méér recht en reden had om den duivel als zijn tegenstander te beschouwen.....

Intusschen hebben we hier met niet veel meer dan „phrases" te doen. Deze mogen voor bepaalde doeleinden haar nut hebben, voor een beoordeeling van de concrete situatie bieden ze weinig houvast. Hoogstens zou men uit de, van beide zijden gegeven, verzekeringen dat er tot het bittere einde toe gestreden zal worden, kunnen opmaken dat er op vrede voorloopig nog geen uitzicht bestaat. Doch zelfs voor deze conclusie dient men, in dezen oorlogstijd, zijn argumenten niet aan openbare redevoeringen te ontleenen. Men wil, — we zeiden het reeds eerder —, niet openlijk den indruk vestigen alsof het einde van den oorlog welkom zou zijn. Helaas vallen er echter evenmin andere feiten of factoren te noemen, welke op beëindiging van den oorlog wijzen.

Het vleugje hoop dat de aankondiging van Roosevelt's afgevaardigden onlangs verwekte, is reeds gedoofd. Nu de beide Amerikaansche diplomaten te Napels voet aan wal hebben gezet, wordt er aan hun bezoek geen buitengewone belangstelling gewijd. De waarschuwing welke het Witte Huis aan de komst van Myron Tailor en Sumner Welles deed voorafgaan, namelijk om zich niet in te ver gaande veronderstellingen en verwachtingen te begeven, is ter harte genomen. Myron Tailor, die een schakel zal vormen tusschen President Roosevelt en het Vaticaan, heeft zich te Florence gevestigd. Sumner Welles heeft een heele reis door 't oude werelddeel voor den boeg. Hij brengt eerst een bezoek aan Rome (dat beteekent in dit verband : aan Mussolini en zijn medewerkers) en gaat dan eens met de groote heeren van Berlijn, Parijs en Londen praten. We vestigden er reeds de aandacht op dat „De Stand." eenig verband legde tusschen de reis van Sumner Welles en de plannen van het Centraal Comité, waarvoor onlangs in Den Haag de grondslag werd gelegd. In dit verband memoreeren we thans het bericht dat dr. Colijn, voor de uitwerking van een vredes-initiatief, contact zoekt met dezen Amerikaanschen Staatsman. Voorloopig hebben we echter genoeg aan de verklaring, dat Roosevelt's reizende afgezant de politieke verhoudingen gaat peilen. Amerikaansche staatslieden hebben meermalen blijk gegeven dat ze met de politieke situatie in Europa niet al-te-best op de hoogte waren. Het mislukken van Wilson's goedbedoelde pogingen om een nieuw Europa op te bouwen, moet voor een deel worden toegeschreven aan onvoldoende inzicht in de machtsverhoudingen. Deze zijn op dit oogenblik al weinig minder verward dan na den vorigen wereldoorlog. Dat Roosevelt zich, door het zenden van een prominent Staatsman, veelzijdig wil laten inlichten, kan derhalve slechts worden toegejuicht.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen