De crisis der wereld

Het boek der Openbaringen is een moeilijk boek voor de uitleggers. Naarmate de Christelijke kerk machtiger staat in de wereld en haar invloed op het leven der volkeren laat gelden, treedt het boek op grootere distantie van de gemeente. Want het is het boek van de crisis der wereld. En het is symptomatisch voor het nabij komen van deze crisis, dat men in de jaren voor den oorlog reeds begon te spreken van het bankroet van het Christendom. Daaruit moest blijken, dat men den invloed van het Christendom niet meer gevoelde. Een gelijk symptoom deed zich voor in de kringen, die uit den geest der verlichting en van het humanisme leefden. Daar toch was de gedachte schier algemeen, dat het Christendom een verouderd en overleefd verschijnsel was.

Inderdaad is daarin wel eenige verandering gekomen gedurende de laatste jaren. Men is onder den indruk gekomen van het tegendeel. En toch kan men niet zeggen, dat de verschijnselen op een algeheelen ommekeer wijzen. Er zijn wel verschuivingen, maar die gaan eer naar links dan naar rechts. Kan men voorts niet ontkennen, dat de activiteit der kerken toeneemt en deze uit het defensief in een offensief overgaan, daartegenover staat evenzeer een agressie van een humanisme, dat zich in verschilenden vorm van classiek tot extreem humanisme voordoet. In deze humanistische geledingen wordt de verhouding tot het Christendom in verschillende graden getypeerd van welwillend-synthetisch via welwillend neutraal en negatief afwijzend tot positief-antithetisch.

Het humanisme toch stelt zijn grenzen naar den aard zijner idealen of ideologieën, zoodat meer of min vage onderscheidingen worden gemaakt tusschen wat de humanist van zekere soort nastreeft en wat hij niet begeert. In het grensgebied van het Christendom houdt zich de man op, die zich Christen-humanist noemt. Deze weet geen verschil tusschen humanisme en Christendom en verwart humanisme met humaniteit. Hij spreekt van humanisme en bedoelt, dat ook Christenen humaniteit moeten betrachten jegens den medemensch, hem menschelijk, d.i. als zedelijk wezen moeten behandelen en zedelijke normen moeten eerbiedigen.

Geen Christen kan hem in dit laatste tegenkomen : De liefde tot den naaste wordt niet begrensd door de kerk. De gelijkenis van den barmhartigen Samaritaan kan dat aantoonen en veroordeelt den leviet en den priester, die voorbijgingen aan den beroofde en geslagene. Ook de humanist naar klassieken stijl zal die gelijkenis roemen als een voorbeeld van. echte moraal. Nochtans redeneert de humanist uit den mensch en de zedelijke waarde, welke hij hem toekent, als het fundament van zijn idealen en staat daarin diametraal tegen de leer van de Heilige Schrift in. De Christen-humanist zoekt een vierkanten die streven wil een brug slaan . . . . ..(onleesbaar woord). . onverzoenlijke (onleesbaar woord)

Wij kunnen niet alle graden en de daaraan gepaard gaande degradatie van het Christendom beschrijven, want die zijn zoo veelvuldig als er personen zijn. Doch groepsgewijze kan men die nader aangeven. Het welwillend neutrale humanisme stelt zich op distantie van het Christendom en acht het goed voor anderen, maar wil er verder geen kwaad van zeggen. Het heeft een eigen standpunt en dat is uitteraard niet-Christelijk.

Het negatief afwijzend standpunt wil zeggen: wij moeten er niets van hebben, want wij nemen een ander standpunt in. Wij staan er naast en tegenover, maar wij blijven negatief, d.w.z. wij pakken het Christendom niet aan, althans geen opzettelijke aanval ligt in onze bedoeling. Hiermede komen wij in de buurt van het socialisme, en in dit standpunt vinden zelfs predikanten geen bezwaar of beletsel om zich er bij te scharen en de menschen, die aan hun geestelijke zorg zijn toebetrouwd, daartoe te bewegen.

Positief antithetisch staan de extreme socialisten en communisten, die de wereldrevolutie in hun program schrijven.

Zoo loopt de lijn van een steeds verder gaande verwijdering van het Christendom. Deze verwijdering vindt echter haar oorzaak in een diep geestelijk conflict, hetwelk in een strijd op leven en dood tusschen Christendom en humanisme openbaar wordt. Niet altijd is die strijd even fel. Onder de heerschappij van den Christelijken geest kan er gedurende perioden betrekkelijk vrede wonen op aarde. Voor het Christendom beteekenen zulke vrede-tijden gewoonlijk een voortdurend afgeven van vitale krachten gepaard gaande aan verslapping en insluimering, veruitwendiging en geestelijke uitholling. Daarentegen ontkiemt en groeit het zaad der revolutie als een parasiet op den Christelijken vrede. De revolutie groeit onder het beschermend dak van de kerk, doch de revolutionaire staat laat in zijn beginsel geen plaats voor de kerk over en moet haar ten slotte uitbannen.

De geestelijke tegenstellingen, waaruit het levensconflict opkomt, voert tot een voortdurenden strijd, welke van crisis tot crisis voortgaande zijn hoogtepunt zal bereiken als de revolutionaire macht de overhand heeft genomen over de gansche wereld en al wat het teeken van het beest niet draagt zal boycotten.

De overwinning zal alzoo schijnbaar aan de revolutie zijn en de kerk zal het schijnbaar verliezen. Doch zoolang de kerk nog staat in het geloof en krachtig openbaar wordt, kan de revolutie niet doorbreken.

Het waarachtig geloof zal zich ten einde toe tegen de revolutie zetten en daarmede geen gemeene zaak maken. En het is een hoogst bedenkelijk teeken dat er zijn, die zich onder de leiding der revolutionaire machten stellen, ofschoon zij van de kerk willen zijn. Zulk een innerlijk tegenstrijdige houding kan geen verwachting geven voor de toekomst van ons volk. Zij kan geen herstel brengen van ons nationale leven op de oude grondslagen der vrijheid, die in de gebondenheid aan Gods geboden haar bescherming en haar waarborg vindt.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen