Een open of gesloten School

Het zij mij vergund even in te gaan op het stuk: „Kerk en School, nu", onderteekend door Jac. Bijl te Vlaardingen, voorkomend in „De Hervormde Kerk" van 2 Maart 1946.

Wie het artikel leest en herleest, ontmoet hier een voornaam stuk van den strijd, die al circa een eeuw gevoerd wordt om het kind. Er is iets aan het veranderen, iets aan het groeien, doch wij moeten voorzichtig zijn, geen vruchten te willen plukken, vóór de boom geplant is.

Kerkeraadsleden en ook anderen hebben in het andere blad onzer Kerk, het „Weekblad der H H.K." van 9 Febr. j.l. een uitgebreid artikel kunnen lezen van dr. G. C. van Niftrik over het belang der Kerk bij Schoolstichting, en ds. Landsman uitte met betrekking tot de wereld de opmerking, dat de vraag naar schoolkeuze uitermate netelig is.

Op mijn rondreis door de Classis om als lid def Gen. Synode over het nieuwe werk te spreken kwam o.a. in de vraagstelling ook de School ter sprake, eh ik had eenige moeite den vrager te verzekeren, dat de schoolkwestie nog niet ter Synode in behandeling was genomen. Dat zij echter komt, is vrijwel zeker.

Door allerlei artikelen worden nu reeds veler gedachten openbaar, doch het is onmogelijk en ook ongewenscht overal op in te gaan. Laat ieder eerst gerust zijn meening uiten, gedachtig aan het gevleugelde woord : „uit de wrijving der gedachten, vlamt de waarheid helder op". Wanneer het iemand echter al te gortig wordt, en zoo ging het mij, dient even de vinger gelegd bij eenige zinsneden. Voor ernstige critiek is altijd plaats, en De Waarheidsvriend heeft meer dan te voren een ernstige taak.

Met de schrijver uit Vlaardingen voelt ieder de problemen, waarvoor de reorganiseerende Kerk zich stelt. En wat de Gen. Synode ook voorloopig onderneemt, men bedenke steeds, dat zij vooralsnog interim-Synode is. Toch ligt hierin voorbereidende beteekenis tot vorming der gedachten. Dat daarin propageerende elementen kunnen schuilen, kan niemand vreemd zijn, en het wil mij voorkomen, dat het artikel van den heer Jac. Bijl daarvan niet is vrij te pleiten.

Zooals daar in de eerste en tweede kolom de zaak gesteld wordt, is deze m.i. in flagranten strijd met de werkelijkheid. Vandaar ook de ergernis van zeer velen. Er is n.l. sprake van een gesloten Kerk en een gesloten School. Deze geslotenheid is niet alleen onjuist, doch bovendien waarlijk niet identiek. Daarom is de vergelijking valsch. De Hervormde Kerk is steeds voor ieder open geweest, zoó, open zelfs, dat de Confess. Vereeniging haar 80-jarige oorlog gedenken kan en de Gereform. Bond zijn 40-jarigen krijg! De Kerk was open, doch verder betrekkelijk rusteloos, werkeloos, zij leefde niet zoozeer, doch zij bestond, en dat was in globalen zin alles.

Met de School stond en staat het in wezen geheel anders. De Christelijke School van zuiver of overwegend Hervormd type, hetzij aangesloten bij Chr. Nationaal- of bij Chr. Volksonderwijs is altijd open geweest en daarbij nimmer werkeloos. Let wel, ik bestrijd hier niet, dat in kerkelijk gescheiden gereformeerde kringen de geslotenheid voorkeur genoot boven de openheid. Ieder, die eenigszins thuis is in deze onverkwikkelijke materie, weet zijn ervaringen ten beste te geven. Dat de Hervormden in gemengde scholen op hun hoede moeten zijn, is bekend. Het gaat hier over de gesuggereerde geslotenheid der Christelijke School, en ik noem dit op zijn allerzachtst een onjuistheid. Dit gezegde verwekt ergernis en weerzin bij het kerkvolk. Noem een schoolbestuur, dat kinderen geweigerd heeft. Mijn ervaring is precies andersom ! Nog kort geleden sprak ik een onderwijzeres uit de groote stad, die voor een klas staat van 50 kinderen. Slechts één, zegge één procent van de ouders ging naar de kerk. Een ander voorbeeld : Per telefoon werd gevraagd of de versjes, die de kinderen leerden, ook in gedrukte exemplaren verkregen konden worden, ja, nog sterker: of psalmboekjes ook in den handel waren !

In plaats van nu deze openheid toe te juichen, gaat men critiseeren. Hier is een bepaald ideaal van de critici juist bereikt, want dergelijke scholen zijn eigenlijk reeds „verchristelijkte" Openbare Scholen.

Wij, Hervormden, hebben de school altijd open gezet. De bewogenheid met het kind dateert niet uit de oorlogsjaren. Vandaar dat de tirade: „Voorshands kunnen wij nog niet vaststellen of de bewarende invloed der Christelijke School groot is geweest" en „of zij de afval van Kerk en geloof eenigermate heeft helpen stuiten", ons smart. Ook al neemt schrijver aan „dat dit het geval geweest is". Het is niet waar, dat de Kerk en de School er alleen geweest zijn voor het Christelijk volksdeel. Laat dit tot op zekere hoogte bij de gescheidenen zoo geweest zijn, wij Hervormden, gevoelen ons door deze uitdrukking gekwetst.

En wat zit hier nu achter? Hetzelfde wat coll. Landsman schreef : „De Kerk is separaat, doch niet separatistisch". De Kerk wil nu allerlei linies doorbreken, wij zien dit in alle werk, dat de Kerk thans practisch onderneemt. Straks komt allicht de School aan de beurt. De Kerk zal echter goed doen, als zij in haar „beweging" met bewogenheid bedenkt, dat zij een haar toevertrouwd pand heeft te bewaren.

Dat bij Calvinisme een gesloten Kerk en een gesloten School passen, kan men wel neerschrijven, doch moet nog bewezen worden. Het Calvinisme was de ziel der Reformatie, welke zich niet alleen uitstrekte over de Kerk, doch ook over heel het terrein van het politieke leven, met al den aankleve van dien.

Vele kleinzielig-menschelijke antitheses kunnen overboord geworpen worden, echter niet die ééne : vóór of tegen Christus. De vraag naar de schoolkeuze wordt dan alleen netelig, als wij alles en allen willen omvatten, waarbij wij uit humanistische overwegingen ons principe eenigermate zouden moeten prijs geven. Als de Kerk werkelijk gaat leven in gehoorzaamheid aan de Schrift en staat op den bodem der belijdenisgeschriften, dan is voor de vraag : waar moet mijn kind heen, geen plaats meer. Een Christelijke Kerk kan geen vijandin zijn van een Christelijke School. Dit zou in strijd zijn met de geschiedenis der Reformatie, a fortiori met Gods Woord. In dit verband is het bovengenoemde artikel van coll. Van Niftrik lezenswaardig. Ook verblijdt het ons, dat vele Hervormde predikanten zich meer aan de kinderen der Openbare School gelegen laten liegen dan voorheen, doch een uur bijbelsche geschiedenis reformeert niet heel het onderwijs. Trekt men den invloed der Christelijke School in twijfel, dan bedenke men, dat deze School geen bekeeringsinstituut is. Immers kan vrijwel hetzelfde gezegd worden van de Kerk. Althans beluistert men in onverschillige kringen hetzelfde schamper verwijt. Wij lezen in het evangelie aangaande Jezus : „En Hij kon daar niet vele krachten doen vanwege hun ongeloof".

(Ridderkerk)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen