Het gevaar van den invoer van buitenlandsche theologie

De lezers zullen zich kunnen herinneren, dat ik in een van de Aug. nummers geschreven heb over het gevaar van de buitenlandsche theologie. Ik wees op Schleiermacher, op Hegel en op Karl Barth en op de noodzakelijkheid, dat we weer een eigen gereformeerde theologie in onze Hervormde Kerk van Nederland zouden hebben.

In „De Waagschaal" van 31 Aug. heeft ds. Buskes, van Amsterdam, mijn artikeltje in „De Waarheidsvriend" geducht onder handen genomen. Hij wijst er de lezers van „De Waagschaal" op, dat Augustinus, Calvijn, de schrijvers van den Catechismus en vele anderen, toch ook buitenlanders waren. Als Christen zijn we verplicht om met dankbaarheid kennis te nemen van wat er in het buitenland geschreven wordt. Hij vindt, dat ik natuurlijk in mijn artikel de plank heelemaal mis ben.

Ik heb hem het volgende geantwoord :

Geachte Collega Buskes !

In het nummer van 31 Aug. '46 komt een artikel voor van uw hand, waarin u een breede kritiek uitoefent over enkele regels, die ik in De Waarheidsvriend heb geschreven over het gevaar van buitenlandsche import op theologisch gebied.

Jammer heb ik het gevonden, dat u mij dit nummer van „De Waagschaal" niet hebt doen toekomen. Indien men van bevriende zijde mij er niet op attent gemaakt had, zou het aan mij voorbijgegaan zijn. Doch terzake.

Ik ben volstrekt niet zoo bang voor buitenlandsche import, als u wel schrijft. De apostel heeft gezegd: Beproeft alle dingen ; behoudt het goede. U hebt er met recht op gewezen, dat ook de werken van Calvijn, Augustinus enz., geen theologische producten zijn uit eigen land.

Wat u daarover schrijft, is mij gelukkig niet onbekend. Het is geenszins mijn bedoeling geweest om de grenzen hermetisch te willen sluiten voor buitenlandsche theologie. Ik begrijp niet, hoe u tot zulk een interpretatie van mijn artikel gekomen zijt.

Maar wèl is het mijn bedoeling geweest om te wijzen op de gevaren van al die buitenlandsche theologie (die ons wordt opgedrongen), indien we geen eigen theologie bezitten, die kritisch tegenover al dat nieuwe kan komen te staan. Het is immers gebleken, daf de buitenlandsche theologie onze eigen theologie overvleugeld heeft.

Voor een gereformeerd man is de echte theologie alleen die, welke ten grondslag heeft de Heilige Schrift en onze Nederlandsche geloofsbelijdenis.

Voor het gezag van Schrift en Belijdenis is bij de vrijzinnigen in de plaats gekomen de autonomie van den menschelijken geest, waarvan Hegel de vader is.

Ik denk verder aan den verderfelijken invloed van de theoriën van de school van Wellhausen, die de Schrift hebben helpen ondergraven.

De evolutie-theorie werd met de grofste consequentie op het Woord Gods toegepast. De resultaten van deze theorieën zijn, op enkele uitzonderingen na, bijna klakkeloos overgenomen. En wat blijkt nu tenslotte? Dat ze niet te handhaven zijn.

Verder denk ik aan den invloed van Vinet en Schleiermacher, die den stoot hebben gegeven tot het ontstaan van de ethische theologie.

En hoe is het nu gegaan met de ethische theologie? ledere keer, als ik het over de ethischen heb, word ik op de vingers getikt en wordt het me van alle kanten verzekerd, dat er geen ethischen meer zijn.

Ik weet niet, of dat wel waar is. Maar als het waar is, wat men mij telkens verzekert, dan moet ik constateeren, óf dat de trouw aan het ethische beginsel bij zijn aanhangers niet bijster groot is geweest, óf dat het ethische beginsel zulk een slappe ruggegraat had, dat het door de Barthiaansche theologie met één slag tegen den grond is geworpen.

Zoo zal het, denk ik, ook wel weer gaan met de theologie van Barth. Ze viert thans hoogtij, maar zal eens weer moeten plaats maken voor wat anders.

Is het nu zoo wonderlijk, als U een gereformeerd mensch weer hoort verlangen naar een eigen theologie, die rust op den grondslag van Schrift en Belijdenis?

Indien het theologisch denken van de laatste eeuw in ons land door velerlei wijsgeerige praemjssen niet in allerlei zigzaglijnen was geleid, zouden we onder beding van den zegen des Heeren heel wat verder zijn geweest.

We hebben te veel import gehad en te weinig eigen theologie, die gebaseerd was op Schrift en Belijdenis.

Nog eens, collega, uw vrees is ongegrond. Ik vrees niet om kennis te nemen, al was het zelfs van de Russische theologie, die ge hebt genoemd, maar we moeten er óok niet voor terug deinzen om tegen elke import, die niet is naar Schrift en Belijdenis, "neen" te durven zeggen, Met de plaatsing van deze regelen in „De Waagschaal" zult u mij ten zeerste verplichten.

Uw dw. collega,

Harderwijk, september 1946

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen