VERSLAG van de vergadering der Generale Synode

(II. Vervolg en slot).

Bovenstaande is slechts een druppel uit den vollen beker. Dit rapport heeft den geheelen Woensdag in beslag genomen, zonder nog geheel behandeld te zijn. De bespreking was diepgaand, leerzaam en wijd van strekking. Leiden wilde verplicht doctoraal examen, Utrecht was er tegen, Groningen had een tusschenvoorstel: een doctoraal-examen waarbij inbegrepen het kerkelijk-voorbereidend. Prof. De Vrijer hield een geestig pleidooi tegen dit voornaamste onderdeel van het Rapport. Prof. Haitjema pleitte in schoone bewoordingen voor het Groninger voorstel. Prof. Semmelink aarzelt vanwege de bezwaren. Dr. Brouwer vreest moeilijkheden van practischen aard voor dte Zending. Ds. Van Ruler is er vóór en bepleit zulks op theologische gronden. Dr. Norel en ds. Van der Zee pleiten tegen en wel niet om de waarde van de doctorale studie, doch uit practische oogmerken, gezien de noodsituatie van het oogenblik, zoowel hier te lande als in Indië. Wij hebben allereerst geen geleerde heeren noodig, doch herders en leeraars. Na een spanningsvollen dag komt onder ademlooze stilte in dit geval een hoofdelijke stemming : 19 vóór, 22 tegen. (Vier afwezig wegens het ver gevorderde uur). Hiermede zijn tevens vele onderdeelen van het Rapport vervallen. Toch blijft er nog genoeg over. De Synode verwijst enkele dingen naar de Commissie Kerkorde. Slechts één (ds. Rensink) voerde het pleit voor een Theologische Hoogeschool. Het Rapport bevatte een comische drukfout: Talma sub pondere crescit. — Wat de benoeming betreft van een Commissie van contact tusschen Synode en Commissie van Voordracht zij opgemerkt, dat door deze eerstgenoemde Commissie bij de Commissie van Voordracht te voegen, het de uitgesproken bedoeling is, daar mannen van den Geref. Bond in te krijgen, omdat door de getrapte verkiezing zij weinig of geen kans krijgen.. Daar vele conclusies van dit Rapport door de verwerping van het doctoraal examen in gedrang zouden komen, wordt het Rapport niet verder behandeld, doch naar de Commissie terug gewezen. Men houde goed in het oog, dat één en ander een advies is aan de Staatscommissie. De Synode aanvaardt het voorstel- Karres tot instelling van 15 studiebeurzen voor doctoraal-studie, elk van ƒ 1500.—. Dit gaat naar de Alg. Synodale Commissie.

22. Ten aanzien van het Radiobestel verklaart de Synode dat de Hervormde Kerk niet kan berusten in een regeling, waarin de Kerk voor haar uitzendingen van kerkdiensten en van anderen aard, zich in een vereenigingskader zal moeten voegen. Het wachten is op een definitieve regeling.

23. Een herderlijk schrijven met een kanselafkondiging over wereldgelijkvormigheid en houding t.a.v. de huidige toestand, wordt omgewerkt, in gereedheid gebracht en aanvaard. Verschillende leden waarschuwen tegen het al te veel doen uitgaan van dergelijke stukken.

24. De Sectie „Kerk en Samenleving" heeft in een gedrukt Rapport van 44 bladz. behandeld : „Het Bioscoopvraagstuk, gezien vanuit de Ned. Herv. Kerk". In 8 paragrafen worden ter sprake gebracht: 1e. Urgentie ; 2e. Psychologische inleiding tot het vraagstuk ; 3e. de neiging der film, zich in tragischen of comischen zin te ontwikkelen ; 4e. Proeve van theologisch oordeel ; 5e. Kerkelijke voorlichting en filmkeuring ; 6e. De taak der Overheid terzake van het bioscoopvraagstuk ; 7e. Christelijke film ? 8e. Korte slotbeschouwing. — Het is ondoenlijk dit schoone, inhoudrijke en ernstige rapport hier thans verkort weer te geven. Om tot een kerkelijk oordeel te komen, achten de Rapporteurs hier slechts het eerste en in geenen deele het laatste woord gesproken te hebben. Een levendige discussie bewees, hoezeer de Kerk uitziet naar een gefundeerde uitspraak. Wat de critiek aangaat : Er heerscht nog verwarring t.a.v. de opvatting van het 2e gebod. Een cultureel vraagstuk is hierin betrokken. Ds. Van Nie oordeelt dat het Rapport zich te veel gericht heeft naar verkeerde films. Hier is het geheele kunstvraagstuk aan de orde. Bijbelsche films behooren zich te beperken tot historische documentatie. Een Christelijke filmactie is natuurlijk dwaasheid. Het Evangelie heeft het laatste woord. Ds. Woelderink oordeelt, dat indien de conclusie aangaande het 2e gebod zou vervallen, het Rapport zijn waarde verliest. De heer Meijer zegt, dat de bioscoop, naar het zeggen van den expert De Graaf, wel voorzien in de eischen, doch niet in de behoeften van den tijd. De bioscoop liegt. Zij exploiteert de kinderen. Vele menschen willen wat hebben, omdat de machine hen kapot maakt. Wat de huichelarij in gereformeerde kringen betreft, merkt hij op, dat nog een groot deel der jeugd weet, dat het verkeerd doet. Er moet in „De Hervormde Kerk" geen filmrubriek komen. Men staat voor het feit, dat er in Nederland jaarlijks 40 millioen bioscoopbezoeken worden afgelegd, zoodat de vraag rijst, wat te doen, indien de bioscoop werd gesloten. De Kerk verbreede en verdiepe haar oordeel, ziende, dat de RK. Kerk ons hier een fabelachtig stuk vóór is.

25. De Hervormde Raad voor Kerk en Kerken wenscht zich te reorganiseeren en het beeld te vereenvoudigen. Voorgesteld wordt met behoud van zelfstandigheid in zijn geheel opgenomen te worden in den Oecumenischen Raad. Hiermede valt samen de wisseling van enkele zetels. Dit wordt aanvaard.

26. De Commissie van Toezicht op den Nieuwen Bundel brengt verslag uit over twee jaren. Voorgesteld wordt, dat voorzitter en secretaris der Alg. Synodale Commissie hier ambtshalve zitting nemen als leden, inplaats van president en secretaris der (voormalige) Algem. Synode. In 1944 en '45 werden 96000 ex. afgeleverd. Batig saldo aan de Synode uitgekeerd ƒ 7553.36. In het eerste halfjaar 1946 werden 45.004 ex. afgeleverd. Zoodra de papiersituatie gunstiger is, zal dit getal nog zeer stijgen. In 't geheel zijn 700.966 ex. afgeleverd. De baten zijn voor het Studiefonds, terwijl er tevens voorstellen zijn, de baten te bestemmen voor den Raad voor Kerk en Eeredienst. Ds. M. van Grieken, door omstandigheden tijdelijk uitgevallen, stelt er prijs op, zijn naam op te nemen onder de leden der Commissie van samenstelling, teneinde te bevorderen, ondanks bezwaren, dat deze Bundel wordt ingevoerd in Kerk, School en Vereeniging. De Commissie stelt voor, geen wijzigingen aan te brengen, dan na het oordeel der Kerk te hebben gevraagd, gelijk de Alg. Synode van 1944 dit uitsprak. Gewezen wordt op het feit, dat de juiste tekst van den Heidelb. Catechismus, de formulieren voor H. Doop, H. Avondmaal en Huwelijk, nog nimmer officieel zijn vastgesteld, vandaar dat door de willekeur der drukkers er verschillende lezingen bestaan. Ook dit zal ter hand genomen worden.

27. Ds. Wesseldijk bespreekt nu aan de hand van een Memorandum van 17 folio bladen de financiën der Kerk. Dit zal ter Classicale Vergadering besproken worden. Wij komen onder den indruk van den enormen achterstand, die de Hervormde Kerk heeft. Wij staan voor een geweldig terreinverlies in het openbare leven. De offervaardigheid van vóór 1940 is onvoldoende. In de oorlogsjaren gaf men riit geldruimte, nu moet het uit de schaarschte, doch het móet er komen. Om onze Kerk niet aan de afbraak prijs te geven, moet er jaarlijks minstens één millioen gulden komen. Het streven van de Radten is, te komen tot zelfvoorziening in de kosten. „Kerk en Gezin" deed dat reeds voor 42%. De „Varende Gemeente" kan aankloppen bij de reeders. De Vereenigingen „Kinderzorg" moeten bij de Overheid aankloppen. Het plan is dat iedere gemeente een berekening krijgt van het geschatte aandeel. Men kan dan collecteeren voor het geheel, of voor éen of meer doeleinden, waarmee men sympathiseert. Het Memorandum vermeldt, welke Raden gesubsidieerd worden. Alle rechtstreeksche giften worden den kerkeraad meegedeeld en komen in mindering. Een staatje zal toegezonden worden.

% Met de Weekbladen is een conferentie gehouden. Ter Class. Vergadering zullen ook de kerkvoogden worden uitgenoodigd. De komende kerkorde zal richtlijnen op de financiën bevatten. De Vereeniging van Kerkvoogdijen heeft uitgesproken er prijs op te stellen, dat kerkvoogden ter Class. Vergadering tegenwoordig zijn. Er moet een Commissie van drie komen in elke Classis, waaronder een kerkvoogd. Ds. Bronkhorst zal een brochure schrijven over de Raden. De Paaschcollecte 1946 bedraagt ƒ 751.000.—. In December moet nog een collecte gehouden worden voor één der kerkelijke organen, ook al heeft een gemeente aan haar „aanslag" voldaan. Als de geestelijke nood van Kerk en volk goed wordt belicht en verstaan, komt het met de financiën vanzelf goed. Ds. Schellenberg oordeelt, dat de bestuurskosten der Kerk dienen gevonden te worden uit de quotisatie. Ds. Van der Zee meent, dat schatrijke diaconieën, als de kerkeraden het werk der Kerk saboteeren, op hun plicht gewezen moeten worden. Er zijn echter geen sancties. Het bedrag voor oorlogsweduwen is gekapitaliseerd, zóó, dat het juist verbruikt is, als de vaders den leeftijd van 65 jaar zouden bereikt hebben. Over eventueele Molestuitkeeringen kan mr. Ter Linden, secretaris van de Bouw- en Restauratie-Commissie, ons desgevraagd inlichten. Er zijn nog maar 20 weigerachtige gemeenten t.a.v. de Commissie voor de Predikantstractementen (vroeger Raad van Beheer). Ds. Krop vraagt waar het Gebouw der Synode komt te staan. De gedachte aan Den Haag wekt tegenzin wegens erfelijke belasting. (Iemand zegt: zet het in Dordrecht !) De heer Sonnenberg vraagt naar de grondslag en maatstaf van de „aanslag". Ds. Wesseldijk zegt, dat het ontwerp nog niet gereed is, doch gelden zal: 1e. Oorlogs-Paaschcollecten, 2e. Aanslag Comm. Predikantstractementen ; 3e. goederen, en 4e. draagkracht en offervaardigheid. Straks komt er in elke provincie een financiëele controleerende instantie. Is er in de toekomst een eigen gebouw, dan kunnen de huidige huuruitgaven bespaard worden. De financiëele Commissie voor heel dit kerkelijke financieringswerk bestaat uit de heeren : Boonstra, Sauer, Hemmes, De Jonge, A. de Jong, Gravemeijer, Emmen en Wesseldijk.

28. Ds. Visser van Watergraafsmeer rapporteert over ,,de jonge Kerk". Het verschijnsel, dat vele jonge lidmaten afzwerven, dient ernstig onder de oogen te worden gezien. Een onderzoek te Rotterdam wees uit, dat verreweg de meeste kerkgangers den leeftijd hebben van 45 jaar en daarboven.

29. Een docent in de Kerkmuziek zal aangesteld worden, zoodra „Kerk en Eeredienst" het tractement zal gevonden hebben.

30. Ds. De Beus zal enkele maanden naar Parijs gaan, teneinde het Hervormd kerkelijk terrein te verkennen, daarna 'n plan voorleggen, omdat er vele goede vooruitzichten zijn. Er moet te Parijs een Hervormd Gereformeerd predikant komen om samen met den kerkelijk Geref. predikant in één verband te werken. Men is ons dus te Parijs stukken vóór ! Voor boeren is er in Frankrijk emigratie mogelijkheid in groepsverband. Daaruit kan een gemeente groeien. Hier heeft de Hervormde Kerk heel veel terrein versloft.

31. De Synode maant tot groote voorzichtigheid met het beleggen van kerk-samenkomsten rriet de Roomschen. Immers staan dezen het nooit toe in hun eigen kerkgebouwen.

32. Het Prov. Kerkbestuur van Groningen vraagt, hoe te handelen met aanvragen van allerlei Gereformeerde Kerkformaties om de kerkgebouwen. Het is van meening, dat voortgaande splitsing niet in de hand gewérkt dient te worden. Deze groepen hebben ook een plicht tegenover elkander. De Rapporteurs zijn van oordeel, dat wij onderdak moeten verleenen. De gescheiden broeders bekampen elkaar hevig. Een blad van de „G.K. art. 31" noemt het zondig, gevaarlijk, doelloos en zinloos, hulp bij elkaar te zoeken. De Synode voert een discussie. Ds. Van der Zee merkt op, dat wij ook te antwoorden hebben dat nu 1816 gevallen is, zij de plicht hebben hun belofte van wederkeer in te lossen. Het gaat niet aan, te zeggen, dat eerst nog de belijdenis gehandhaafd moet worden, want zelf staan zij met belijdenis en D.K.O. geïsoleerd naast en tegenover elkaar. De Synode verwijst de zaak naar de Commissie-Karres—Van der Zee.

33. De vraag, hoe het beste te handelen met de kinderen van gevangen politieke delinquenten, wordt om des tijds wille naar het Moderamen verwezen.

34. Destijds benoemde de Synode een Commissie inzake de studie in de pastorie. Deze Commissie stelt thans voor epn zevental personen, professoren en predikanten (waarbij ondergeteekende) te benoemen met een tijdelijken secretaris (ds. E. J. Beker te Voorhout) deze zaken nader onder de oogen te zien. Er moeten studiekringen en studie-schema's komen. Het tbeologrsch peil moet opgevoerd worden, enz. Inderdaad een groot belang voor de Kerk, vooral wanneer deze weer een levende geloofsgemeenschap gaat worden en van de predikanten allereerst op de komende Class. Vergaderingen, theologisch inzicht wordt vereischt. De Kerk heeft ook specialisten noodig, hetgeen meer en meer wordt gevoeld. Het Rapport wordt verwezen naar de Commissie voor nadere bestudeering van het Hooger Onderwijs.

35. De Chr. Nat. Werkmansbond wenscht een breedte organisatie van Hervormde mannen, die de plaats van dezen bond kan innemen op het terrein van de geestelijke, kerkelijke en maatschappelijke bezinning. Er bestaat reeds lang een Federatie van Herv. Mannenvereenigingen. De Bond vraagt thans voorlichting.

De Synode benoemt eenige afgevaardigden naar de gecombineerde bestuursvergadering.

36. Om het Evangelie aan de jeugd te brengen en allerlei adviezen te geven, draagt de Herv. Jeugdraad voor een aantal theologen, o.a. ds. L. Kievit van Putten, voorts een psedagoog, psycholoog, arts en socioloog.

37. De prseses sluit Vrijdag om 1 uur de vergadering. (De Commissie voor de Rechtspraak mag nog een halve dag blijven !) Zijn toespraak is kort en krachtig. Er is onder hevigen druk gewerkt. Van het geweldig agendum zijn 29 punten blijven staan.

Met dank aan God en het zingen van Psalm 91 vs. 5 „Ik steun op God, mijn toeverlaat", werd deze Synode gesloten.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen