Tusschen Scilla en Charibdis

Geloof.

Gevoel.

Ongeloof.

Ten onzen ligt het probleem geloof—gevoel.

Twee elementen in het geestelijk leven.

Twee kanten, niet twee gelijkheden : geloof  - gevoel, ook niet twéé tegenstrijdigheden : geloof tegenover gevoel, maar twee kanten, zooals er meerdere zijn, als : geestelijke blijdschap, geestelijke droefheid, Godsverlating, zoeken Gods e.a. Zoo zijn ook geloof en gevoel twee kanten, die béide aanwezig zijn, maar die gevaarlijke klippen kunnen worden, als men te veel aanhoudt op de eene en de andere radicaal uitschakelt. Dan worden de kanten klippen, gevaarlijke, dreigende, evenals de Scilla en Charibdis van weleer. Er zijn er, die het gevoel louter en alleen geestelijk leven noemen, die drijven op het gevoel: Als er maar een traan of ontroering komt, dan is er zegen, anders niet ; het woord geloof wordt weinig genoemd, meer het woord leven (= gevoelsleven !). Zij maken die gevoelens tot gronden, gronden des geloofs, gronden voor de eeuwigheid. Ik behoor „er bij", omdat ik dat en dat heb meegemaakt. Ik geloof, omdat ik gevoel. Gevaarlijke klip.

De Scilla.

Anderen zeggen : Weg met dat gevoel, dat is gevoelsgodsdienst en heeft niets met geloof te maken. Neen, gelóóven moeten we ! En als ge niet gelooft, moet ge maar gelooven dat ge gelooft.

Zij miskennen vaak de worstelingen, om tot het geloof te komen, welke niet buiten het gevoel omgaan, immers een geestelijke functie als treuren („Zalig zijn, die treuren ") is bij allen toch een gevoelsuiting.

Zij miskennen geloofsworstelingen, geloofservaringen, geloofsdroefheid („een droefheid naar God") ontdekking van schuld, zondebesef, zondesmart, Godsverlating, in 't algemeen : bevinding.

Nu is de andere kant een gevaarlijke klip geworden : Zij maken van het geloof hun grond : het geloof dat op het geloof steunt en daardoor ongeloof wordt, immers een waarachtig geloof steunt op iets of iemand, waarheen het zich uitstrekt, dus altijd op een object buiten zich. Dit is objectief. Het steunen van het geloof op zichzelf is subjectivistisch.

De andere gevaarlijke klip.

De Charibdis

Laatst las ik een leerrede van R. Erskine: „Wat dunkt u van den Christus".

Het komt mij voor, dat hij deze moeilijke kwestie in het juiste licht stelt. Hij waarschuwt voor het overhellen van een gevoelsreligie, wat uiteindelijik zijn consequenties vindt in geestdrijverij, waartegen onze Gereformeerde vaderen (Brakel, Redelijke Godsdienst o.m.) zoo gestreden hebben.

Toch werpt hij ook het bevindelijk gevoel niet weg, maar „moeten met dankbaarheid onthaald worden als een voorsmaak van den hemel". Het geloof, dat alleen bestaat uit een verstandelijk aanvaarden, steunt op dit aanvaarden en is dus in den grond van de zaak niets anders dan een subjectvisme, hetzelfde, wat men zijn tegenstander verwijt.

Doch nu het woord aan Ralph Erskine.

Hoofdstuk II, leerrede over : ,,Wat dunkt u van den Christus".

Er is ook een geestelijk zien, hetwelk men moet onderscheiden van het geloof. Het is waar, er is een geestelijk zien van geheiligde kennis en verstand, hetwelk wezenlijk tot het geloof behoort. Ook kan er geen geloof zonder dit zien gevonden worden ; want „die den Zoon aanschouwt en in Hem gelooft, heeft het eeuwige leven". Maar er is ook een geestelijk zien van bevinding of van een bevindelijk gevoel, hetwelk van het geloof moet afgescheiden worden, gelijk het geestelijk treuren, de geestelijke blijdschap, geestelijke verruiming en dergelijke werkingen des Geestes meer. Waar deze dingen gevonden worden, daar behooren ze wel degelijk met dankbaarheid onthaald te worden, als zijnde deze een voorsmaak van den hemel, alsook een troostrijk middel om God te verheerlijken op de aarde. Maar het is zeer gevaarlijk om die tot den grond des geloofs te stellen, want zij hebben eb en vloed en gaan misschien in den tijd van een predikatie wel twintigmaal op en neder, alzoo zal het dan ook gaan met uw geloof, hetwelk daarop gebouwd is. Indien gij niet langer gelooft, dan gij ziet of gevoelt, dan is het ook voorwaar geen wonder, dat gij altijd twijfelt, wanneer gij dat gevoel mist.

Dan leeft gij ook nooit door het geloof, want gij gelooft eigenlijk niet, wanneer gij gevoelt, omdat het wat anders is te gelooven en wat anders te gevoelen.

Of indien gij anders ten deele bouwt op het gevoelen van het werk Gods inwendig en ten deele op het Woord Gods buiten u, dan zijt gij gelijk iemand, die zijn huis ten deele op dooiend of smeltend ijs en ten deele op een vaste rotssteen bouwen wil ; dan moet gewisselijk dat deel er van, hetwelk op het ijs gebouwd was, neerstorten, zoodra het ijs gesmolten is.

Maar indien het gebouw des geloofs geheel op de vaste Rotssteen staat, hetwelk niet verandert met de veranderingen van uw gevoel, dan zult gij ook niet meer reden vinden om te twijfelen, zoowel als gij deze veranderlijke dingen mist, als wanneer gij die hebt. Het ongeloof, dat op dingen bouwt, welke gezien en gevoeld kunnen, worden, denkt en zegt ook, wanneer die dingen gemist worden, dat alles verloren is ; dus valt het bij het opgraven van het fundament ; maar het geloof, hetwelk een bewijs van zaken is, die men niet ziet, zegt het tegendeel; want onder het gemis, zegt het, dat alles nog wel en zeker is. Christus is nog dezelfde, die Hij tevoren was ; en de beloften, alsook de waarheid Gods, zijn nog wat ze tevoren waren, hoezeer ik ook zou rnogen veranderen. Dit zijn zoo de verschillende gedachten van het geloof en van het ongeloof.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen