't Spreken van de Kerk tot de Overheid

De woorden, als titel boven dit artikel geplaatst, kunnen als een uitdrukking van de laatste jaren worden beschouwd. Tien jaar geleden zou men niet geweten hebben, wat daaronder verstaan moest worden, waarmee ik overigens niet wil beweren, dat men dit thans wél zou weten.

De historische ontstaanswijze is ons allen wel zoo ongeveer bekend. Wij weten, hoe in den tijd der bezettinig geredhtigheid en menschelijkheid door de bezettende macht op ernstige wijze geschonden en vertrapt werden. Het waren de kerken, die haar stem verhieven om op te komen voor de handhaving van de normen van het Christendom, gerechtigiheid en barmhartigheid. Wanneer we dit zoo neerschrijven, dan bedenken wij dat de kerken ten deze niet zoozeer zelf handelden, maar door middel van door de Synoden aangewezen deputaten. Deze protesten vonden bij ons volk vrijwel algemeene instemming, wat de strekking betrof, al mochten sommigen zich terecht of niet eenige kritiek op formuleering of terminologie veroorlooven.

Na de bevrijding wenschte men voort te gaan Men kon vernemen, dat de uitspraak van een commissie werd aangekondigd met: de Kerk zegt. Behandeling van speciale onderwerpen door predikanten voor de gemeente werd genoemd : de Kerk spreekt. Nu rijst natuurlijk onmiddellijk de vraag : de Kerk, is dat identiek met een dominé, of met een commissie van weleerwaarde heeren, of kan toet ook nog wat anders beteekenen ? De tweede vraag, die rijst, is deze: waarover spreekt dan de Kerk; als we ons oor te luisteren leggen, dan kunnen we vernemen, dat de Kerk letterlijik over alles kan spreken.

Wanneer men over den titel van dit artikel dan ook gaat nadenken, dan moet men wel tot de conclusie komen, dat de beteekenis er van in het geheel niet vaststaat en dat het tijd wordt ons te bezinnen, wat het behoort te beteekenen. Over dit laatste zullen de meeningen ook wel ernstig verschillen, maar ik wil althans uitgaan van de beginselen der Reformatie om te trachten mijzelf eenige helderheid te verschaffen. Ook de praktijd moet dan eens bezien, worden. Dit zal wel niet bijzonder overtuigend zijn voor de menschen van de Nieuwe Koers, want prof. Kraemer heeft reeds verklaard : Dit onbevangen op de helling brengen, dit noodige verdiepen en verwijden der z.g.n, Reformatorische beginselen, mag ons niet afschrikken. Wij dienen en aanbidden geen menschen, ook geen reformatoren, maar God en Zijn levende Woord. Maar sinds ik bij Roessing gelezen heb, dat de moderne beweging van ongeveer honderd jaar geleden eigen arbeid zag, als de regelrechte voortzetting van het werk van de 16de eeuw en sinds ik in de kerkgeschiedenis gelezen heb, dat de Remonstranten achtten, dat zij evenzeer met de Belijdenis instemden als de Contra-Remonstranten, pleeg ik tegenover dergelijlke uitlatingen een afwachtende en kritische houding aan te nemen. Ik wil daarom wel eens weten, wat de Reformatie zelf zegt ten aanzien van deze vraag en zoolang men niet op grond van de Schrift heeft aangetoond, dat de Reformatie verkeerd oordeelde, zoolang wensch ik mij daaraan te houden en heb ik meer vertrouwen in hun beschouwingen dan in die van vele nieuwlichters.

Wie heeft meegeleefd dn de kerkgeschiedenis der laatste halve eeuw, zal meermalen hebben kunnen vernemen, dat er reorganisatie van de kerIk noodig was, omdat de kerk geen mond had, omdat de kerk niet kon spreken. Wat bedoelde men daarmede? Daar bedoelde men mee, dat door de Synodale Bestuursorganisatie de Classicale vergaderingen van hun invloed beroofd waren en daardoor niet in staat waren, over de leer en de handhaving der Belijdenis te spreken. Als ik het goed zie, dan zijn volgens deze beschouwingen in de eerste plaats de Classicale vergaderingen de mond der kerk. Wanneer de zaken aldaar behandeld zijn, komt dezelfde zaak ter Synode en kan aldaar een beslissing worden genomen. Wanneer deze beschouwing juist is, dan zouden we moeten zeggen, dat strikt formeel genomen, de Kerk nog geen enkele maal gesproken heeft. We kunnen erkennen, dat we thans in een interim-periode zijn, maar we zullen toch voor de toekomst moeten verlangen, dat men wat zuiniger is met het gebruik om te zeggen : de Kerk spreekt, en verlangen, dat deeze term in de eerste plaats worde gebezigd voor een uitspraak, die door de Synode gegeven wordt nadat de Classicale vergaderingen gehoord zijn.

Zeker kan niet aanvaard worden, dat een uitspraak van een predikant of een commissie als uitspraak der kerk wordt aangekondigd, terwijl dit wel toet geval is met een uitspraak van een kerkeraad.

Ik wil nu eens trachten na te gaan, waarover in den tijd der Reformatie de kerk tot de Overheid gesproken heeft om te zien of ook zij op het standpunt stond, dat de kerk letterlijk over alles kan spreken, zooals thans beweerd wordt. Is het zoo, dat de kerk een oordeel moet hebben over alle politieke vraagstukken ? Moet de kerk, zooals Van Ruler wil, de Overheid controleeren en voorlichten bij haar arbeid ? Hij voegt er wel bij in de principiëele sfeer, maar wellk politiek vraagstuk is louter praktisch en waar ligt de grens ? Wat kan de tijd der Reformatie ons hierover leeren ?

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen