Betekenis en kracht van een Evangelisch Formulier

Groen begint met te betogen, dat elke Synodale verandering in de leer, voor de Kerk onverschillig is. Dit is zo, omdat de Synode tot handhaving der leer verplicht is en omdat de Synode is, niet de Kerk, niet de vertegenwoordiging der Kerk, maar een soort van perrnanente commissie, ingesteld bij koninklijk besluit.

Maar Groen stelt nu een ander geval. Stel, dat er een vertegenwoordiging der Kerk uit de boezem der gemeente werd gevormd, zal zodanige Synode, met een pennestreek, het gezag der Symbolische Schriften kunnen doen ophouden ; zal haar goedvinden te weeg brengen dat samenstemming met de formulieren, dat aanneming der waarheden welke daarin uitgedrukt zijn, niet langer het kenmerk zij van de Ned. Herv. Kerk ?

Verbeeld u dat, bij meerderheid of met algemene stemmen ener kerkvergadering of der ganse gemeente, de losbandigheid werd bestendigd die thans in de Nederlandse Kerk geduld wordt : verkondiging dat men om de verdiensten van den Zaligmaker behouden wordt van het verderf, maar ook dat de oorzaak der rechtvaardiging niet in Christus gerechtigheid ligt ; Verkondiging dat Christus God is boven allen te prijzen in der eeuwigheid, maar ook dat dit afgoderij is ; verkondiging dat de Heiland door zijns zelfs offerande aan Gods gerechtigheid voldaan heeft, maar ook dat dit een mensonterende leer en bloed-theologie is ; verkondiging dat de Bijbel, Gods Woord, aanspraak op onvoorwaardelijk geloof heeft, maar ook dat dit Bijbeldienst is ; wat dunkt u, zou men aldus aan de Ned. Herv. Kerk al wat tot haar wezen behoort kunnen ontnemen, en tevens verklaren dat zij de Ned. Herv. Kerk blijft ; zou men wellicht, terwijl men haar vernietigt, mogen beweren dat men haar, door deze vernietiging zelve, herstelt en behoudt ?

Niet alzo. — De Kerk is niet een verzameling van individuen, wier veranderbaar gevoelen haar geloof naar de velerlei bochten ener publieke opinie van jaar en dag wijzigt en verbuigt. Zij is een persona moralis, door het geloof waarvan zij belijdenis aflegt, gevormd en bezield.

Bepaal dat voortaan het lasteren zowel als het aanbidden van de enige Naam die ons ter zaligheid gegeven is, in de Ned. Hervormde Kerk plaats hebben mag, en haar levensbeginsel valt weg. Ook de Kerk kan haar persoonlijkheid niet afschudden, zonder een zelfmoord te begaan.

Niet alzo. — De Ned. Hervormde Kerk is geen instelling der mensen ; zij is een Kerk van Christus ; de voortzetting en uitbreiding op Nederlandse bodem van de Algemene Christelijke Kerk ; zij is het, niet omdat zij de formulieren aanneemt, maar omdat zij, op grond der Heilige Schrift, de waarheiden aanneemt, waarvan zij, overeenkomstig de formulieren, met de ingenomenheid der overtuiging en de blijmoedigheid der hoop, in leer en leven getuigenis geeft. De formulieren zijn het bewijs en teken dat de Ned. Hervormde Kerk een Christelijke Kerk is ; dat zich ook in haar de Algemene Apostolische Kerk geopenbaard heeft.

Wat is een Evangelisch formulier ?

Aan de ene kant, het is zo, een belijdenis van en voor het ogenblik ; maar tevens de optekening van blijvende resultaten ; het bewijs der overwinning, doorgaans na hardnekkige strijd ; de langzaam gerijpte vrucht ener ontwikkeling van Bijbelonderzoek en geloofskracht, welke, door de onmiskenbare werking van de Goddelijke zegen, de overhand behaald heeft.

Nemen wij de kerkgeschiedenis bij de hand. De eerste twist was over de persoon en de natuur van Christus. De gelovigen hebben zich, na menigvuldig worstelen tegen de afwijkingen der menselijke eigenwijsheid, vereenigd in het formulier van Nicaea, zich buigende voor de eniggeboren Zone Gods, geboren uit de Vader voor alle eeuwen, God uit God en licht uit licht, waarachtig God uit waarachtig God, geboren en niet gemaakt, van hetzelfde wezen met de Vader, door welke alle dingen gemaakt zijn. Wat dunkt u, was dit formulier toen alleen juist, toen alleen bruikbaar ? Zou door iemand, die de nooit volprezen Zaligmaker als het vlees geworden Woord aanbidt, zou in het onderschrijven van dit getuigenis der waarheid na zestien eeuwen, door enig gelovige zwarigheid worden gemaakt ?

Vervolgens is de Christenheid door de verschillende zienswijzen over de persoon en de natuur van de Heilige Geest verontrust en verscheurd. Een formulier dat zich, temidden van twist en vervolging, als geloofsuitdrukking gevormd had, werd de belijdenis der Kerk. Eenswezens met de Vader en de Zoon, van de Vader en de Zoon uitgaande, en aan  Wien, met de Vader en de Zoon, de aanbidding en heerlijkheid toegebracht wordt.

Zo was het daarna met de leer der vrije genade. In het getuigenis van de Kerk werd uitgesproken en geformuleerd wat de Geest Gods, onder de worsteling zelve, in het hart van elke gelovige, in overeenstemming met de Heilige Schriften, geprent had. Zo was het, met de gerechtigheid door het geloof, na duizend jaren achteruitgang en afval. Tenslotte werd ten tijde der Hervorming onder de leus van rechtvaardiging alleen door het geloof, in de liefde werkzaam, de uitkomst van het Evangelisch onderzoek in de Symbolen der Protestantse kerken geformuleerd.

Moet nu elk dezer formulieren, als afzonderlijk geheel, zonder verband tot hetgeen voorafging of gevolgd is, worden beschouwd ? Neen : in de overeenstemming en samenhang, in de eenzelvigheid der getuigenissen, ligt het sprekend bewijs van de eenzelvigheid der Christelijke Kerk.

Elk nieuw formulier is begonnen, niet met omverwerping, maar met aanneming en bevestiging van hetgeen vroeger beslist was. Bevestiging zeg ik, omdat de aanneming geen bloot overnemen is, maar een goedkeuren op grond van eigen overtuiging na een vernieuwd onderzoek der Heilige Schrift.

De Reformatie heeft aan de Algemene Kerkvergaderingen, hetzij uitdrukkelijk, hetzij door opneming van haar beslissingen in eigen formulieren, hulde gebracht.

De formulieren zijn dus een reeks van gedenktekenen der strijdende Kerk ; onwraakbare getuigen van het geloof, dat eenmaal aan de heiligen overgeleverd is ; schakels van dezelfde keten ; mijlpalen van één weg, waardoor het afgelegde deel aangep duid wort; niet om te blijven staan, maar om voort te gaan in de richting,  waarin de Gemeente, overeenkomstig de beloften van haar Goddelijke Voorganger, met onbedriegelijke strekking, geleid werd. (Pag. 51).

Ook uit deze laatste woorden van Groen blijkt weer, dat de beschuldiging, als zou hij in het stuk der belijdenis niet zuiver gereformeerd zijn, niet juist is. De beschuldiger schreef : Voor het gereformeerd besef is de Belijdenis een mijlpaal op een weg, die verder bewandeld moet worden. Groen gebruikt n.b. hetzelfde beeld voor de formulieren als de beschuldiger ! Daaruit blijkt wel overduidelijk, dat de beschuldiging ongegrond is. Groen spreekt er van niet om te blijven staan, maar voort te gaan. Is dat nu statisch of progressief ? Dat is m.i. niet anders dan progressief te noemen, het tegendeel van datgene, waarvan Groen beschuldigd wordt.

Tenslotte bevat dit artikel in de woorden van Groen een ernstige vraag aan de Hervormde Kerk van heden of zij haar persoonlijkheid al teruggevonden heeft of wel nog voortdurend bezig is zelfmoord te plegen. Zal de nieuwe kerkorde middelen en wegen aanwijzen, waardoor de Hervormde Kerk haar persoonlijkheid zal kunnen bewaren ?

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen