WORSTELING

De gereformeerde mensen zijn nog al eens geneigd al wat naar hun smaak niet gereformeerd is, te verwerpen. Omgekeerd ervaren de aanhangers der gereformeerde religie niet zelden, dat zij, die de onderlinge liefde aanprijzen en roemen, wel enige moeite hebben om hun leer in practijk te brengen als het gereformeerden geldt. Anderen vinden die gereformeerde leer niet zo ongerijmd, hebben er zelfs wel waardering voor, maar houden haar toch beter voor anderen dan voor zichzelven, mits zij overigens niet te zeer op de voorgrond treedt.

De verhoudingen zijn dus een beetje gespannen en dat is altijd zo geweest. Op de gang van de kerkelijke zaken blijft dat niet zonder invloed. Het is althans niet bijzonder geschikt om een geest van vertrouwen te wekken. Intussen kan dat wederzijds ook in de weg staan aan de beoordeling der situatie en aan het begrijpen van elkanders moeilijkheden. Het kan daarom nuttig zijn er onder ons eens op te wijzen, dat velen, die zich bij de gereformeerden niet voegen en onder welke bijnaam dan ook gaarne onder de Christenen gerekend worden, in onze dagen een geestelijke worsteling doormaken, die velen onzer niet kunnen waarderen.

De vervreemding van de gereformeerde religie en niet te vergeten de verslapping en het verval van het gereformeerd leven zijn niet van vandaag of gisteren. Het blijmoedig optimisme van de achttiende eeuw is reeds lang verdwenen en de doorwerking van het moderne rationalisme heeft zovelen, die religieus niet onverschillig waren her- en derwaarts geslingerd om een vaste bodem te vinden, waar het reformatorische geloof was prijsgegeven en als verouderde en overleefde traditie werd versmaad. Dezulken hebben in verschillende weg gezocht en werden door verschillende geesten medegesleept in wijsgerigtheologische beschouwingen, die voor het gereformeerd gemoed als dwalingen moesten gelden. Het gevolg was, dat de gereformeerden in het isolement werden gedreven, en jn hun standvastigheid en taaie volharding zich minder aangename waarderingen moesten laten welgevallen, die zij nochtans juist krachtens een sterke overtuiging op de koop toenamen. Welbewust en met overtuiging stonden zij in antithese met het humanisme.

Over de beschuldiging van hoogmoed en zelfgenoegzaamheid spreken wij niet, om de eenvoudige reden, dat het de gereformeerde even hoogmoedig en zelfgenoegzaam voorkomt, als de anderen zijn geloof, waarin hij in leven en sterven op zijn God vertrouwt, verwerpen, terwijl hij telkens ontdekt, dat veeleer ongemotiveerde afkeer dan grondige kennis van de gereformeerde rehgie het oordeel van de tegenstander bepaalt.

De gebeurtenissen der laatste decenniën, die de hoogmoedige cultuuridealen van de moderne mensheid als een kaartenhuis deden ineenstorten, hebben ook de grondslagen, waarop zij waren gebouwd ondermijnd en het vertrouwen doen wegzinken. Wij zullen de lezer een nadere uiteenzetting besparen van al de ismen, waarin de moderne geest de problematiek der cultuur zocht op te lossen, en waarin hij ook een grondslag voor zijn religieuse overtuiging zocht te vinden. Het mag echter wel vermeld, dat tal van mannen, onder wie Barth en Brunner een eerste plaats innemen, met grote kracht die voosheid en ijdelheid van dat zoeken hebben aangetoond en op een wijze, welke door zovelen, die door hun radicaal protest zelf getroflen werden in de wankelende toestand van eigen overleggingen, als een reformatorisch geluid en een profetische roep werd ontvangen.

Er was en er is ook iets reformatorisch in, wanneer al dat menselijk gewroet en gepeins als door een banvloek wordt getroffen, de mens in zijn nietigheid wordt ontdekt, en alles zelfs zijn vroomheid en religie als afgoderij aan de kaak ziet gesteld. Het is ook begrijpelijk, dat het modern bewustzijn in de nood der crisis zelfs aan een reformatie van de reformatie dacht.

Daarom hadden de mannen der nieuwe theologie wel wat meer aandacht mogen geven aan het feit, dat het enthousiasme dergenen, die dit nieuwe geluid aangrepen en mogelijk dankbaar aangrepen, omdat zij daarin steun vonden in eigen boezem, niet werd gedeeld door de gereformeerden en dit vrijwel van meetaf en als algemeen verschijnsel.

Hoogmoedige critiek kon daarin wel weer teruggrijpen naar de bekende traditionele argumenten, zelfs de beschuldiging wagen, dat zij er niets van begrijpen in hun wettische vroomheid en confessionalisme, maar wijsheid had kunnen inzien, dat geestelijke dingen dieper wortelen en dat er een geestelijke toets kan zijn, die alle discussie overtreft.

Het is dan ook zo langzamerhand gebleken, dat de terugwijzing van Barth op het Woord Gods en die van de reformatoren nog niet gelijk staan.

Dank zij deze gang van zaken is de belangstelling van velen, die voorheen daarmede onbekend waren, gericht op de Heilige Schrift en op de reformatorische belijdenis. Velen, die zich daarmede bezighouden doen ontdekkingen. Zij zouden nog veel meer ontdekken, als zij zich aan de studie van de werken van Calvijn of ook maar van een ouderwetse gereformeerde dogmatiek zetten. Mogelijk zouden zij dan ook ontdekken, dat het nieuwe van de nieuwe theologie in onverzoenlijke tegenstelling staat met het schriftuurlijk realisme der reformatie.

Zonder twijfel zijn er onder de zoekers vele ernstige mensen, die zelfs van Calvijn en zijn theologie wel willen leren. Als zij dat willen en deze reformator trachten te verstaan in zijn onderwijzing der Christelijke religie, zullen zij tot het inzicht komen, dat het Schriftgeloof van Calvijn een ander is dan dat, wat hun in onze tijd als zodanig wordt aangediend. Het zal hun dan wellicht ook duidelijk worden dat gehoorzaamheid aan de Heilige Schrift voor Calvijn ten aanzien van het persoonlijk, kerkelijk en staatkundige leven consequenties meebrengt, die zich niet verdragen met de natuurrechtelijke grondslagen van de moderne staat.

Daarom ligt er een taak voor allen, die wat kunnen bijdragen tot verheldering, en moet de drang worden gevoeld tot een dieper indringen in de vragen, die zovelen be­zighouden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen