Statisch en dynamisch

Twee vreemde woorden, die in de begrippen van sommige woordvoerders op kerkelijk terrein een rol spelen. Wat men daarmede bedoelt, is niet altijd duidelijk, of het is zo duidelijk, dat het in onze kringen wantrouwen moet opwekken. Dit is vooral het geval, wanneer men ten aanzien van het leven en belijden der kerk een tegenstelling poneert tussen een statische en dynamische opvatting, op een wijze, die een z.g. statische waardering schijnt te verwerpen als ten enenmale in strijd met de waarde en betekenis der belijdenis, terwijl men daarvoor een dynamische opvatting als de enig juiste wil verdedigen.

Statisch is afgeleid van een stam, die wij ook in het Hollandse staan kunnen terugvinden : Wat vast staat.

Dynamisch komt van een woord, dat kracht betekent —, denk aan het woord dynamiet — : dat, wat werkt, wat beweging voortbrengt.

Toegepast op het geloven en belijden der kerk is de tegenstelling of — of volkomen misplaatst. Het geloof is een vaste grond der dingen, die men niet ziet. (Hebr. 11 vers 1). Maar ook : het evangelie is een kracht Gods tot zaligheid.

Het geloof als kracht Gods tot zaligheid is dan ook allerminst een veranderlijke grootheid. Er is èèn weg, en die weg is Christus. Die weg wordt ons in de Heilige Schrift voorgesteld als de enige, buiten welke geen zaligheid is. De zaligheid is in geen andere. (Hand. 4 vs. 12).

Ook is de kennis van die weg geen wisselvallige, maar de weg der kennis is een enige en dezelfde, afgezien van alle verschil van omstandigheden, waarin een mens tot kennis des heils in Christus geleid wordt.

Het is toch de Geest des Heeren, die de Zijnen leidt. De Geest des Heeren, dat is de Geest van Christus, de Heilige Geest. Deze Geest neemt het, alles uit de Christus. Zo wordt de weg des geloofs alleen in en door de Christus ontdekt en geleerd. Daarom is het geloof; in de Christus der Schriften in alle eeuwen gelijk en hetzelfde, omdat éen Christus, éen geloof,  éen doop, éen Heere allen saambindt en verenigt in de kracht Gods.

De grote nadruk, door de orthodoxie op de weg der zaligheid gelegd, — en terecht —, is wellicht oorzaak, dat zij een zo hoge waardering heeft voor de belijdenis der vaderen, waarin zij het leven der kerk zo getrouwelijk vindt uitgedrukt.

Zij gevoelt, dat die confessie is opgekomen uit hetzelfde geloof, dat zij deelachtig is. Zij vindt daarin een getrouwe weergave van wat zij ook zelf leert door Woord en Geest. Vandaar ook, dat zij afwijzend staat tegenover alle poging en bedreiging om de blijvende waarde en betekenis der gereformeerde confessie te verkleinen of te ontkennen.

Vandaar ook het wantrouwen, gewekt door uitingen als nieuw belijden. Er is vrees, dat 't hart van de zaak in dat nieuw belijden, zou worden aangerand en het leven der kerk zou worden uitgeblust.

Er zijn er ook, die nieuw belijden willen opvatten als opnieuw belijden. Dat is wat anders en kan opkomen uit de overweging, dat het kerkelijk leven ver is afgedoold van de reformatorische kracht, en de wens, dat die kracht vernieuwd mocht worden, hetgeen openbaar zal worden in het opnieuw belijden van de oude Waarheid. In de grond der zaak moet bij de wisseling der geslachten iedere generatie de oude waarheid leren belijden en zo kan men zeggen, dat de kerk in iedere generatie opnieuw belijdt, wat de vaderen beleden hebben.

Toch wringt hier iets. Als wij het zo zeggen: opnieuw belijden wat de vaderen beleden hebben, wordt er vanuit een situatie gesproken, die een distantie of zelfs een tegenstelling poneert tussen heersende opvattingen omtrent het Evangelie en de opvatting der vaderen. Die tegenstelling, wordt ook aanvaard door degenen, die roepen om nieuw of opnieuw belijden, en met die roep wordt dus bedoeld een terugkeer naar een belijden, dat zij in overeenstemming achten met de waarheid, waaruit de kerk leeft.

De vaderen hebben beleden uit die waarheid en het huidig geslacht zal — indien de kerk weer kerk zal zijn — belijden uit diezelfde waarheid.

Zo niet, dan zal de kerk van heden een andere zijn dan de kerk van toen en dan staat men voor de vraag : welke dan de ware kerk van Christus zal zijn, omdat er slechts één waarheid is en één geloof tot zaligheid.

En waaruit kan nu blijken, dat de kerk der vaderen één is met de kerk van heden, dan daaruit, dat de laatste met de eerste dezelfde waarheid uit één gemeenschappelijk geloof belijdt ? En hoe anders kan de kerk van heden het werk van de Heilige Geest in de belijdenis der vaderen ontdekken en eren, dan alleen, indien zij door diezelfde Geest wordt geleid ?

En indien dat zo is, zal zij de belijdenis der vaderen als de ware erkennen en aanvaarden. Dat nu schijnt voor sommige woord- en penvoerders niet zo vlak te liggen. Zij beginnen dan over zestiende eeuws en twintigste eeuws te praten, over Schriftbeschouwing en praedestinatie, over verouderd, over statisch en dynamisch, over andere vragen en andere tijden, etc.

Op het statische werd gewezen en wij verdedigen met overtuiging, dat al wat de confessie der vaderen belijdt in overeenstemming met de Heilige Schrift, zijnde de énige regel des geloofs, in alle tijden zijn waarheid zal bewijzen.

Of dan het begrip dynamisch geheel zonder zin is ?

Dat niet. Er is een weg der kerk door de eeuwen. De weg, welke het onveranderlijk geloof der kerk door de eeuwen heen baant in de strijd met de wereld. Die wereld maakt een geschiedenis door en de kerk heeft haar geschiedenis. Beide zijn op weg naar de voleinding van deze bedeling. Het geloof overwint de wereld, het ontdekt de wereld, bevindt zich in conflict met de geest der wereld, zowel binnen als buiten de kerk. Het stuit op die wereld in de uitingen van die geest en heeft de geesten te beproeven of zij uit God zijn. Die strijd met de wereld is niet zonder vrucht ook voor de kerk zelf, voor het verstaan van de Heilige Schrift, voor een dieper inleven in haar eigen leven en daaroirf voor een voortgaand belijden.

Hoezeer is de belijdenis in de loop der eeuwen uitgebreid? De oudste gemeente begon met de belijdenis van de dirieënige God. Denk aan de doopsformule. Gij vindt die in de apostolische belijdenis nog duidelijk terug, maar tevens is daarin een voorbeeld der uitbreiding gegeven. Het zijn met name de ketters, die telkens aanleiding hebben gegeven om valse leringen af te snijden en daartegen een bolwerk op te werpen.

Ook de reformatoren, die terug grepen op de oud-Christelijke belijdenis, hebben de valse leringen, die in de kerk waren binnen gedrongen, verworpen en de waarheid, die naar de Schriften is, daartegen gesteld in hun belijdenisgeschriften en theologische werken.

In dat opzicht is er dus beweging in het belijden der kerk en kan men van een weg spreken. In die weg is er ook in onze tijd aanleiding voor de kerk om haar belijden zuiver te stellen. Want ook in onze dagen ontbreekt het niet aan ketterijen en vreemde leringen. Indien men dat op het oog heeft, kunnen wij vrede hebben met de uitdrukking: in de weg van het belijden der kerk.

Wil men in die zin van dynamisch spreken, het zij zo. Men vergete echter niet, dat „het belijden der kerk" in de beweging de vaste grond van het overgeleverd geloof niet kan missen zonder ook van het fundament af te glijden en weg te zinken in het moeras der wereld. Want het blijft in alle eeuwen éen geloof, éen doop, éen Heere.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen