Niet weerlegd

Enige weken geleden ontvingen wij afschrift van een open brief aan de Synode, die in de map bleef.

Naar aanleiding van een artikel van dr. J. J. Stam (die op het ogenblik voor de Synode en ter zake, in deze brief bedoeld, in Canada is), in de Hervormde Kerk van 13 dezer, voldoen wij aan het verzoek van de schrijver om die brief op te nemen. Zijn wij wèl ingelicht, dan heeft,  "De Hervormde Kerk" opname geweigerd.

OPEN BRIEF

Aan de Synode der Ned. Hervormde Kerk, Carnegielaan, Den Haag.

Hoogeerwaarde Heren,

Ondergetekende, lidmaat der Ned. Herv. gemeente van Delft, veroorlooft zich onderstaande zaak te Uwer kennis te brengen.

Het moge bekend geacht worden, dat twee predikanten der Ned. Herv. Kerk sinds enige tijd in Canada vertoeven (of vertoefd hebben) om aldaar contact op te nemen met kerk (en) en personen.

Voorzover nagegaan kan worden, geschiedt een en ander in opdracht van de Synode der Ned. Herv. Kerk, die blijkbaar en terecht van mening is, dat ook de emigranten van Hervormde huize geestelijke zorg behoeven.

De vraag is echter gewettigd of om zulks te bereiken het nodig is, dat twee predikanten hun tijd en gedeeltelijk ook hun gemeente opofferen aan deze zaak.

Immers de practijk leert, dat genoemde heren in Canada bezig zijn de aldaar aanwezige emigranten aan te sporen lid te worden van de „United Church", iets, wat ze door de Hervormde emigranten allerminst in dank wordt afgenomen.

Blijkbaar zijn bedoelde predikanten onkundig van het feit, dat genoemde „United Church" in vele plaatsen geheel vrijzinnig is, zó zelfs, dat ter zake kundige en tot oordelen bevoegd zijnde Hervormde emigranten, deze kerk vergelijken met de Herv. Kerk in Noord-Holland boven het IJ.

Blijkbaar zijn genoemde predikanten evenmin er mede bekend, dat in Canada ook bestaat een Hollandse kerk van origine, n.l. de ,,Christian Reformed Church", die zich alle moeite getroost om de Hollanders, die naar Canada komen, met raad en daad bij te staan en, wat meer is, beslist als orthodox gekenmerkt mag worden.

Blijkbaar weten genoemde predikanten ook niet, dat de hier te lande werkende ,,Christelijke Emigratie Centrale" in nauw verband samenwerkt met de ,,Christian Reformed Church". Deze sameïiwerking strekt zich zelfs uit tot het doen plaatsen van emigranten in die streken, waar geestelijk leven in kerkelijk verband mogelijk is.

Onder deze mensen nu, wordt door deze predikanten gewerkt en tracht men ze over te halen naar de „United Church". Dit wekt verontwaardiging en teleurstelling onder de Hervormde emigranten van orthodoxe huize, die zich in de Chr. Reform. Church geheel thuis voelen. 

Uit Canada komt dan ook de vraag van Hervormde zijde : Kan dat geld en die tijd niet beter besteed worden, als we zien hoe in Indië de soldaten snakken naar geestelijke bijstand, dan zeggen we, aldus xle emigranten : Ga naar Indië en geef de emigranten in Holland de raad zich aan te sluiten bij de Chr. Reformed Church.

Hoogeerwaarde Heren, we leven in een tijd, waarin veel instanties en mensen menen, dat hun werk — de hun opgedragen taak — alleen vervuld kan worden in het buitenland en dan geeft men zich blijkbaar geen rekenschap van het feit, dat zulks gebeurt in tijd en met geld van de gemeenschap, in dit geval dus van ,,kerkelijke" gelden. We zouden het betreuren als de Synode onzer kerk hiervoor geen open oog zou hebben.

Daarom menen we op deze zaak de aandacht te moeten vestigen, omdat we vast overtuigd zijn, dat kostbare tijd en geld bespaard kan worden en men in Nederland de a.s. emigranten van raad en advies kan dienen. Daarvoor is slechts nodig samen te werken met de Chr. Emigratie Centrale en via deze centrale onze Hervormde emigranten nog in het vaderland te wijzen op de noodzaak, zich straks aan te sluiten bij een kerkformatie.

En dan zal deze kerkformatie in verreweg de meeste gevallen niet de "United Church" zijn, maar de „Christian Reformed Church", die al de jaren door reeds bewezen heeft onder Gods zegen te mogen arbeiden ook onder de Hollanders in Canada.

Tenslotte dit, men zal wellicht tegenwerpen, dat de Chr. Reformed Church van afkomst een „Gereformeerde" kerk is en dan is dat volkomen waar, maar dan ook alleen waar, voorzover het de afkomst betreft. Immers, vanaf de stichting dezer kerk is zij gevoed geworden door leden van allerlei kerkformatie en als zodanig is dit een gelukkig verschijnsel. Men spreekt graag en veel over eenheid en hier in dit verre en grote land, waar wellicht iets gevoeld wordt van de ,,Una Sancta", probeert men scheiding te maken. In dit land van geldverdienen en materialisme horen allen, die het volstrekte gezag van de Heilige Schrift erkennen en Jezus Christus belijden als hun Verlosser en Zaligmaker, bij elkaar.

Van harte hopen we, dat de Synode met spoed maatregelen zal willen treffen, waardoor aan bovengenoemde "onjuiste" maar tevens niet langer te „tolereren" toestand een einde zal worden gemaakt.

Met de meeste hoogachting en broedergroet,

w.g. P. C. ELFFERICH.

Delft, September 1948.

Uit het artikel van dr. Stam nemen wij het volgende over:

GEREFORMEERD contra HERVORMD IN CANADA.

Het schijnt, dat een van mijn artikelen over de United Church van Canada aanleiding is geweest tot misverstand. Ik kreeg n.l. een afschrift van een artikel in de Friesche Kerkbode en van een artikel in het Mededelingenblad van de Chr. Emigratie Centrale, waaruit dat blijkt.

Laat ik trachten een en ander nader te omschrijven, opdat men goed wete waarom het gaat.

De Synode van de Ned. Herv. Kerk heeft mij verzocht om gedurende een half jaar in Canada te werken ten behoeve van de leden onzer Kerk, die daar een nieuw bestaan trachten te vinden. Zij heeft hiervoor contact gezocht met het Zendingsbureau van de United Church of Canada, die de arbeid van onze Synode grotelijks waardeert. Met ons drieën, ds. L. P. Bruijn, ds. K. T. Smits en ondergetekende, doen wij nu ons werk, dat daarin bestaat : de Hervormden te bezoeken om hen er op te wijzen, dat zij in de United Church of Canada een kerkelijk tehuis kunnen vinden.

Het schijnt, dat dit werk de leiders van de Chr. Ref. Church hier prikkelt. Zij waren, eer de Synode dit werk ondernam, de enige Ned. instantie om Prot. Immigranten in Canada op te vangen. Nu komt deze arbeid en nu trachten zij hun waarschuwingen te laten horen tegen het werk van onze Synode. Dat doen zij hier en dat doen zij in het vaderland.

Allereerst moeten mij deze vragen van het hart: welk recht hebben de Gereformeerden, om zich te bemoeien met het werk van de Synode van onze kerk voor haar eigen leden ? Welk recht hebben zij om onze leden te waarschuwen (en-verkeerd te waarschuwen) tegen deze arbeid! Welk recht hebben zij om in woord en geschrift zich in te laten met de belijdende leden van een andere kerk ? Welke kerkelijke houding zit hier achter ?

Telkens blijkt ons, hoe verkeerd hun inlichtingen zijn. B.v. wanneer zij deze kerk (de United Church of Canada).modern of Arminiaans noemen. Als ik dan vraag : „hebt U de Catechismus of de Geloofsbelijdenis gelezen ? ", dan luidt telkens het antwoord : ,,neen".

Zelfs predikanten van de Chr. Ref. Church die ik vroeg naar hun kennis van de United Church, moesten erkennen, dat zij deze geschriften nooit gezien hadden ! Het oordeel, dat men zich aanmatigt, is dan ook gewoonlijk gegrond op de mening van iemand, die wel eens een Canadese dominé heeft horen preken en ziet die preek was niet gereformeerd. Natuurlijk was die preek niet Gereformeerd, want wij zijn hier in Canada. Maar de vraag is : werd Christus verkondigd of niet ? Dat is belangrijker.

De belijdenisgeschriften spreken.

In een van mijn eerste artikelen heb ik de toekomstige immigranten er op gewezen, dat zij in de U.C.o.C. dingen kunnen tegenkomen, die ons vreemd aandoen, maar dat zij zich daardoor niet moeten laten afschrikken. In de Ned. Herv. Kerk en in de Geref. Kerk in het vaderland kan men ook vreemde dingen tegenkomen. Maar daarmee veroordeelt men toch niet zulk een kerk ? Men vraagt naar de leer van die kerk.

Wanneer de heer C. v. d. W. in de Friesche Kerkbode van 23 Juli 1948 meent mijn oordeel: „de natuurlijke theologie komt telkens om de hoek kijken", tegen de U.C.o.C. te kunnen gebruiken, moet ik hem tot mijn spijt dat genoegen ontzeggen. Want datzelfde bezwaar heb ik tegen alle predikanten, Herv. en Geref., die vasthouden aan art. 2 van de N.G.B. Op grond van Gods openbaring in Jezus Christus de Zoon, waarvan de H. Schrift getuigt, ontken ik dat men God uit de natuur kan kennen. Wie meent Psalm 19 tegen deze uitspraak in het veld te kunnen voeren, vergeet, dat deze dichter zijn lied schrijft als gelovige, d.i. vanuit Gods „bijzondere" openbaring. Of zoals Calvijn zegt : „wij kunnen alleen maar door de bril van de Schrift in de natuur kijken.

En wanneer dezelfde schrijver mijn uitspraak : „het Evangelie van de vergeving der zonde wordt op bedenkelijke wijze vermoraliseerd", in het veld voert tegen de U.C.o.C, dan moet ik hem ook dit recht ontzeggen. Want ditzelfde euvel vind ik in veel prediking, die men in ons vaderland kan beluisteren.

Tot zover dr. Stam.

Een merkwaardig voorbeeld van begripsverwarring vertoont dr. Stam in zijn schijnbaar nogal snedige vragen, die hem van het hart moeten: Welk recht, enz. (Zie boven).

Hij praat van onze leden en bedoelt leden Van de Hervormde Kerk. Dat zijn n.l. Hollanders, die immigreren in Canada, en daarmede zijn opgehouden leden van de Hervormde Kerk in Nederland te zijn, welke een landskerkelijk karakter draagt. Voorzover wij begrijpen, is dr. Stam daar niet in Canada om fihaal-gemeenten der Nederlandse Hervormde kerk te stichten. Dat zou kunnen, maar dat is niet het geval. Dr. Stam gaat daar in Canada de emigranten uit Holland, en als zodanig kerkloos, adviseren om zich bij de United Church of Canada te voegen.

Dat is precies wat in de open brief staat. De vraag is: Waarom doet de Synode dat ? Toch zeker alleen, omdat zij de Hervormde kerk meer verwant acht aan de United Church dan aan de Christian Reformed Church.

En de zaak is, dat de uit Holland komende immigrant daar komt met een attestatie van een gemeente der Hervormde kerk in Holland, waarmede hij zich in Canada niet kan melden bij een Hervormde gemeente. Hij heeft in zijn nieuwe vaderland de keuze tussen de twee genoemde kerken: de United Church en de Christian Reformed Church. En het ligt volkomen voor de hand, dat de immigrant naar zijn persoonlijke geloofsovertuiging zal beslissen, niet, bij welke gemeenschap hij zich wil aansluiten, maar bij welke hij naar zijn overtuiging behoort.

De open brief heeft ook volkomen gelijk, dat men daarvoor geen drie predikanten naar Canada behoeft te zenden. Men kan hier te lande de emigranten inlichten omtrent de kerkelijke toestand in Canada.

Dr. Stam acht het ,,natuurlijk", dat een preek in de United Church niet gereformeerd is, ,,want wij zijn hier in Canada" !

Het is een vreemd argument, doch als dat nu zo is, zouden wij het op onze beurt „natuurlijk" vinden, dat mensen, die een gereformeerde preek begeren, naar de Christian Reformed Church gaan, als zij die daar althans wèl kunnen vinden. Dr. Stam zegt niet, dat men in de Christian Reformed Church „natuurlijk" ook niet gereformeerd is, doch mogelijk is hij van oordeel, dat deze kerk in Canada niet behoort te zijn, omdat men daar naar zijn oordeel nu" eenmaal „natuurlijk" niet gereformeerd is.

Voorts beroept hij zich op de belijdenisgeschriften en beschuldigt hij allen, die aan art. 2 der N. G. Belijdenis vasthouden, van een, "natuurlijke theologie" te leren of aan te hangen". Dr. Stam heeft dus nog altijd de gereformeerde geloofsbelijdenis op dit punt niet verstaan, en nog niet begrepen, dat men de leer ener algemene openbaring overeenkomstig de Heilige Schrift kan aanhangen en toch een tegenstander van die ener natuurlijke theologie kan zijn.

Liever hadden wij gehoord van dr. Stam, dat de United Church zich inspant om getrouw te zijn aan de gereformeerde leer, dan dat hij de indruk wekt, dat dit , "natuurlijk" niet het geval is. Daarmede kan hij alleen maar bevorderen, dat de Hollanders, die onze gereformeerde confessie aanhangen en liefhebben, en naar Canada verhuizen, op een en ander opmerkzaam gemaakt, wel zullen overwegen wat  zij doen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen