De Puritein van de Hertenpolder

20)

Bij de voerman Alderliesten, . bestelt Janus een wagen wit zand. Stro is er in de polder niet te bekennen. Maar als de voerman komt, brengt hij op eigen risico drie balen roggestro mee.

— Voor de biggen is een handvol stro gewenst, zegt hij. Het is een nieuwe schuur. Janus zal hem de onkosten dubbel betalen.

Als het zware voermanspaard uit de kopzak rustig staat te vreten, gaat Alderliefsten met Janus naar de keuken.

Alderliesten is wel vaker op ,,Amazone" geweest. Hij is een man, die het gezelschap van de christenen kent. En daar zijn altijd aanknopingspunten. De taal, die zij spreken, heeft een eigen karakter.

Het is iets vreemds voor een werelds mens, die bij de grote hoop van christenen behoort, als men in intieme kring samenkomt en de dingen van Gods Koninkrijk bespreekt. En dat niet alléén, maar er is een onweersprekelijke vijandschap van de zijde der wereldse kerkmensen. Waarom is er zoveel spot en hoon over deze eenvoudige lieden uitgestort ? Waarom is er altijd gegeneraliseerd, als er een exces, gelijk een vieze zweer, naar buiten kwam ? Zo is toch ook de kerk bezoedeld als er een lidmaat als een zwijn in het volle licht der schijnwerpers van de wereld kwam ?

De vijandschap heeft Janus verklaard uit het feit, dat de taal der z.g.n. spelonkiemensen niet de heersende kerktaal is, dus door de doorsnee kerkmens niet verstaan wordt. En de vijandschap, die uit dat niet verstaan voortvloeit, is daarom zwakte en innerlijke machteloosheid. En deze innerlijke machteloosheid, en dat tegenover in zichzelf eenvoudige mensen, baart een woede, die soms schromelijk in spot en hoon openbaar komt.

Heel toevallig ligt er een boek op de vensterbank, waar de voerman Alderliesten langs loopt. Hij staat stil en leest de titel.

Zó, zegt hij, op het boek wijzend, heb je nog tijd om romans te lezen, Veldstroo ? Janus glimlacht.

— Tied heb ik ur feiteluk nie veur. Mer 't is soms zo bar leerzaom um de minsen, die je niet pursoonlijk kun ontmoeten, uut de volksboeken te leren kennen.

— Ik sta boven die rommel, zegt de voerman, en hij fronst de wenkbrauwen.

Janus glimlacht weer en denkt over een spreuk, die boven de deur te plaatsen zou zijn. Die spreuk van Roothaert: ,,Verboden te fronsen". 

— Jao Alderliesten, je het gehek; zuuver geesteluk genomen. Went ik urinner me een woord van Augustinus gelezen te hebben, dat hum géén enkel boek meer bekoren kon, as ur de Naom van Jezus nie in veurkwam. Hie bedoelde een boek dat de lof van God en Christus bezong. Da was zien lectuur.

Deur de grote vuraandering van z'n gezindheid kwam hie daortoe. Hie was Christus gevolgd in de wedergeboorte zijns harten.

— Juist, Veldstroo, en je zult me moeten toestemmen, dat in dit soort boeken de eer van Christus en van Zijn levende gemeente niet te vinden is.

— Bin 'k roerend mit je eens. Veur al is dit 't geval mit de christelijke lectuur, die algemeen opgeld doet. Veul christelijke acht ik naodelig veur een gezonde ontwikkeling van de gereformeerde gedachte'in verbaand mit de christelijke volksopvoeding. Die brengen een lauw-lierum christendom.

Boeken als van Gulbransen ; de trilogie : En eeuwig zingen de bossen.Winden waaien om de rotsen, en De weg tot elkander, waor de Naom Christus slechts één keer in veurkomt, acht ik duuzend maol beter veur ons volk as geheel, dan die christelijke romans, die bie de vleet op de maark worn gebrocht.

-— Je heb meer verstand van boeken als ik, Veldstroo. Je moet dat bekaike kunne, en je moet er in zitte. Ik praat liever met de oude van Miereson of Kaatje Vernikkel. En nou jij ?

— Altied niet. Ik het een tied gehad da 'k as kleine jong van een jaor of veertien naor Gods volk vurlangde, mer ik kreeg ze nooit te ontmoeten. Toe ik laoter een christelijk mins wier, toe kwam ik ur al te veul en al te vriepostig ! Je innerlukke gesteldheid mot ur um vurlege zin.

— 't Is anders niet zo best, as je hun gemeenschap niet begeert. Janus !

— Je hè geliek, Alderhesten. Mer weet je wat ik wou ?

— Nee, vertel eens op.

— Da 'k nog us een ongelukkig mins ontmoette, die 't leve bie z'n eigen nie meer kon viende. Waor ik nog us kapot kon naost gaon zitte. We leve veul te hoog ! Jie het nog een kark, ik hê nog een dominie, en we sullen dat allemaal verlieze motte. Ik mot nog us daor komme, in de beleving van Romeinen drie. Ik hè me eige veul te hoog. Ik zie leeg op de wereld en da mot ur af. Daovid had ur aarg in toe ie zei: Wat hebbe deze schaope gedaon ? Ik, ik hè gezondigd en gedaon wa kwaad was in Uw oog.

De voerman Alderliesten knikt toestemmend.

— En da boek da daor ligt. Daorover gesproke. Daor kan ik nie van houwe. De beschrieving van de opvolgende geslachten Korevaox, allee! Mer dan wier mien andacht bepaold bie een vurtegewoordiger van die minsen, die in het gezelschap mit mekaor praoten over de dingen der eeuwigheid. Je hè minse die spouwe daorop. Ik nie! Ik hoop, dat ik daorveur bewaord mag blieve.

De schriever van dit boek, 'k meen da ut een schoolmeester is, het deze vurtegenwoordiger ur tussen è last, umda die daormee wou lotte zien wa precies spelonkieminse zin.

Zo ziet ie ur uut.

De man is vaoder van een dochtertje, da bie ongeluk in de vliet terecht kumt. Wa doet de man ? Hie is één van die spelonkieminsen er geleuft, as de Heere 'm da kiend wil lotte behouwe da hie ut rustig of kan wochten op de kaant, wat ur mee gebeurt. Zo tekent ons de schriever deze man. Went zie, veur d'n Heere is niks te wonderluk.

(Wordt vervolgd).

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen