De Puritein van de Hertenpolder

Precies, Veldstroo, daar heb je 't al. Nu moet je ook in 't oog houden dat Oldenbarnevelt de lijdende partij was, dat hij op het schavot gestorven is, glimlacht de onderwijzer, die meer door Bilderdijk beïnvloed werd dan door liberale geschiedschrijvers.

— Da's vast van belang. Jao, hie was 't lijdend veurwarp en kreeg gien geliek.

— Zo is het ook met de gebroeders de Witt. Die waren tegenhangers van de Oranjestam ; maar 't volk heeft ongelijk gehad, dat is een feit. Want de de Witten waren echte vaderlanders, die alles ervoor hebben ingezet, maar hun antipathie tegen 't Oranjehuis zat hun in 't bloed.

— Over Motley gesproken, wat is uw gedachte over deze man en zien waark ?

— Nou ja, hij was een der eerste historici, die kwam met een zeer schone beschrijving van onze Geschiedenis. Hij had een prachtig talent om deze uit te beelden. Doch de wetenschappelijke waarde van zijn werk wordt niet zo hoog aangeslagen, omdat hij in vele beschrijvingen aanvechtbaar is. Hjj heeft een geschiedenis geschreven naar het hart van het Nederlandse volk, dat is niet goed, als het ten koste gaat van historische feiten. Als wij het boek der Richteren lezen of enig ander deel van de Bijbel, dan treft het ons, dat ook de schaduwzijden van voortreffelijke mensen in het licht worden gesteld, omdat dit met de waarheid overeen- 3comt.

Motley heeft zijn helden en figuren alleen van de lichtzijde beschreven, om met z'n geschiedenis meer effect te maken. En geschiedenis moet echt zijn, dus precies zoals 't geweest is.

Janus Veldstroo knikt begrijpend.

— Jao, dan het ze veurons van de meeste weerde, is 't niet zo. Iets wat mer half waor is, kan ons niet bekoren. Mer ok is 't te begriepe, dat je als kiend van de Reformaosie hever de deugden van je veurvechters leest as de gebreken en fouten. Mer hoe meer je de waorheid en warkelukheid wil anvaorden, des te liever mot ons de meest getrouwe weergaove van de geschiedenis zin.

Ik geleuf òk, dat ur onder de remonstranten beste minse, misschien mit minder fouten as veul gereformeerden, zullen geweest zin, mer da neemt nie weg, dat ik an de kaant van de Oranges stao en hullie, die gestreeje hen veur de vrijheid van ons volk en de Gereformeerde Religie. Went um deze Religie het toch eigenluk alles gedreit, niewaor ?

— Zo is het, dat stem ik je volkomen toe, Veldstroo.

De vrouwen komen beiden met een arm wasgoed binnen, dat in de loop van de middag is droog geworden.

— Dag meneer !

— Dag meneer !

Sloot staat op en geeft hen glimlachend de hand.

— Zeg maar Gert, zegt hij, want ik ben ook van boerenafkomst. Ik ben de zoon van Aaldert Sloot aan de Evelynweg bij Schorteveld.

— O juist. Dat is'waar ook, u bent onderwijzer aan de school in 't dorp, begrijpt Moeder Wiedeling.

— Precies, antwoordt meester Sloot, en gaat dan voort over de kwestie van juiste of onjuiste geschiedschrijving.

— Nu is 't zo, wat iemand publiek maakt kan aangevallen worden. Dus kwamen de latere schrijvers in de weer, die de geschiedschrijving zozeer gekleurd met de eigen gevoelens voorkwam, dat zij zelf aan 't werk togen en een zoveel delige geschiedenis opstelden, meer gebaseerd op de alleroudste bronnen. Maar de gekleurdheid blijft. Robert Fruin heeft met R. C. Bakhuizen van den Brink uitgeblonken: in de meest gave geschiedschrijving.

Intussen houd ik het gaarne met Willem Bilderdijk's Geschiedenis des Vaderlands, in elf delen. De verspreide opstellen van Da Costa en zijn levensbeschrijving van Prins Maurits en dan het beroemde Handboek van Groen van Prinsterer.

— Noe jao, over Motley. Ik het deur zien beschrijving van Karel V, Filips II en Alva een slechte indruk van die pursonen gekregen.

— De onderwijzer glimlacht.

— Houdt die indruk maar, Veldstroo.

Want ik geloof er ook een heleboel van, hoor. Allereerst houd ik me overtuigd van hun haat tegen het allerheiligste geloof der Protestanten, Zij waren handlangers en dienaars van de Paus van Rome. Zij hebben het volk van Nederland in haar beste perioden willen vernietigen en overleveren aan dood en verderf. Maar God heeft Zich een Schutsheer betoond, een troost in noden. En Willem van Orange is een Vader des Vaderlands geweest, een redder van zijn volk bij de gratie Gods.

(Wordt vervolgd).

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen