Secte?

Zo nu en dan moeten wij de opmerking, soms het verwijt horen, dat de Gereformeerde Bond zoiets als een secte zou zijn. Wij praten van „onze Bond", „onze mensen", als van een afgescheiden clubje.

Dat gebeurt inderdaad wel eens en daarmede is, dunkt ons, nog niets miszegd. Dat zal trouwens in andere kringen ook wel voorkomen.

Het is bij velen niet ongewoon — en dat komt in alle kringen voor — om te spreken van onze Kerk. Dat is erger, want een Bond of Vereniging is een menselijke instelling, maar de Kerk is des Heeren.

Daarom is het ook niet in orde als mensen de kerk willen regeren bij wijze van een bedrijfsvereniging of compagnie van exploitatie.

Maar goed — de Gereformeerde Bond behoort niet in de kerk thuis. Indien dan ook het voorstel van de Bond aan de Synode om de binding aan de belijdenis der kerk in art. X tot uitdrukking te brengen, ware aangenomen, zou de likwidatie van de Bond, althans van zijn kerkelijke arbeid en zijn eerste doelstelling, aan de orde zijn geweest.

De Confessionele Vereniging behoort evenmin in de kerk.

Zij schijnt met de gang van zaken nogal ingenomen, al zien wij niet, dat deze in overeenstemming is met wat haar Statuten zouden doen verwachten. Mogelijk ook interpreteert zij art. X naar haar Statuten toe, en is zij van mening, dat wij nu de Gereformeerde Kerk zullen krijgen, die zij verwacht. Zo ja, dan zijn wij de likwidatie van de Confessionele Vereniging te wachten als deze kerkorde zal gaan vigeren.

Ik heb echter het idee, dat dit toch niet gebeurt.

Ook de Bond van Predikanten, de Vereniging van Vrijzinnig-Hervormden en welke verenigingen meer, zijn er te noemen, die niet in de kerk thuis horen. Sommigen daar van zijn zelfs in het stelsel van raden en besturen opgenomen.

Over kerkelijk, burgelijk, sectarisch gesproken, valt er nog wel wat meer op te merken dan de Gereformeerde Bond.

Overigens zij men niet te haastig met zijn oordeel wegens het woordje „ons".

„Zij zijn van ons uitgegaan, maar zij waren van ons niet, want indien zij uit ons geweest waren, zo zouden zij met ons gebleven zijn". (1 Joh. 2 vers 19).

Dat lijkt haast ook op zo iets van een secte, met dat gemoedelijke „ons".

Wij ontmoeten dat wel meer in de Schrift: „Wij dan gerechtvaardigd zijnde uit het geloof, hebben vrede bij God, door onze Heere Jezus Christus". (Rom. 5 vers 1).

Dit klinkt toch niet zo gemoedelijk, en het is ook bij Johannes niet zo gemoedelijk. Het Christendom mag aanvankelijk het aanzien van een secte hebben gehad, maar de apostelen hadden een alle volken omvattende visie op de toekomst der Kerk en van de Christus. Het Koninklijk bevel ging tot alle creaturen. Het ging immers om de openbaring van het Koninkrijk Gods.

Dat wil echter niet zeggen, dat de Kerk op aarde niet in sectarisme schijnt uiteen te vallen. In onze dagen althans mag het wel haast een feit worden genoemd, en dat niet alleen ten onzent met zijn nog toenemende scheuringen der Gereformeerde gezindheid, en ook van andere gezindheden. Het is ook niet een specifiek Nederlands verschijnsel. Amerika b.v. is rijk aan kerken en secten.

Men heeft de Gereformeerde gezindheid als zodanig wel sectarisch genoemd. Sprak Troetsch niet van secte-type, met het oog op het gereformeerde kerkbegrip? Inderdaad speelt de toevergadering tot de gemeente in het gereformeerde kerkbegrip een belangrijker rol dan in de hoogkerkelijke voorstellingen van het Lutheranisme. De Kerk is vergadering der ware Christgelovigen, zo belijdt zij, terwijl Luther's woord, dat de kerk een ziekenhuis heette, typerend is voor het Lutherse kerkbegrip.

Het gereformeerde kerkbegrip, brengt ook mede, dat de zelfstandigheid der plaatselijke kerk in acht wordt genomen en in de kerkorde om haar rechten komt vragen. Dit alles heeft echter met sectarisme weinig te maken en is bovendien Schriftuurlijk. Een sterk gemeenschapsgevoel mag een kenmerk zijn van de gereformeerde gezindheid, een mystieke inslag mag daaraan niet onschuldig zijn, maar deze eigenschappen zijn niet uitsluitend gereformeerd.

De mens is een sociaal wezen en de ervaring leert, dat de religie sociaal van karakter is en bevorderlijk aan de vorming van gemeenschappen en secten. Zo kent de relegie van Christus een grote gemeenschap der heiligen, de Kerk des Heeren: „Ik geloof een heilige, algemene Christelijke Kerk". In die gemeenschap staat het woord van de apostel: „Wij dan gerechtvaardigd zijnde" en daarin staat ook het „ons" van Johannes. „Zij zijn van ons uitgegaan, want zij waren van ons niet".

En nu de secten of richtingen, of richtingen in de kerk. Meer of minder aan elkander verbonden, vormen de aanhangers der verschillende richtingen en de leden der richtingsverenigingen een soort van geloofsgemeenschappen in de kerk, om niet te zeggen kerkjes in de kerk. Velen zullen dat niet toegeven, maar de practijk wijst uit, dat het zo is.

En nu zal het er op aan komen, welke van deze secten, als geloofsgemeenschappen gezien, het dichtst bij de kerkelijke belijdenis leven en welke daarvan zover afstaan, dat zij in feite niet meer tot de kerk kunnen gerekend worden. Want wij hebben gezien, dat er grenzen zijn, welke men, ondanks zoveel onenigheid binnen de kerk, niet kan overschrijden, zonder zich buiten de gemeenschap der heiligen in Christus te zet­ten.

S.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen