VAN RESUMTIE NAAR REVISIE

   We zagen de vorige maal, dat de Gedeputeerden van Zuid- en Noord-Holland in 1605 besloten hadden desnoods in resumtie te bewilligen. Het officiële rapport zegt:

   Is alzo goed gevonden deze beide verzoeken voor te dragen, opdat deze clausule van de gedeputeerden der kerken niet vanwege de kerk zou aangenomen worden, noch ook de acte (van toestemming) om der clausule (inzake de resumtie) willen 't enemale verworpen, dewijl zij noch tot het een, noch tot het ander speciale last hadden; mede dat zulks mondeling zou worden voorgesteld om redenen. Hetwelk ook in substantie geschied is.
   De Gedeputeerden hebben dus bij de Staten- Generaal hun bezwaren tegen de resumtie ingediend en toegelicht, overeenkomstig hetgeen besloten was. Na buiten gestaan te hebben, worden zij weer toegelaten en toegesproken door Oldenbarneveld. Hij zegt dan:

   Dat de Heren Staten Generaal, overmits alle provinciën verstonden, dat het houden van de Nationale Synode een noodwendig middel was, om de zuiverheid der leer en goede kerkenorde te onderhouden, allen te samen tot het houden er van hadden toegestemd, en daarom nu genegen en besloten waren om de kerken daarvan acte te verlenen. Belangende de restrictie van het resumeren der Nederlandse Confessie, alzo deze van enige provincie gesteld was, dat deze zonder prejudicie der zelve provincie niet kan nagelaten worden: dat resumtie niet altoos medebracht verandering, maar ook wel bevestiging. Dat de Heren Staten de clausule alzo niet verstonden, alsof aan de waarheid der leer in de Confessie begrepen einigszins getwijfeld werd of getwijfeld behoorde te worden, of dat er nodig zou zijn enige verbetering. Geenszins. En dat daarom in de clausule geen grote zwarigheid te maken ware.
   We zien hier dus, dat Oldenbarneveld tracht de bezwaarde gedeputeerden gerust te stellen.
   Trigland merkt hier op, dat als het zo was als de advocaat zeide, er ook geen zwarigheid was cm de clausule weg te laten, temeer, daar de kerken gewillig waren de Confessie in de Nationale Synode te doen herlezen naar gewoonte en indien iemand iets daartegen in te brengen had, dat aan het Woord Gods rijpelijk te toetsen.

Voorts zeide Oldenbarneveld tot meerdere geruststelling, dat er wellicht geen gravamina zouden inkomen en dat dan de resumtie achterwege zou kunnen blijven. Overigens zouden de gravamina eerst bij de Staten-Generaal behoren te worden ingezonden, voordat ze aan de kerken zouden gezonden worden.
Daarna vertrekken de gedeputeerden.
De acte van toestemming tot het houden ener Nationale Synode komt in 1606. Er wordt hierin toestemming gegeven tot het houden van een Synode, met Revisie van de Confessie en Catechismus, mitsgaders de Kerkenorde in dezelve tot nu toe gepleegd, gelijk men tot alle tijden in zodanige vergaderingen gewoon is geweest te doen.
   We zien hier, dat Oldenbarneveld zich niet heeft gehouden aan zijn mondelinge toezegging, en nu niet spreekt van resumtie, maar van revisie en dat niet alleen van de belijdenis, waarvan eerst alleen sprake was, maar ook van de Catechismus. Het behoeft dan ook niet te verwonderen, dat de Kerkeraad van Amsterdam in zijn rondschrijven aan de Provinciale Synoden opmerkt, dat het stuk van revisie der Nederlandse Belijdenis, in de uitschrijving door haar niet was geapprobeerd, veel weiniger van de Catechismus, waarvan tussen hare Ed. Mog. (de Staten-Generaal) en har e gedeputeerden, tevoren nooit iets was aangeroerd geweest, zodat zij met verwondering hetzelve daarin gevonden hadden, niet kunnende zeker weten hoe zulks naderhand daarbij was gekomen. Voorts vestigen zij de aandacht er op, dat de Staten-Generaal van plan zijn een commissie samen te roepen om de Synode voor te bereiden en dat het daarom nodig is deze personen te instrueren omtrent de verlangens der kerken. Werd dit rondschrijven in April verzonden; in Augustus komt in Gorinchem de provinciale Synode van Zuid- Holland bijeen.
   Uit de acta blijkt, dat er bezwaren zijn gerezen tegen de gestelde clausule. De indruk is gewekt, alsof men enige novatie af verandering voor had inzake de religie of leer, tot nu toe in de kerken door Gods genade geleerd en staande gehouden. Hun zijn echter de ge­ ruststellende verklaringen overgebracht en zij wensen voort te varen tot het samenroepen der Synode. Zij dragen echter de voorbereidende commissie op, er bij de Staten Generaal op aan te dringen en te verzoeken, dat zij gelieven willen de woorden Revisie der Confessie en der Catechismus (alhoewel dat de Kerken verstaan, dat in de Nationale Synode, de Confessie naar gewone wijze behoort herzien en overwogen te worden) te verzoeten en andere geschikte en minder kwetsende woorden in de brieven van uitschrijving der Generale Synode aan alle kerken in de verschillende provincies te stellen, om de wedersprekers geen oorzaak van novatie, alsof men aan de leer zelfs twijfelde, noch ook de zwakken enig nadenken of ergernis dienaangaande te geven.
Voorts nam de Synode nog een tweede besluit, en het is leerzaam om te lezen, hoe zij bezwaren wensten behandeld te zien.
   Op het artikel van rond te vragen in de Classis aangaande de Confessie en de Catechismus, alzo de kerken niet hogers dan de zuiverheid der leer te bewaren tot Gods eer en de zaligheid der rriensen gerecommandeerd is, heeft de Synode goedgevonden, dat alle dienaren van Gods Woord onder deze Synode ressorterende, zullen vermaand en gelast worden, de Nederlandse Confessie en Catechismus, in de kerken dezer landen in gebruik, met naarstigheid door te lezen ; en indien iemand iets zoude mogen aanmerken, waarop hij zou menen, dat gelet behoorde te worden, dat hij het zal te kennen geven en met goede gronden en redenen omkleden, zo haast het hem mogelijk zal zijn, al was het op de volgende vergadering der Classis : wel verstaande dat zulks reciprocè in stilheid gehouden en niemand buiten de vergadering zal worden medegedeeld, veel minder daarvan pro concione te handelen, totdat hetzelve tot de particuliere Synode zal gebracht en tot de generale gedirigeerd zijnde, daarvan uit Gods Woord decisie zal gedaan en resolutie genomen zijn op straffe van Kerkelijke Censure in geval van handeling in strijd daarmede.
   We zien hieruit dus, dat bezwaren, die leefden tegen de Confessie, ingezonden moesten worden bij de kerkelijke vergaderingen en dat de generale synode daarover moest beslissen door toetsing aan de H. Schrift. Voorts zien we, dat deze bezwaren geheim moesten blijven en daarover in het publiek niet mocht worden gesproken.
   Ook de professoren in de theologie krijgen een dergelijk verzoek om de confessie en de catechismus nauwkeurig te herlezen.
   Van belang is nog de opmerking, die Trigland maakt, als hij dit alles verteld heeft (pag. 352 van de Kerkel. Gesch.): Dat de kerken niet vreemd zijn geweest van de revisie der Confessie en der Catechismus als deze behoorlijk en op gewone wijze had plaats gevonden; en bovendien dat ze de formulieren niet den Woorde Gods hebben gelijkvormig gesteld. Vervolgens, dat ze van dezelve revisie niet zo afkerig zouden zijn geweest, indien Arminius en Uitenbogaart die niet zo zeer hadden misduid en zover uitgestrekt als wij nog horen zullen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen