DE CRITIEK VAN Dr BERKHOF

   In dit geschrift van dr. Berkhof worden aan het adres van de Gereformeerde Bond enige scherpe critische opmerkingen gemaakt. Mag ik er enkele noemen :
   ,,In deze prediking zit weinig cultuur, ook weinig theologische cultuur. Opbouw en inhoud verlopen meestal volgens vaste schema's. De preek wemelt van teksten, archaismen en groepsuitdrukkingen. De liturgie is armelijk, het geheel lang en vaak saai. Dit alles is helaas waar. Het moet ons echter juist te meer verbazen, dat deze prediking volle kerken trekt, ook daar, waar men de zoveel „frissere" preken van anders-ingestelde predikers kan beluisteren".
   Het kan inderdaad zijn nut hebben, als iemand van de middenorthodoxie zijn kijk op de Gereformeerde Bond eens weergeeft.
   Dr. Berkhof is bjj voorbaat zó zeker van de waarheid van zijn critiek, dat hij durft te schrijven ,, dit alles is helaas waar". Weet het dus wèl, mannen van de Gereformeerde Bond, dat gij niet in staat wordt geacht om iets steekhoudends tegen de critiek van dr. Berkhof in te brengen.
   Toch wil ik gaarne enige kanttekeningen maken op deze scherpe critiek.
   Allereerst wordt opgemerkt, dat in deze prediking weinig cultuur zit, ook weinig theologische cultuur.
   Deze critiek van dr. Berkhof heeft mij niet kunnen overtuigen, dat we ons op een dwaalspoor bevinden.
   De apostel Paulus heeft in de Klein- Aziatische, Griekse en Romeinse wereld het evangelie van Gods genade gepredikt. Op de Areopagus mag hij de beginselen van Stoicijnen en Epicureërs ter sprake hebben gebracht, hij heeft er echter nimmer aan gedacht om in zijn theologisch spreken de beginselen van Socrates, Plato en Christoteles te betrekken.
   Er is in de brieven van Paulus niets van te bespeuren, dat hij of een van de andere apostelen er ook maar een ogenblik over heeft gedacht om de heidense jeugd uit die droeve tijd te winnen voor het evangelie van Jezus Christus door toenadering te zoeken tot de Olympische Spelen, zij het dan op eigen terrein en op eigen wijze.
   We hopen dan ook ten zeerste, dat de predikers van het rijke evangelie zich maar zullen blijven houden aan de eenvoudigheid, die in Christus Jezus is.
   De enige maal, dat de apostel is ingegaan op het wijsgerig betoog van zijn tegenstanders, is niet de meest gezegende geweest. Er werden in Athene maar enkele mensen gewonnen.
   Over de archaismen en groepsuitdrukkingen hebben we niet zoveel te zeggen. Dat de Gereformeerde Bonders de oude schrijvers lezen, ligt voor de hand. Bij wie moesten ze anders in de leer? Dat de stijl van sommigen en ook de opbouw van de preek bij enkelen uit ons midden nog vele sporen draagt van de theologie van onze vaderen, valt niet te ontkennen. Toch hebben we tientallen predikers, die door diezelfde bodem worden gevoed, maar toch eigen stijl en preektrant hebben gevonden.
   De liturgie is armelijk. Als die critiek waar is, dan zijn de psalmen ook armelijk. En dan is Christus ook armelijk, die in de Paasnacht psalmliederen zong.
   De preken van de Gereformeerde Bonders zijn lang en vaak saai.
   Inderdaad zijn er vele predikanten van de middenorthodoxie, die maar een dienst van een uur of vijf kwartier hebben. Ik heb er wel eens over horen klagen, dat na aftrek van de ,, rijke liturgie" er maar heel weinig tijd voor de dienst des Woords overbleef. Men trachtte dan de critiek te ontzenuwen door te zeggen, dat het beter was om de dingen kort, maar krachtig te zeggen, dan lang en saai.
   We weten het nu weer, hoe er over ons gedacht wordt. Wij zijn lang in onze preek en saai, maar de middenorthodoxie is kort, maar krachtig en fris.
   Ik zou alleen willen vragen of het dan alleen maar de middenorthodoxie is, die over deze heerlijke talenten beschikt om fris en actueel te zijn in de prediking.
   Men moet maar durven ! Eén zinsnede willen nog even naar vovoren brengen :
   „Het moet ons echter daarom te meer verbazen, dat deze prediking volle kerken trekt", zo schrijft dr. Berkhof.
   Juist dr. Berkhof, nu slaat ge de spijker op de kop. Die Gereformeerde Bonders houden lange, saaie preken, maar ze hebben toch volle kerken. De verbazing van dr. Berkhof wordt er door opgewekt. Hij kan het maar niet begrijpen, dat die kerken toch zo vol zijn. Hij ziet er zelfs iets waardevols in. Ja, hij zou zelfs willen, dat de middenorthodoxie dat waardevolle maar zou weten te assimileren. Dan zou van die middenorthodoxie de vernieuwing uitgaan en zou de Gereformeerde Bondsprediking overbodig gemaakt en op zij gesteld kunnen worden. Zo schrijft dr. Berkhof.
   Het eert dr. Berkhof, dat hij openlijk erkent, dat die gereformeerde prediking met al de bezwaren, die er volgens hem aan vast kleven, beslag legt op zoveel mensen.
   Alleen spijt 't ons zeer, dat dr. Berkhof dat waardevolle in die prediking aan zijn lezers niet heeft gem.anifesteerd.
   Of is de oorzaak van dit alles ook hem verborgen gebleven ?
   Wanneer hij dat waardevolle recht zal zien, zal ook ongetwijfeld zijn advies tot genezing van onze zieke kerk anders moeten worden.
   Lezers, mag ik ook nog eens proberen om het te zeggen ? Gods Woord roept ons in de prediking tot het goddelijk appèl. Het ontdekt ons aan onze zonden en verlorenheid, zodat zelfs de mens, die onder die prediking zit en het ontdekkende genadelicht mist, toch zal komen onder de ernst van dat eeuwige Woord, hetwelk elk mens tot bekering roept.
   Ja, lezers, dat is het wondere, dat de rechte prediking van het Woord Gods altijd de gewetens van de mens, die in de zonde voortleeft, achter zich heeft.
   Dat is het beslag van de prediking op het geweten, dat erkent, dat het zó is en niet anders.
   Het is daarom, dat we telkens prediken van de noodzakelijkheid van waarachtige bekering en levensvernieuwing, zonder welke niemand het Koninkrijk Gods zal kunnen zien.
   Zulk een prediking maakt arme mensen, maar tot die armen van geest komt God met de prediking van het rijke evangelie.
   Op gevaar af om opnieuw beschuldigd te worden van het gebruik van archaismen en groepsuitdrukkingen, waag ik het toch om weer die oude veelzeggende zinsnede naar voren te brengen : Een rijke Jezus voor een arme zondaar !
   Ziehier het geheim van de gereformeerde prediking.
   En nu kan dit alleen leiden tot waarachtige vernieuwing onzer dodelijk kranke kerk, als wij allen, middenorthodoxie zowel als (Gereformeerde Bonders bij allerlei verwondering en verbazing ons hierover niet zullen verwonderen, dat Christus tot ons gezegd heeft, dat wij het Koninkrijk Gods niet zullen zien, tenzij wij wederge­boren worden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen