CONSEQUENTIES

   Onlangs stond dr. W. Aalders, Ned. Herv. predikant te Den Haag, de kansel van zijn wijkkerk  — de bekende Maranathakerk — af aan zijn collega ds. J. F. Kruyt, een der voorgangers van de afdeling Den Haag der Vereniging van Vrijzinnige Hervormden, Dr. A. deed dit met instemming van zijn wijkkerkeraad en motiveerde de preekbeurt van ds. K. in zijn wijkbericht in de 's Gravenhaagsc Kerkbode met de bewering, dat het een aanfluiting en bespotting is naast elkaar te leven, alsof we Boeddhisten en Mohammedanen zijn. De centrale kerkeraad van de Hervormde gemeente van Den Haag echter nam een motie van afkeuring tegen de handeling van dr. A. aan, en 19 van de 35 leden van het Haagse Ministerie van predikanten publiceerden in de 's Gravenhaagse Kerkbode een verklaring, waarin zij uitspraken het te betreuren dat door deze wijze van doen van dr. A. en zijn wijkkerkeraad het beloop van het kerkelijk gesprek met de vrijzinnigen in de gemeente was geforceerd en ernstig geschaad. Zij betreurden ook dat geen bespreking en zelfs geen mededeling in de centrale kerkeraad en Ministerie van predikanten aan deze beslissing was voorafgegaan. Tenslotte protesteerden zij tegen de wijze waarop dr. A. zijn handeling in de Kerkbode motiveerde.
   Dr. A. en ds. K. echter staan beiden achter de nieuwe kerkorde, aanvaarden dus beiden het vermaarde art. X, hetgeen evenzeer geldt voor het merendeel der 19 protesterende Haagse predikanten.
   Het lijdt geen twijfel of dr. A. heeft geheel in de lijn van de nieuwe kerkorde gehandeld. In art. 12 van ord. 2 staat immers, dat de zorg voor de dienst van Woord en Sacramenten is toevertrouwd aan de wijkkerkeraad. De nieuwe kerkorde proclameert dus de geestelijke autonomie van de wijkgemeenten. Nu kan men wel, en naar ik meen terecht, protesteren en er van overtuigd zijn dat de handeling van dr. A. en zijn wijkkerkeraad naar orthodox besef ontoelaatbaar is, maar dit neemt niet weg dat de kerk nu eenmaal zit met bepaalde uit de kerkorde voortvloeiende consequenties. Met de consequentie n.l. van het feit, dat de Generale Synode, tijdens de behandeling van de kerkorde in 2de lezing, de figuur en bevoegdheden van de wijkkerkeraad — tégen de op 14 Oct. '49 vastgestelde 1ste lezing in — principieel heeft gewijzigd. En zeker niet minder met de consequenties, die de tweeslachtigheid der kerkorde in haar fundamentele artikelen met zich brengt.
   De „kanselkwestie" in de Haagse Hervormde gemeente is van dit alles een teken. Er zullen in de nabije toekomst meer van dergelijke ,,tekenen" in onze kerk opgericht worden ! O. m. moet toch het vraagstuk der richtingen, i.c. dat der vrijzinnigheid binnen de Ned. Hervormde Kerk, worden „opgelost" ! Want deze vrijzinnigheid moet — gelet op het Hervormde, niettemin onschriftuurlijke eenheidsideaal, dat door een deel der kerk wordt nagejaagd — tot élke prijs voor de kerk behouden blijven. Men lette in dit verband ook op de in deze niet-onduidelijke tendenz in de synodale beginselverklaring i.z. het schoolvraagstuk.

   Ik wijs nog op een andere consequentie van de tweeslachtigheid der kerkorde in haar fundamentele artikelen. In het najaar van het vorige jaar heeft de V.P.R.O. een serie lezingen over de nieuwe kerkorde verzorgd. De vierde lezing over dit onderwerp werd op 28 Sept. j.l. gehouden door dr. A. J. de Wilde onder de titel :
   „Wat denkt de Vereniging van Vrijzinnige Hervormden er van ? " Dhr. de W., die 2de voorzitter van deze vereniging is, en jarenlang heeft deelgenomen aan het kerkelijk gesprek, heeft bij deze gelegenheid, o.a. sprekende over het komende opzicht in onze kerk, gezegd : ,, Wij zijn het er tenslotte allen over eens, dat op de een of andere wijze moet kunnen worden opgetreden tegen een predikant, die bijv. de Mariacultus in de Hervormde Kerk zou willen invoeren, die anti-semitisme zou prediken of die zijn gemeente zou aanzetten tot een frisse atoomoorlog tegen Rusland". Verder werd die avond door dr. de W. aan allen die luisterden bekend gemaakt, dat de gedachte als zouden de bepalingen i.z. het opzicht over de dienst des Woords speciaal tegen vrijzinnige predikanten gericht zijn, voor ieder die de verhoudingen in onze kerk maar enigszins kent, te dwaas is om er veel woorden aan te verspillen. In de laatste van genoemde lezingen werd deze uitspraak van dr. de W. nog eens duidelijk onderstreept door de voorzitter van de V.P.R.O., dr. E. D. Spelberg.
   Het bedenkelijke van dit alles is echter, dat de Vereniging van Vrijzinnige iHervormden •— namens welke dr. de W., gelet op de titel van zijn voordracht, toch sprak, — maar al te juist heeft gezien. Dr. de W. sloeg de spijker precies op de kop ! Tegelijk werd echter in zijn uitspraak over het komende opzicht reeds nu het oordeel openbaar over een toekomstige karakterloze kerk. Immers, door het richtingsgesprek is het de Vrijzinnige Hervormde beweging in onze kerk duidelijk geworden dat dit opzicht niet allereerst hen zal treffen die in de kerk „een ander evangelie" prediken, maar o.a. hen, die van een romaniserende, anti-semitische of militaristische gezindheid blijk geven en deze van de kansels der kerk propageren.
   Ziehier de vrijzinnige interpretatie van art. 14 van ord. 11, en de t.z.t. te hanteren normen voor de tuchtoefening der kerk door haar wettige organen. Deze interpretatie komt niet onverwacht. Vond dit artikel niet tenslotte genade in de ogen der vrijzinnige Synodeleden, omdat in de redactie van dit artikel .— na geven en nemen ten laatste gelukkig iets merkbaar werd van „geest en hoofdzaak", zoals ter Synodevergadering door dr. Emmen is opgemerkt ? Daarom toch werd het voor de vrijzinnigen aanvaardbaar. Maar tegelijk bleek het door middel van ,,nadere interpretatie" vatbaar voor verdere uitholling en vervlakking. Het derde „merkteken" van de ware Kerk, de uitoefening der kerkelijke tucht (art. 29 van de Ned. Geloofsbelijdenis) wordt zodoende van alle kracht beroofd.
   We zien nu reeds welke consequenties ook dit befaamde artikel t.z.t. met zich zal meebrengen, en wat er van onze kerk in de weg der interpretatie-problematiek zal, worden : een kleurloze algemeen Protestantse ,, gemeenschap", die de roeping der kerk : „een pijler en grondslag der waarheid" te zijn, verzaakt. Ook al is deze gemeenschap vol van apostolaat en oecumene.
   Wat zouden de apostelen en in hun voetspoor de vaderen, tegen zulk een schrikkelijke relativering der christelijke belijdenis getoornd hebben ! Niet uit betweterij, niet omdat zij er vóór alles naar hunkerden predikers van ,,een ander evangelie" uit te werpen, maar uit mededogen met mensenzielen, voor wie het er in hun gebondenheid aan de macht der duisternis alles van afhing dat zij het Evangelie hunner behoudenis klaar en zuiver horen zouden ïn onze dagen zien duizenden Hervormden met groeiende bezorgdheid de ontwikkeling der dingen in hun kerk tegemoet. De benauwende vraag wat er — gelet op deze ontwikkeling — in de nabije toekomst van de reformatie der Ned. Hervormde Kerk terecht moet komen, laat hen niet meer met rust. Alle schone woorden over het nieuwe leven en de nieuwe activiteit der kerk ten spijt
   Daarom zal tot het laatste toe tegen de steeds verder gaande verwarring getuigd moeten worden. Nooit zal de oppositie tegen de gang van zaken in de kerk te ruste mogen gaan in de schaduw van art. X der kerkorde. Zoals voorspeld is en gehoopt wordt.
   Zij, die blijven getuigen, moeten echter weten dat hun stemmen zijn als van roependen in de woestijn. Immers, de tekenen wijzen er op, dat de leidende groepen in dé kerk zich niet zullen laten gezeggen Onze bede is, dat de Heere God, die alléén wonderen doet, de Ned. Hervormde Kerk zal bewaren voor diepere val.

G. S. Stokmans.

*) Dit artikel werd ons door de schrijver toegezonden met verzoek om een plaats te erlangen in ons orgaan.

De redactie heeft gemeend aan dat ver­zoek te moeten voldoen.

Red.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen