Onderwijs

Conflicten I

Ja, daar is de wereld vol van. In de verhouding der volkeren ligt ons de 2de wereldoorlog nog vers in 't geheugen en Korea spreekt met al wat er zich omheen afspeelt een verschrikkelijke taal. Sinds het grote conflict in de wereld is ingekomen en de mens, die als God wilde zijn, van God is afgevallen en de duisternis verkoos boven het licht, botst het overal; overal waar mensen samen zijn, in het grote wereldgebeuren, in de kleinere volksgemeenschappen, op het terrein der samenleving, in fabriek of werkplaats, ook in gezin en school, 't Zijn lang niet altijd grote conflicten, neen in de regel zijn 't zoveel kleine vossen, die de wijngaard bederven. Maar ze zijn er, en ze brengen dikwijls heel wat verwijdering en verbittering te weeg ; zelfs al wordt het conflict „opgelost", de littekens blijven zo menigmaal achter en bederven de verhoudingen.

Ik denk in de eerste plaats aan het gezin. Daar is een gemeenschap, die naar we in 't algemeen mogen aannemen, in en door de liefde is ontstaan.

Is dit niet het geval, dan is eigenlijk reeds deze intieme gemeenschap in het conflict geboren en daar hebt ge misschien de oorzaak van zo geweldig veel mislukkingen, van zo geweldig veel misverstanden en conflicten, van zoveel echtbreuk en echtscheidingen.

Maar ook het normaal ontstane gezin ontkomt er niet aan en 't is maar gelukkig, dat er nog zoveel binnenshuis blijft, dat niet alles op de straten verkondigd wordt.

Wie wel eens een moeder bij zich kreeg, die onder bittere tranen haar leed uitklaagde, over wat in haar gezin kapot was gegaan, dikwijls met kleine conflicten begonnen, die heeft daarmede tegelijk gezien, dat de zonde ook in de zo heilig bedoelde verhoudingen is ingedrongen en er z'n heilloze, rampzalige werk heeft gedaan en nog doet. En nog erger wordt het, als later blijkt, dat deze wenende moeder, die ter wille van haar kinderen je deelgenoot maakte van haar diepe smart, toch weer niet zo onschuldig was, als je uit haar woorden en haar houding zou opmaken. Als 't blijkt, dat hier weer de waarheid blijkt van het oude spreekwoord : „Als twee kijven, hebben beiden schuld", dan gaat je oog open voor een wereld van ongerechtigheid, door de schuld van vader en moeder. En de kinderen van het gezin moeten al de ellendige gevolgen daarvan dragen.

Ik zie ze in m'n gedachte zitten in de klas, dat meisje van een jaar of 12. Een kalm en rustig, maar weinig intellectueel ontwikkeld kind. Echter de laatste tijd was er al heel weinig meer mee te beginnen. Ze werd hoe langer hoe meer ontoegankelijk voor alles, volkomen, apathisch sloot ze zich steeds meer op in zichzelve, bijna niets maakte meer indruk op haar, en haar schoolwerk werd al minder en minder. Op een middag kwam ze snikkende de klas binnen en ik merkte het wel, dat ze daardoor haar diepe kinderleed eindelijk uitte. Ze was glad overstuur en de oorzaak ? Het gezin was langzaam maar zeker stuk gegaan, 't Was begonnen, toen vader enkele maanden in 't ziekenhuis lag. Eerst had ze nog niet al te veel begrepen van moeders ontrouw, maar toen na vaders terugkeer een heftige scène, in tegenwoordigheid der kinderen moeder er vandoor was gegaan, toen was er iets van tot haar doorgedrongen. Ze had zo geweldig veel van moeder gehouden en hield nog van haar. En nu kon moeder dat doen ? Was er dan niemand te vertrouwen, kun je zelfs op je moeder niet meer aan ? Dat had ze in stilte in zichzelf moeten verwerken en ze kon het niet. Tot op die keer moeder vóór schooltijd bij de school verscheen, om haar twee meisjes even te zien. Toen was het kind in tranen uitgebarsten en met al haar leed was ze snikkende naar binnen gekomen. Haar toestand trok na een paar dagen de aandacht van de schoolarts, die het hele verhaal er uit kreeg en ernstig bezorgd over het kind haar enkele weken uit haar omgeving heeft uitgehaald en uitgezonden. Zal 't helpen ? 'k Weet niet, of 't in dit gezin nog ooit in orde komt, ik vrees het ergste. Dit kind heeft het vertrouwen in haar moeder verloren en nu vertrouwt ze eigenlijk niemand meer, heel de wereld niet meer. Er is voor dit meisje en voor zoveel andere gevallen maar één raad en maar één oplossing. En 't is wel een harde weg, waarlangs zo menigeen dit moet leren, als hij of zij 't tenminste leert. Er is maar Één, Die nooit beschaamt, wie op Hem vertrouwt. Helaas zo menig confhct eindigt niet in deze weg, maar voert steeds verder en verder naar de ellende en ondergang.

't Is voor ons, leerkrachten aan de scholen wel een uiterst belangrijke zaak, dat we op de hoogte zijn van de achtergronden van het leven onzer leerlingen. Dit is vooral bij grotere gemeenschappen, zoals in het grote stadsleven moeilijker dan in kleinere gemeenten. En toch is 't nodig, dat we iets weten van de omstandigheden waaronder onze leerlingen verkeren buiten de schooluren, vooral die, waarin ze thuis verkeren. Men heeft wel eens gezegd, dat het onderwijzend personeel veel invloed kan uitoefenen op de gezinnen. Afgezien van de omstandigheid, dat ik hier de kerk in haar ambtsdragers het aangewezen orgaan vind, geloof ik ook wel, dat vooral van niet te jonge onderwijzers en onderwijzeressen wel invloed kan uitgaan, al wil ik dit vooral niet te hoog aanslaan. Dit laatste neemt niet weg, dat het zeker noodzakelijk is, om zo regelmatig mogelijk huisbezoek te doen. Niet alleen, dat zulks de goede verhoudingen als regel zeer zal bevorderen, hierdoor wordt het gezin voor de betrokkene een bekend terrein en al is alles weten lang niet altijd alles vergeven, toch kan er veel door verklaard worden en misschien nog ten goede gekeerd worden. Het kan tenminste geprobeerd worden.

Zie je dat kereltje van 7 jaar, daar in de Ie rij zitten ? 't Is een druk, ongezeglijk, ondeugend kind, dat zich op straat, waar hij allerlei kattekwaad kan uithalen, beter thuis gevoelt, dan in de school. Z'n intellect staat niet op zo'n laag peil. In sommige opzichten is hij zelfs vrij pienter. Je staat dikwijls met hem voor een raadsel.

Tot — dat het bleek, wat ook hier weer gaande was. Een kapot gemaakt gezin. Conflict op conflict •— tenslotte geen vader meer in huis, moeder vol van andere dingen — niets meer over de kleine jongen te zeggen.

Toen we dat wisten, kon met wijs beleid nog getracht worden, om over een andere boeg land te bezeilen. De toestand blijft nog precair. En als dat zo doorgaat, ja dan zullen we moeten omzien naar een plaatsje op een ander soort school. Arme jongen ! Diep-schuldige ouders.

Soms is 't nog erger. Als je je oor te luisteren legt bij anderen in je naaste omgeving, dan blijkt 't wel, dat de na-oorlogse tijd vol is van conflicten.

En nu zijn ze wel niet altijd van deze aard. Er zijn ook conflicten tussen de ouders en de opgroeiende kinderen. Och, die zullen er ook wel zijn op 't platteland en in de dorpen. Maar in het grote-stadsleven is de straat zo verleidelijk en de bioscoop en de danszaal. En dan denk ik aan die gevallen, dat de meisjes van zeg 14 en 15 jaar, overdag al geld verdienen op fabriek of ateher en dus al wat meehelpen aan het gezin, want in de regel zullen ze wel een groter of kleiner deel van haar verdienste thuis moeten afgeven, al is dit deel soms wel erg klein en dienovereenkomstig het zakgeld wel wat erg groot. Dan wordt langzamerhand de besturende hand der ouders wat losser en ten slotte wordt de losheid als een recht geëist en het kind is 's avonds meer op straat, met al de aankleve van dien, dan thuis. Ik wil niet beweren dat dit algemeen zo is, maar wél, dat het aantal dergelijke gevallen vrij groot is. Als de ouders het dan nog maar bijtijds inzien en weten te handelen.

Maar helaas, voor zovelen is het dan al bijna of geheel te laat.

Een moeder kwam eens om raad, wat ze toch met haar meisjes moest aanvangen. Ze hadden vroeger bij ons school gegaan, werkten nu op een atelier en beminden zeer de vrijheid op straat. Wat moest ze doen? Ik moest de moeder er op wijzen, dat de schuld toch wel heel sterk bij haar zelf lag Reeds toen de kinderen nog school gingen, was ze er altijd op uit, elke aanmerking op meester of juffrouw au serieux te nemen en altijd stond ze dan, zonder nader onderzoek aan de kant van het volgens haar verongelijkte kind. Door een keer wat scherper tegen haar op te treden, kwam er wel een einde aan, maar de verhouding tot haar kinderen, die alles toe kregen, veranderde hier niet mee. En nu, ja, nu was Leiden in last.

We hebben getracht, haar met goede raad terzijde te staan en probeerden haar te bewegen tot een andere houding, om langzaam maar zeker het verloren gezag te herwinnen. Haar antwoord was, dat je zoiets wel kon doen als je bovenmeester was, maar dat kon zij niet. Onze opmerking, dat wij thuis toch óok geen bovenmeester of juffrouw van onze kinderen waren, maar net als zij : vader en moeder, maakte weinig indruk. Zo is ze heengegaan.

Ouders, beseft toch eens, wie ge ook zijt, uw verantwoordelijkheid voor uzelf tegenover uzelf, tegenover uw man, uw vrouw, uw kinderen. Wat verschrikkelijke gevolgen kunnen het resultaat zijn, indien ge dit niet doet.

Beseft bovenal uw verantwoordelijkheid tegenover Hem, die u tezamen bracht, die u kinderen schonk. Weet ge dan niet de weg, om met al uw nood en al uw leed en al uw conflicten tot Hem te gaan, die volkomen uitkomst kan en wil geven? Die de nood en de smart en ook zelfs de conflicten wil gebruiken om een roepstem te zijn tot Hem? Juist naar een ongehoorzaam en wederstrevend volk strekt God Zijn handen uit. De ganse dag.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen