Uit en over het Dienstboek

II. (Slot)

In het Ontwerp Dienstboek is sprake van vader en moeder of getuige. Afgedacht van de vraag of het taalkundig juist is te schrijven : waarvan hij vader en moeder of getuige is, de oude formulering noemt de moeder niet. Wij zijn dankbaar voor de verandering, waarbij na de vader ingevoegd is: „of moeder"; ook voor haar is het een groot voorrecht de bediening van de H. Doop voor haar kind te mogen meemaken en met haar man het ten Doop te ,,presenteren", zoals de oude term luidde. Zoude er geen rijke zegen in liggen, dat de moeder voor God en deze Zijn heilige gemeente zich bindt om haar kind in de vreze des Heren op te voeden ? Hier binden wij ons niet slaafs aan wat de Vaderen hebben meegegeven, maar erkennen gaarne de grote betekenis van het meekomen tot de Doop en van het medebeloven van de moeder nevens haar man.

Aan wie mogen wij deze vragen nu voorleggen ? Mogen wij ieder kind maar dopen ? Ook in de bloeitijd van de Kerk lagen hier reeds zeer moeilijk op te lossen problemen. Wel is zeker, dat de Vaderen een ruime dooppraktijk kenden. In de nationale Synode van Dordt 1578 werd de vraag gesteld : Zal men allerlei kinderen als van Papisten, hoereerders, afgesnedenen en dergelijke anderen zonder onderscheid dopen ? Men antwoordde ja, omdat deze kinderen niet buiten het Verbond geboren werden geacht. Daarbij werd wel gevraagd naar betering des levens en behoorlijke getuigen moesten instaan voor de goede opvoeding van het kind. Bij deze vragen hebben de Vaderen telkens weer gewezen op de grote betekenis van het Verbond. Brakel wil ook de kinderen van gecensureerden dopen, want de zoon zal niet dragen de ongerechtigheid zijns vaders. Zo lezen wij b.v. ook in de catechismus^verklaring van Justus Vermeer. Niet gemakkelijk sloten onze Vaderen iemand van de Doop uit, maar. wel waarschuwden zij de mensen voor een rusten in het Sacrament, voor onverschilligheid inzake de nakoming van de beloften. Reeds in 1627 klaagde Teellinck in Middelburg : Alle kinderen zijn wel gedoopt, maar er is geen onderzoek of de ouders hun beloften nakomen en de kinderen in het opwassen zich gedragen zoals aan gedoopten betaamt. En Smijtegelt zegt honderd jaar later (Zie in zijn Catechismus-prediking) : O, dan is men in zijn schik : nu is mijn kind gedoopt zegt men, nu is het genoeg en echter zijn zij zo lauw en onverschillig, als het Sacrament des Doops aan hun kinderen bediend wordt.

Wij komen nu tot het tweede formulier voor de H. Doop, zoals ons dit in het Ontwerp Dienstboek wordt voorgelegd. Deze orde van dienst noemt geen prediking. Na het zingen van twee verzen van Ps. 136, votum en groet volgt de onderwijzing in het stuk van de H. Doop, welk onderricht aanvangt met de tekst uit Hand. 2 : 39 : U komt de belofte toe. De volgende alinea nemen we letterlijk over :

,,Geliefden, Jezus Christus heeft gesproken : „Gaat henen, onderwijst alle volkeren, dezelve dopende in den Naam des Vaders en des Zoons en des Heiligen Geestes". Deze Doop, als ondergang en als besprenging ^met het water wijst ons aan, dat wij allen zondig en boos zijn, zoals onze Heiland ons zegt: Zo iemand niet wedergeboren wordt uit water en geest, hij kan in het Koninkrijk Gods niet ingaan". Maar tegelijkertijd is dit sacrament een teken en zegel daarvan, dat ons de zonden afgewassen worden door Jezus Christus."

Als wij dit lezen treft ons de afstand met de klassieke woorden van het oude formulier. Klinkt dat nu beter dan, het oude ? Is dat gemakkelijker te verwerken dan het oude ? Ik meen neen ; men heeft, als ik het goed zie, getracht iets te verkorten en te parafraseren, maar vergeleken met het oude maakt dit stuk een armelijke indruk, het klassieke is er uit. Wel zijn wij dankbaar voor de aanhaling van Joh. 3, maar waarom moest Ps. 51 en Ef. 2 wijken ?

De verdere onderwijzing in de betekenis van de H- Doop sluit zich aan bij het oude formulier, alleen is weggelaten : alzo, dat wij ivan al onze zonden bevrijd en rechtvaardig voor God gerekend worden.

Dit formulier spreekt er van, dat de H. Geest bij ons wonen wil; het oude formulier heeft: bij ons wonen ; form. V spreekt weer van in ons. Vanwaar deze anomalie ? Bij jons wonen is wel een oude redactie, maar in ons, lijkt juister.

Anderzijds worden wij door de Doop vermaand tot een nieuwe gehoorzaamheid. Hier is het verplicht geschrapt, wat een verarming is.

Na gemeentezang uit Ps. 136 gaat het formulier verder : Hoort uit het Evangelie hoe Christus de kinderen tot zich roept: En zij brachten kinderkens tot Hem, opdat Hij ze aanraken zoude enz. Maar zoude dit nu het juiste opschrift zijn boven deze pericoop ; is dit het eerste, dat Christus de kinderen tot zich roept ? Schrijf er boven : Hoort uit het Evangelie, hoe Christus de kinderen zegent of : Christus bestraffing van de ouderen, die een sta-inde-weg zijn voor de kinderen op hun weg naar Christus, De hooghartigheid en de onkunde van de ouderen wordt aan de kaak gesteld en de Heere geeft meer aan de kinderen dan de ouders hebben gevraagd en ook wel meer dan zij zullen hebben verwacht.

Het verbond met Abraham wordt in dit formulier niet genoemd.

De voorganger kan nu uit drie groepen van vragen kiezen. De eerste zijn gelijk aan die van het oude formulier (een drukfout sloop in ; in de derde vraag staat niet voor de).

Waarom toch deze grote verscheidenheid ? Zijn de eerste vragen niet goed ; dat zijn zij wel, want zij zijn opgenomen. Zijn zij te moeilijk voor de moderne mens? Dacht u heus, dat wie de eerste vragen niet verstaan de tweede groep wel zullen verstaan ? Maar hier ligt een taak voor prediking len onderricht. Er is in de Kerk vandaag het grote, gevaar van een aanpassing naar beneden. Mutatis mutandis zou ik hier willen zeggen, wat Wormser schrijft (De Kinderdoop, 5de uitg. 1903, pag. 20) : Eigenlijk hebben wij niet zozeer behoefte aan nieuwe waarheden, als wel daaraan, dat de oude waarheden immer nieuw blijven en dat de reeds gedurende achttien eeuwen met steeds voortgaande ontwikkeling gekende waarheden, beter worden gewaardeerd en gehandhaafd en meer algemeen en oprecht in praktijk worden gebracht. Dit zouden wij willen overbrengen op onze formulieren !

De tweede vraag luidt: Geloof gij, dat deze kinderen, ofschoon zij van nature met ons als zondaren onder het oordeel Gods liggen, nochtans in Christus Jezus in genade aangenomen en alzo geheiligd zijn. 

Het woord verdoemenis is hier vervangen door onder het oordeel Gods liggen. Zoude dit werkelijk de mensen van vandaag meer aanspreken dan verdoemenis ? Wij verwijzen hier naar het artikel, dat de heer J. W. Ooms over verdoemenis en oordeel in ons orgaan schreef in verband anet de Nieuwe Vertaling.

De derde vraag van deze tweede groep vragen luidt aldus ; Belooft gij aan deze kinderen bij het opgroeien het Evangelie van Jezus Christus te zullen leren en hen getrouw tot het onderricht en de prediking der kerk te leiden, opdat zij hun Doop zullen verstaan en zich voor hun ganse leven verbonden mogen weten aan de Naam en de dienst des Heren ? De derde vraag heeft het zeer speciaal over de prediking en het onderricht van de Kerk. Als het gaat om het onderwijs op de Scholen met de jBijbel zullen wij ons niet meer op het oude formulier kunnen beroepen, want de nieuwe vragen noemen alleen onderricht van de Kerk. Of zouden Kerkeraadsscholen hieronder nog kunnen vallen ? En allerlei Christelijke arbeid ?

Wij kunnen niet anders zien, dat met opzet deze formulering gekozen is om bij voorbaat een beroep op de Doopbelofte af te snijden ; een voortgaande secularisering wordt hier in de hand gewerkt.

Neen, een verbetering kunnen wij form. II niet vinden. Integendeel.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen