UIT HET DIENSTBOEK

De Formulieren voor de bevestiging en inzegening van het huwelijk.
Evenals voor de bediening van de H. Doop en, de viering van het H. Avondmaal, kent het aan de Hervormde Kerk aangeboden Dienstboek ook meer dan één Formulier voor de bevestiging en inzegening van het huwelijk. Er zijn er wel vier, zo ge wilt vijf. De vijfde is dan opgenomen als bijdrage.

Men veroorlove mij, het heeft iets weg van ,,elck wat wils". De officiële opzet is : 1. het oude Formulier 2. het oude Formulier gemoderniseerd, 3. het oecumenische en 4. een geheel vrij, nieuw opgesteld Formulier. Het vijfde in de bijlage is een Formulier, dat wel in de protestantse kerk in Indonesië werd gebruikt.

Allereerst enige bezwaren van algemene aard.

1. Formeel. De bedoeling is na een tijd van proefneming te komen tot een definitieve vaststelling van het Dienstboek. Het zal m.i. moeilijk zijn eenmaal ingeburgerde Formulieren weer te doen verdwijnen.

2. Principieel. In art. X van de Kerkorde wordt gezegd dat de kerk in haar Formulieren belijdt, M.i. terecht. Maar daaruit vloeit dan voort, dat men slechts met de uiterste behoedzaamheid wijzigingen in bestaande Formulieren aan zou brengen en met zo mogelijk nog grotere behoedzaamheid nieuwe Formulieren in het leven zou roepen. Want men is immers bezig aan de leer der kerk. Vanuit het bijbelse confessionele standpunt: er mag slechts gewijzigd worden op grond van Schrift en Belijdenis. Eventueel een andere stylering op grond van taalkundige overwegingen.

Ik kom nu tot de afzonderlijke Formulieren.

Daar is in de eerste plaats het oude Formulier. Van meerdere zijde werd het de laatste jaren gecritiseerd. Ook in de Geref. Kerken heeft men er enige wijzigingen in aangebracht. Behalve de stylering is de weglating van de oude aanhef en van het z.g. derde huwelijksdoel het voornaamste.

Bij de behandeling op de Synode is er maar een bijbels bezwaar genoemd, ik meen hetzelfde als van prof. Berkelbach van der Sprenkel en dat weerlegd wordt door dr. Brillenburg Wurth in zijn : ,,Het christelijk leven in huwelijk en gezin". Ook op de Synode is het bezwaar weerlegd. Het huwelijksformulier zou van het beeld van ,,hoofd en lichaam" een toepassing gemaakt hebben, strijdig met die, welke door Paulus in Efeze 5 bedoeld wordt. Met dr. Wurth ben ik van mening dat dit onjuist is. En gelukkig is in het huwelijksrapport, dat door de Synode aanvaard is, de gedachte van het hoofd zijn van de man, aanvankelijk geheel teruggedrongen, later door de Synode zelf onderstreept. Dit is van belang tegenover een bedenkelijk emancipatie-streven.

De aanhef, in plaats van te critiseren, is onvergelijkelijk mooi en vooral waar.

Het huwelijksformulier werd door Datheen vertaald uit de K.O. van de Paltz, overgenomen van Calvijn en Micron. In „de Christelijke Ordinantiën" van Micron (1563) wordt gesproken van „benautheden en cruycen". Dat mag niet alleen gelden voor die bewogen dagen en voor een vluchtelingengemeente, maar ook nu. 't Is goed, al is de kerk geen spelbreker op onze trouwdag, dat wij ook dan gesteld worden voor de werkelijkheid van kruis en tegenspoed vanwege de zonde. Wij kunnen de kracht daartegenover nooit opbrengen. Daarom komen wij op onze trouwdag in de kerk om ons in onze harten te laten verzekeren van Gods gewisse hulp in ons kruis.

Vervolgens worden wij in dit huwelijksformulier op bijbelse manier onderwezen in de inzetting van het huwelijk. Nodig, m.n. in onze tijd, waarin, als zovele dingen, ook de heiligheid van het huwelijk discutabel gesteld wordt. Het is geen maatschappelijk contract, zonder meer. Het huwelijk is een goddelijke inzetting. In het Formulier van Micron : eer de zonde was, heeft Hij de huwelijke staat ingezet. Het andere vermeldenswaardige argument van Micron is, dat Christus in de huwelijke staat heeft willen geboren zijn. Het huwelijk is van God gewild. „Ik zal hem een hulpe maken als die tegen hem over zij", spreekt de Heere God. Op de trouwdag mag gezegd worden dat het huwelijk een gave van God is, een stukje van het paradijs. En dat er Gods leiding is in en Zijn welbehagen rust op de echtverbintenis van twee mensen. Dubbel reden om op die dag in ons leven de kerk niet voorbij te gaan. En te begeren „een christelijk gebed der gehele gemeente, opdat wij deze christelijke staat in Gods naam beginnen en zalig tot zijn eer voleindigen mogen". (Oude Formule van afkondiging van kerkelijke huwelijksbevestiging en inzegening).

Het is dus zeker niet juist om aan onze gereformeerde vaderen te verwijten dat zij het huwelijk, en het sexuële in het algemeen, beschouwd hebben als iets, dat op een laag plan staat. Integendeel, ook al is er nog al wat veranderd in de omgang tussen de beide geslachten, onze gereformeerde vaderen hebben, zoals het huwelijksformulier aantoont, het huwelijk voluit aanvaard, als een geschenk van God, een genade, waartoe Hij roept. Ieder, die de gave der onthouding niet heeft, heeft zich tot de huwelijke staat te begeven. De midden-orthodoxe huwelijksethiek uit zich hier veel gereserveerder.

En zo komen de doeleinden van het huwelijk ter sprake.

Ook hier kunnen we alleen maar dankbaar zijn, dat de dingen zo nuchter en toch zo geestelijk, d.w.z. in het licht der eeuwigheid en van het Koninkrijk Gods gesteld worden.

De eerste geeft duidelijk aan dat men niet in de eerste plaats gedacht heeft aan de voortplanting. De vrouw eèn hulpe als tegenover de man. Man en vrouw zijn één. Dat is het eerste. Het sexuële behoort niet verdonkeremaand te worden. Aan de andere kant mag het niet verzelfstandigd worden.

Het tweede huwelijksdoel is de voortplanting. Eigenlijk is het in het oude Formulier indirect omschreven. De nadruk valt op het onderwijs van de kinderen. In Micron's Formulier staat het directer. , , De andere (doelstelling) is om kinderen voort te brengen, die men onderwijzen zal in de waarachtige kennisse Gods en stieren van jonks tot een goddelijk leven". Toch ook hier weer : de kinderen moeten niet alleen gevoed, maar opgevoed. Vóór alle dingen in de vreze des Heeren.

Het derde huwelijksdoel dient m.i. gehandhaafd te blijven. We kunnen Micron grif toegeven, dat God het huwelijk ingezet heeft, eer dat de zonde was. Maar we leven nu in een gevallen wereld. Ook dr. Wurth, al neemt hij het voor de beslissing van zijn kerk om dit z.g. derde huwelijksdoel te schrappen, op, geeft toe, dat wat daar staat in het licht van 1 Cor. 7 niet onjuist is, maar zelfs van groot belang. Waarom zouden we het er dan maar niet in laten staan? Wij staan ook met ons huwelijksleven in een wereld, die in de invloedsfeer van de Boze ligt.

Vanuit deze bijbelse, reformatorische kijk op het huwelijk worden vervolgens de wederzijdse verantwoordelijkheid, met een prozaïsche nuchterheid en een poëtische teerheid uiteengezet.

De bevestiging zelf, na de wederzijdse beloften van trouw voor Gods aangezicht, toont m.i. hoe de kerk der hervorming er in geslaagd is, gestalte te geven aan de gereformeerde eredienst. Een vorm, die, ondanks de gewijzigde omstandigheden (burgerlijk huwelijk) ook heden ten dage nog ten volle aanvaardbaar is. Principieel is de zaak reeds beslist, doordat er geen bijbelse en confessionele bezwaren zijn. Maar ook naar de vorm zal het moeilijk zijn een gelijkwaardig Formulier te creëren, laat staan te overtreffen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen