LITURGIE

LITURGIE. II.

Ja maar, zal nu een ander zeggen, men kan toch niet zeggen, dat men naar een roomse kerk toe wil. Men wil een katholieke kerk, zo zegt men toch zelf. Inderdaad, zo zegt men het. Doch wat bedoelt men daarmee? Is dat een roomse kerk zonder paus? Is dat een nieuwe kerk, waarin de knappe theologen of de knapste liturgen zijn samengekomen om uit iedere kerk de waardevolle elementen uit te pellen en te verenigen in die katholieke kerk, die men wil? Denkt men dan, dat kerken net zo te maken zijn als bankgebouwen? Katholiek is een mooi woord, maar men moet het niet gebruiken, zonder er bij te zeggen, wat men bedoelt.

De oude dr. J. Ch. Kromsigt heeft in het nummer van Donderdag 28 Augustus 1952 van het „Hervormd Weekblad de Gereformeerde Kerk" een artikel geschreven onder het opschrift: „Waar gaan we heen? " Hij weet ook niet waar de Hervormde Kerk zich heenbeweegt, in reformatorische of romaniserende richting. Een derde mogelijkheid stelt hij niet. Dan vertelt hij in dit artikel van de Oxfordbeweging uit de 18e eeuw (misschien beter 19e) die ook eerst nogal wat bezwaren had tegen de Roomse kerk, maar in de persoon van Newman en anderen met pak en zak overliep, terwijl Rusey wel niet overging, maar de Engelse kerk sterk verroomste. De historie zij ons hier tot een waarschuwende leermeesteres. De liturgische beweging is een weg naar Rome. 't Was waarlijk niet zonder reden, dat predikanten uit de Duitse belijdeniskerk Nederlandse theologen waarschuwden tegen overschatting ener liturgie, dié volgens hen de weg baande naar de mis en naar Rome. Ja, voegt dr. Kromsigt er aan toe, en dat in een tijd, nu meer dan ooit Rome onder een volk, dat feitelijk uit de Reformatie ontstond, ijverig bezig is de Reformatie te verdringen. Zo gezien, is de beweging van de mannen rondom ds. J. Loos eigenlijk een dolksteek in de rug van kerk en volk. Maar zo'n oude man als dr. Kromsigt ziet het misschien niet goed, of toch wèl?

Ik geloof, dat 'k de toelichting op mijn eerste zinnen hiermee gegeven heb. Maar nu nog één ding. Ik wil nog eens terugkomen op de toon, waarmee Avondmaalsformulier III moet gelezen of gezongen worden. Dr. E. van der Schoot merkt van de dankzegging die men in dit formulier vindt, pak nog op : „Wie nog nooit van een gedicht heeft kunnen genieten en geen gedicht kan lezen, zal waarschijnlijk b.v. in de dankzegging van Avondsmaalsformulier III niet veel anders zien dan een ijdel gebruik van woorden. Inderdaad, ik kan van een eenvoudig vers van Revius b.v., nog wel eens genieten, maar die dankzegging kan ik niet waarderen. Luister maar : „Waarlijk, betamelijk is het en goed, passend en heilzaam; dat wij U, heilige Heere, almachtige Vader, eeuwige God ; te allen tijd en overal dank zeggen ; door Christus onzen Heer.

Door wien de engelen Uwe majesteit loven ; de machten U aanbidden, de heerschappijen voor U beven ; de hemelen en de hemelse heirscharen met de gelukzalige serafs ; eenparig U jubelend prijzen.

Laat met hen ook onze stemmen zich mogen paren ; waar wij in ootmoed tot U spreken".

Nu laat ik de woorden maar rusten, doch ziet u, op welke onverwachte plaatsen er punt-komma's staan?

Weet u waarom? Dat is gedaan voor de muziek. Het schijnt inderdaad ook de bedoeling van de Synodale Commissie te zijn geweest om ze te laten zingen. Misschien gebeurt dat reeds in deze of gene kerk. Dan hebben wij dus nu ook een zingende mis. Die punt-komma geeft een mediatie aan. Wat dat is wist mij zelfs de E.N.S.I.E. niet te vertellen, maar die had zeker geen goed onderlegde liturgische medewerker. Hoe ik dit laatste weet? Uit een artikel in ,,Kerk en Eredienst", jaargang VI—1 Februari 1951, blz. 8, van de hand van ds. J. M. Gerritsen: „De dankzeggingen zijn gedrukt met een nog al merkwaardige interpunctatie. Bij de Commissie leefde het besef, dat zij eigenlijk op verhoogde toon gezongen dienden te worden. Al zal dit voorlopig misschien niet gebeuren, de vertaling en regelindeling is zó, dat het op de bestaande oud-kerkelijke melodie mogelijk is. De interpunctatie bedoelt dan de melodische buigingen aan te geven : voor de punt-komma komt een mediatie, voor de punt een terminatie".

U ziet, als de liturgisten het gewonnen hebben in onze kerk, kunnen ze het dienstboek zó maar overnemen, 't Is alvast voor hen klaar gemaakt. De puntjes staan nog niet op de i, doch wel de punt-komma's.

En dan meen ik, dat we ook overgeleverd zijn aan de Gregoriaanse kerkmuziek, en verder gaan we de psalmen onberijmd zingen. Dat is dan te zwaar voor een gemeente in z'n geheel, dus voeren we het kerkkoor in en dan zijn we „katholiek". We proberen dan in Nederland de kerk zo spoedig mogelijk te verstenen, zoals in Rusland, of we proberen haar leeg te krijgen, zoals in Engeland. En wat is het middel om deze romaniserende richting te weerstaan?

Niet anders dan terugkeer tot de reformatorische prediking. Daartoe mocht God ons geven predikers, die voor zichzelf geworsteld hebben met de vraag van Luther: hoe krijg ik een genadig God? En ook schenke de Almachtige in Zijn kerk een kennis van de ware nood, de oernood onzer ziel, die nooit weg te nemen is met liturgie, zelfs niet met de prachtige roomse liturgie, doch die alleen is te lenigen door de prediking van de rechtvaardigmaking van de goddeloze. Helaas is het getal goddelozen in onze dagen heel klein, en het getal der rechtvaardigen groot. Als u begrijpt wat ik bedoel.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen