ONDERWIJS

Zuid-Afrika (Transvaal)

IV.

Gedurende de vier jaren (1877-1881) van Engelse bewindvoering, die nu volgden, was een vertegenwoordiger van de Engelse kroon met het Bestuur belast. Een Engels superintendent werd hoofd van de Onderwijsaangelegenheden. Het was dr. V. Lyle. Ofschoon een vreemde voor de Transvaal, begreep hij spoedig dat de Ordonnantie van Burgers niet geheel paste in de bestaande omstandigheden. Met grote tact en sympathiek begrijpen verdedigde hij de zaak van de Boerenbevolking. Zijn rapport over onderwijs en opvoeding bevatte zeer belangrijke raadgevingen ter bevordering van het onderwijs. Hij gaf financiële steun van Staatswege aan commissies of verenigingen, die scholen wilden stichten, die tegemoet kwamen aan de behoeften en verlangens van verschillende groepen der bevolking, die niet accoord gingen met de Staatsscholen, zoals President Burgers die had ingericht.

Het subsidiestelsel werd met grote tevredenheid ontvangen. Hierdoor toch werd aan die ouders recht gedaan, die met het stelsel der Staatsscholen niet konden meegaan. Bovendien werd bepaald, dat godsdienstonderwijs deel moest uitmaken van het leerplan der school en predikanten werden uitgenodigd voorlopig de scholen te inspecteren, totdat officiële inspecteurs waren benoemd.

De taalkwestie werd opgelost in deze zin, dat waar mogelijk, aparte scholen zouden, worden opgericht, resp. met Afrikaans of met Engels als voertaal. Plaatselijke schoolcommissies werden belast met het toezicht op de scholen in hun eigen gemeente. Plannen werden overwogen voor stichting van schoolinternaten te Pretoria en te Potchefstroom.

Dr. Lyle stierf in 1879 en zijn opvolger, ds. Bosman, volgde hem op. Deze was ook een voorstander van het subsidiestelsel ; alleen hij breidde dit uit op een tot dusver onbekende manier. Dit was een stelsel van , , payment by results". Ik zou dit willen vertalen door: , , betaling naar resultaten". De superintendent en zijn vertegenwoordigers gaven hun oordeel over de scholen en de onderwijzers aan de scholen, die het hoogste cijfer hadden, kregen een extra jaarlijkse, toelage van £ 10 tot fi .30. Verder werden de scholen geclassificeerd en gesubsidieerd op de basis van het gemiddelde schoolbezoek.

Intussen, hoe zeer ook dr. Lyle en zijn opvolger, ds. Bosman, zich beijverden, om de ouders in hun wensen tegemoet te komen, de uiterlijke resultaten waren nog niet zo geweldig. Het aantal scholen was tot 1879 vermeerderd van 15 tot 20 en het aantal leerlingen van 442 tot 838. De oorzaak dat het schoolonderwijs en het schoolbezoek nog ver van algemeen was, moet gezocht worden in verschillende omstandigheden.

In de eerste plaats, was de overgang geweldig groot en Keulen en Aken zijn niet op één dag gebouwd. Alles moet groeien en groei gaat in de regel langhaam.

Een tweede reden was, dat de bevolking van de Transvaal zeer bevooroordeeld was tegen regelingen, die uit Pretoria kwamen. Niet wijl deze in strijd waren met de overtuiging der Boeren, — het subsidiestelsel van dr. Lyle was een zeer ver gaande tegemoetkoming aan hun verlangens — maar in de eerste plaats, omdat de maatregelen uit Pretoria kwamen, dus van het Engelse bewind en van de Engelsen kon de echte Afrikaner nu eenmaal niets of weinig goeds verwachten.

Na de slag om de Amajuba in 1881 erkende Groot-Brittannië Transvaal weer als een onafhankelijke republiek. Het republikeinse bewind werd weer gevestigd, nu onder het driemanschap : Pretorius, Kruger en Joubert. Opnieuw kwam de regeling van het onderwijs aan de orde.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen