BRIEF AAN MIJN VRIEND TE MEERSTAD

Zuidstad, 27 April 1953.

Beste Jan,

Tot mijn schrik ontdek ik, dat ik je al in heel lange tijd niets van me heb laten horen. Dat komt niet daar vandaan, dat ik je niet wat te schrijven had, maar er waren zoveel andere dingen te doen, dat het briefschrijven er bij bleef. Je weet zelf wel hoe dat gaat, niet waar. Ik wil echter nu niet langer wachten en je een en ander vertellen over een nieuwigheid mag ik wel zeggen in de R.K. Kerk. Je weet natuurlijk wel, dat in de Kerstnacht in de R.K. Kerk een speciale nachtdienst wordt gehouden. Ook Protestanten gingen er soms uit nieuwsgierigheid wel eens heen. Nu heeft men dit met Pasen ook in vele R. K. kerken gedaan. In sommige plaatsen is dit ook reeds het vorig jaar geschied, maar in Zuidstad geschiedde dit dit jaar voor het eerst. Om de parochianen in te lichten werd een breedvoerige toelichting verspreid, die ook weer in mijn brievenbus verzeilde, zodat ik je inlichtingen uit de eerste hand kan geven. Het stuk is te lang om het in zijn geheel weer te geven, het belangrijkste zal ik je echter vertellen.

Er wordt in gezegd, dat de oude christenen de nacht voor een grote feestdag gemeenschappelijk wakend en biddend doorbrachten. Het was aan onze eeuw voorbehouden om de kracht dezer oude Paasviering van de frisse eerste christenheid weer opnieuw te genieten. Onze H. Vader, paus Pius XII, heeft de geweldige pracht van de oude Paasnacht — waarvan de kerstnacht een latere navolging is — weer toegankelijk willen maken voor alle christenen. Vervolgens wordt dan breedvoerig uiteengezet hoe de plechtigheid van Paaswake gevierd moet worden.

Het eerste deel bestaat uit de heiliging van het nieuwe vuur en licht. De plechtigheid moet zo laat in de avond beginnen, dat om twaalf uur de Paasnachtmis kan aanvangen. De priester is in het paars (de-boetekleur) gekleed en gaat met zijn assistenten naar het voorportaal der kerk. Buiten de kerk wordt er vuur geslagen uit een steen. De priester zegent nu de kolen, die aangestoken zijn met het nieuwe vuur. Het vuur en het licht duiden Christus aan : , , Ik ben het Licht der wereld". Wij moeten aan dit vuur ontstoken worden tot een leven van licht en vurigheid. Het meest uitdrukkelijke zinnebeeld van de verrezen Christus is de Paaskaars. Daarom grift de priester een kruis in de stam van de kaars en plaatst boven dat kruis de Griekse letter alpha en er onder de Griekse letter omega ; zij vormen het symbool, dat zegt : Christus is het begin en het einde. Vervolgens grift de priester het jaartal in de kruisarmen. De vijf wierookkorrels, die de priester nu in de kaars bevestigt, betekenen Jezus' kruiswonden. Daarom bidt de priester nu : , , Door Zijn heilige glorievolle wonden bescherme en beware ons Christus de Heer. Amen". De priester ontsteekt de Paaskaars aan het nieuwgewijde licht. Daarna spreekt hij het wijdingsgebed uit over de kaars. Lijden en verrijzenis zijn nu verzinnebeeld in de Paaskaars : het lijden door de wierookkorrels, die de kruiswonden aan­ duiden ; de verrijzenis door het licht, dat op de Paaskaars gloeit.

Nu begint de plechtige processie. De processie betekent steeds in de christelijke geloofspraktijk een afbeelding van de blijde tocht door de hemel. De processie is dus een zinnebeeld. Daarom gaat nu de priester voorop de kerk in, waar alle lichten zijn gedoofd. Alleen het licht van de Paaskaars straalt. Driemaal zingt de diaken Lumen Christi, het licht van Christus, telkens knielen allen en antwoorden Deo gratias, Gode zij dank. Achterin de kerk ontsteekt na het eerste Lumen Christi de priester zijn eigen kaars aan de Paaskaars. Midden in de kerk ontsteken de andere geestelijken na het tweede Lumen Christi hun kaarsen. En na het derde Lumen Christi, bij het priesterkoor, worden de kaarsen ontstoken van alle gelovigen. Nu straalt de kerk van licht. Alle lampen gaan weer aan. Allen zijn nu ware christenen : lichtdragers. Door Christus moet met behulp van Zijn christenen geheel de wereld verlicht worden.

Vervolgens wordt een hymne gezongen, een jubelzang ter ere van God de Vader en onze Verlosser Jezus Christus. Het eindigt met een smeekbede voor paus, bisschop, regering en geheel de christenheid : om Gods bescherming en leiding.

In deze misschien wel wat uitvoerige beschrijving is nog maar het eerste deel van de drie delen weergegeven. Ik wil deze beschrijving echter thans een ogenblik staken om eens te overwegen, wat wij daarvan wel te zeggen hebben.

Vooreerst kunnen we opmerken, dat we hier te doen hebben met een uitbreiding van de liturgie. Men tracht wel aansluiting te zoeken bij de eerste christelijke kerk, maar het is wel duidelijk, dat hier heel wat anders en meer gebeurt dan toen.

Vervolgens valt het me op, dat het hier wemelt van zinnebeelden, alles moet symbolisch verstaan worden. Ik geloof, dat we hier een scherp onderscheid hebben met de kerk der Reformatie, die wars is van zinnebeelden. De hervorming wil het Woord prediken, het evangelie moet verkondigd worden en het wil alleen die zinnebeelden toestaan, die Christus zelf verordend heeft. Dat is trouwens ook schriftuurlijk. Het Oude Testament is in de Tempeldienst vol zinnebeelden, maar na Christus' dood scheurt het voorhangsel in de tempel middendoor ten teken, dat de tempeldienst heeft afgedaan. Het is dan ook eigenlijk een terugval tot het Jodendom, om nu nadat Christus Zijn verzoeningsarbeid voltooid heeft, nog weer met zinnebeelden aan te komen.

Deze zinnebeelden veruitwendigen echter en vervlakken het evangelie. Wanneer je aandachtig de toelichting leest, dan valt dit op. Over het plaatsvervangend lijden en sterven van Christus wordt niet gesproken, de zonde wordt niet in zijn diepte gepeild, ja er wordt nauwelijks over gesproken. Als alle lampen zijn aangegaan wordt er gezegd ! Allen zijn nu ware christenen : lichtdragers. Welk een oppervlakkigheid. Zou hierin ook al niet de gedachte doorspelen van de R.K. sacramentsleert door het sacrament wordt de genade ingegoten, het sacrament heeft een eigen werking ?

Ook valt mij op de hiërarchie, die zelfs hierin spreekt : eerst ontsteekt de priester zijn kaars, daarna de overige geestelijkheid en tenslotte komen de gelovigen. Ook dit is in strijd met de leer der Schrift en die der hervorming, die wel het ambt kent en erkent, maar niet de hiërarchie, die hier vertoond wordt.

We zien hier wel duidelijk hoe ver het met de zinnebeeldige voorstellingen wel kan gaan. Het kan een waarschuwing voor ons zijn om scherp op te merken, want ook in onze kerk zijn er altijd nog wel enkelen te vinden, die in dit opzicht Rome gaarne navolgen. Het begin is vaak heel onschuldig, of wordt althans zeer onschuldig voorgesteld. We zien bij Rome hoever de ontwikkeling kan doorgaan en daar komt wel heel duidelijk aan het licht, hoe onschriftuurlijk dit is.

Om mijn brief niet te lang te maken, zal ik je de beschrijving van het tweede deel : de wijding van het doopwater en het derde deel: plechtig Paasnachtoffer besparen. Voor de toediening van het doopsel en voor de wijding van het heilig doopwater (hoe in strijd met de bijbel !) worden de heiligen aangeroepen om hun voorbede. Welk een miskenning van de enige Hogepriester Jezus Christus ! En dan wordt er gezegd : , , Dit gewijde water zal immers de mensen opnieuw doen geboren worden tot het heilige en nieuwe leven". Heel duidelijk wordt hierin de R.K. sacramentsleer getoond : het sacrament werkt uit eigen kracht en stort de genade in.

Met hartelijke groeten van Dirk.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen