ONDERWIJS

Examentijd

Ja, daar zitten we middenin.

Spottend heeft iemand eens gezegd, dat in de zomer de éne helft van het Nederlandse volk de andere helft examineert, en sinds dit werd gezegd, is het aantal examens nog weer vermeerderd. Zodat ge nu wel kunt zeggen, dat 't niet ver van de waarheid af zal zijn. En als je examen zegt, dan zeg je , .opleiding", daarvoor of vooral de laatste maanden „training" en misschien wel met een minder fraai woord „africhten".

Dat begint al met de leerlingen, die naar H. B. S., Gymnasium of Lyceum moeten — soms ook zelfs voor toelating tot het U.L.O.

Zoals bekend is, zijn vooral in de grotere plaatsen sommige Lagere Scholen daarvoor speciaal ingericht als , , Opleidingsscholen", hier en daar nog verdeeld in jongens- en meisjesscholen. Van het begin van de leertijd af wordt er dan gewerkt in de richting van het eenmaal af te leggen toelatingsexamen. Men spreekt wel eens van intellectualisme ook bij het L.O. Ik geloof, dat als er bij het L.O. hiervan sprake is, we dat moeten zoeken op dit soort scholen. Een leerplan, dat er helemaal op ingericht is, met, zoals ik het hier in de omgeving zie, reeds vroeg veel huiswerk. Af en toe valt er eens een leerling af, die 't niet bij kan houden en die komt dan op een school voor gewoon L.O. Er is een tijd geweest dat een leerling kon toegelaten worden tot het M.O. of V.H.O., met een verklaring van het Hoofd der Lagere School. Dat voldeed niet. Het aantal mislukten in de Ie klas was te groot.

Daarom maar weer het examen ingevoerd. Maar niet alleen de Opleidingsschool, elke school kan leerlingen leveren voor het M. V. H, O. Op de meeste scholen zijn het dan een paar kinderen, die „klaargemaakt" moeten worden voor de H.B.S. Bij de nog al grote klassen zal hiervan onder schooltijd dikwijls niet veel terecht komen en moet na schooltijd of 's avonds door bijlessen hierin voorzien worden, 't Is goed, dat iemand het juk in zijn jeugd draagt, maar deze kinderen komen toch al wel erg vroeg met de examendressuur in aanraking. En dat iS nu nog niet zo onoverkomelijk erg, als ze werkelijk goede aanleg hebben. Ik heb ze ook wel meegemaakt, jongens, die reeds op 11-jarige leeftijd spelenderwijs klaarkwamen en zonder enige doublure de H.B.S. of het Gymnasium afliepen. Maar de doorsnee-leerling, gewoon van aanleg, moet in de regel hard er voor werken. Komt daardoor soms voor een te zware taak te staan. En een groot percentage brengt het niet verder dan de eerste klassen van M. V. H. O. of nog niet eens.

Trouwens zit de Lagere School ook al vol met examens. Of met trots of met een schuwe bangheid in het oog, spreken nog jonge kinderen al over repetities voor dit en repetities voor dat. Voor het rapport. Voor de over­ gang. Voor het al of niet mogen afleggen van toelatingsexamen voor Voortgezet Onderwijs.

Vooral voor leerlingen die eigenlijk niet voor voortgezette studie geschikt zijn, is dit een kwelling. In de regel willen de ouders dit zo. Een „intellectueel" beroep lijkt hun heel wat hoger dan wat anders. En toch is er zo dringend behoefte aan mensen, . die een andere richting uitgaan. Handarbeid, Technische vakken edgl.

Laten wij als onderwijzers de ouders eerlijk adviseren. 'kWeet wel, dat het erg vervelend is om tegen een vader te moeten zeggen, dat z'n jongen , , niet leren kan", dat hij beter naar de Ambachtsschool kan gaan dan naar de H.B.S. Maar toch zullen we in het belang van het kind niet anders mogen handelen, en als 't goed is, ook niet anders kunnen handelen.

Want als ze eenmaal op H.B.S. of andere voortgezette school zijn, dan begint 't pas. Dan zijn de repetities nog een beetje anders, dan is vooral de overgang een zwaar stuk werk, dat menigeen bij de handen afbreekt. En dan de eindexamens, waar 't nu de tijd weer voor is. Nu is dit wel het grote voordeel, dat dit eindexamen, tenminste wat het mondeling gedeelte betreft, wordt afgenomen door de eigen leraren. Maar het schriftelijk werk wordt toegezonden , , uit Den Haag". En dit kan nogal eens onheil brouwen. U hebt natuurlijk ook in de dagbladen gelezen dat het examenwerk dit jaar veel te moeilijk was, zowel wat het wiskundig gedeelte "als wat de talen aangaat. Ik heb 't niet gezien-en misschien kan ik er dan nog niet over oordelen. Dit te moeilijk moet, als ik goed gelezen heb, betekenen, dat er eigenlijk teveel werk was opgegeven, waardoor de examinandi te weinig tijd hadden om behoorlijk rustig de opgaven te bekijken en uit te werken. En men gaf de raad, om voortaan 't werk, dat men van plan is op te geven, door een paar deskundigen te laten uitwerken, de tijd die ze er aan besteed hebben op te nemen en dan met 2 te vermenigvuldigen.

Dat zou dan de tijd moeten zijn, die de candidaten er aan mogen besteden. Geen kwaad idee.

Er zijn, zoals altijd, twee kanten aan de zaak. De Universiteit vraagt behoorlijke ontwikkeling van de candidaat en het is bekend genoeg, dat veel studenten van de Techn. Hoge Söhool reeds in hun eerste jaar verongelukken. Men moet dus wel heel wat eisen van het eindexamen H.B.S. En ook wat betreft oude en nieuwe talen op het Gymnasium.

Met dat al is het voor honderden jongelui een moeilijke tijd en voor het gezin, waaruit zij komen, evenzeer.

'k Geloof niet, dat het zonder examens gaat. Hoe groot zou het percentage zijn der leerlingen van onze inrichtingen van onderwijs, die werkelijk studeren om de studie. Voor hen, stel dat je ze er uit kon pikken, zou 't mis­ schien zonder gaan. Maar de grote meerderheid heeft toch nodig voor een hindernis te worden geplaatst, om die te nemen.

De steen der wijzen, om 't zonder onze examens te stellen, is nog niet uitgevonden.

Bij het Hoger Onderwijs werkt men met tentamens. Dat lijkt mij een uitstekende regeling. Een bepaalde graad, die met een examen te bereiken is, wordt gesplitst en de student doet in elk onderdeel apart bij de professor examen.

Ik ga nu niet spreken over alle mogelijke soorten van examens. Voor onderwijzer. Hoofdacte, taalacten L.O. en M. O., Boekhouden L. O., M. O., Practijk, enz. enz.

Haast ieder heeft er mee te maken ; sinds het Middenstandsdiploma is uitgevonden. Als voorwaarde voor vestigingsvergunning moet iedere middenstander aan de studie, wil hij ooit in staat zijn een eigen zaak te kunnen openen.

Je moet — zeggen de mensen — geluk hebben op 't examen, anders koin je er niet. Je moet boffen. Als je maar niet zenuwachtig ben, zegt een ander. En een derde beweert, dat veel van de examinator afhangt. Tot op zekere hoogte zit er, menselijkerwijs gesproken, in al deze beweringen en misschien nog andere, iets waars. Maar dit is toch wel het voornaamste, dat de candidaat trouw heeft gewerkt. Voelt hij zich in dat opzicht niet zeker, ja, dan komen dikwijls de zenuwen — tenminste, die hebben het dan gedaan — maar de oorzaak zit wel wat dieper.

Hier hebben de leraren een taak. Ook de ouders, maar die zijn heel dikwijls niet capabel om na te gaan of hun kinderen behoorlijk werken.

Wat een verlichting, als de examentijd voorbij is en men is geslaagd. Misschien kan men nu een betrekking krijgen en in zijn levensonderhoud voorzien, misschien is door dit slagen de toegang tot verdere studie ontsloten. In beide gevallen is er blijdschap in het hart bij de candidaat en bij de familie. Dat is te begrijpen.

En voor de Christen, die toch ongetwijfeld, naar wij hopen mogen, altijd de zegen van God heeft gevraagd voor zichzelf of voor zijn kinderen, is er stof te over om Hem te danken voor de zegen, die Hij heeft gegeven.

Maar er zijn ook zoveel teleurstellingen. Toen ik jaren geleden examen deed voor Hoofdacte, was er een candidaat bij, die voor de 8ste maal zakte. En toch ging hij met mij kalm naar het station, alsof er niets gebeurd was. Dat vond ik toch weer onnatuurlijk. En een ander, die eveneens voor de 8ste maal kwam en nu slaagde. Hij stapte ook met ons mee. „Wat zal m'n vrouw blij zijn". Dat herhaalde hij telkens. En in z'n verbouwereerdheid, dat hij nu toch geslaagd was, had hij haar — ze woonden in Drenthe — niet eens getelegrafeerd.

We wensen de examinandi gaarne een gelukkig examen toe. Laat echter teleurstelling niet ontmoedigen. God schenke u de kracht om met nieuwe moed voort te gaan, tot het doel bereikt is.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen