OPDAT OOK GIJ GELOVEN MOOGT

II.

Christusprediking.

Christus rijze op, levend en levenwekkend in de prediking. Hij zeide : , , Ik ben met u tot de voleinding der wereld". Zo mogen we prediken, dat de hoorder beluistert het , , Ziet, hier ben Ik". Hij boezemt vertrouwen in. Hij doet de werken des Vaders, Die zeide: , , Daar zij licht" en er was licht. Christus gebiedt : , , Vreest niet, gelooft alleenlijk" en het geloof is er. We hebben te ontvangen uit Zijn volheid, we hebben te krijgen slechts. Het bevel: „Bekeert u", moet ontdaan van elke wettische bijklank, die onze onherboren oren er toch altijd bij vormen. Het bevel is tegelijk zoveel als een : gij moogt geloven. Het bevel van bekering en geloof gaat over ons hoofd heen als : „gij, onreine geest, Ik gebied u : ga uit; ongeloof wijk, opdat het geloof in de ruimte zich ontplooie".

Hoe precies ?

Het prediken, „opdat gij geloven moogt", is een uiterst precies werk. Ge weet wellicht uit de kerkgeschiedenis, dat het verschil tussen waarheid en dwaling soms afhangt van één lettertje meer of minder. In dezen gaat het dunkt me ook om één „s-je". Hoe ligt het? Het is voor u, die gelooft of het is voor u, dies gelooft? Om alle misverstand te voorkomen is het noodzakelijk dat we vooraf elkaar eventueel ter dege duidelijk maken wat de inhoud is van het vage woordje „het". Menen we de volle toezegging van het heil of de prediking van het evangelie, om eens iets te noemen. Gaat het nu inderdaad om de gegarandeerde toezegging van onze eeuwige zaligheid, dan meen ik dat we moeten kiezen voor de formule: het is voor u die gelooft. Immers de andere uitdrukking heeft tegen, dat we aan het leerstuk der praedestinatie niet voldoende recht laten wedervaren, al hoeft het niet met uitgedrukte termen in dit verband genoemd te worden, we moeten toch weten dat dit op de achtergrond staat. Ik zie ook niet hoe men zich hiermede kan vrijwaren voldoende tegen de bedenking van het aansturen op de algemene verzoeningsleer. Inderdaad moet gezegd, dat deze uitdrukking zeer direct appeleert op 's mensen verantwoordelijkheid en dat de toon warm en hartelijk is. Maar de prijs is te hoog. Zeggen we echter : het is voor u, die gelooft, dan dienen we op de hoede te zijn, dat we geen conditie stellen. Ik moet me al deerlijk vergissen evenwel, als niet deze uitdrukking nauwgezet vertolkt, wat de Schrift in dezen ons te zeggen heeft. Tal van teksten, teveel om te citeren, komen me voor de geest. De belofte kan immers ook al alleen maar in geloof verstaan worden. Er is geen begrip, afgezien van het feit of we al of niet gelieven te geloven. Er is, zonder haastig en onverhoord te veroordelen, toch wel reden om op onze hoede te zijn, wanneer menigeen komt verklaren, dat hij nu tot geloof geraakte, omdat die of die predikant zoveel beter „te begrijpen" is. De weg naar het hart loopt niet helemaal door het hoofd. We moeten toch wel enig benul hebben, dat geloof ligt generzijds begrijpen, niet begrijpen en helemaal niet-begrijpen. Het geloof is gave. Maakt dit lijdelijk? Dit is een even menselijke reactie als wanneer we op eigen aandrift verstandelijk de belofte onszelf aanpraten. Het geloof ligt als een ragfijne smalle weg tussen deze beide grove menselijke reacties in.

Ik heb wel eens gehoord, dat een vliegtuig, dat bij mist landt, langs radiografische weg zo gedirigeerd wordt, dat het een bepaalde koers volgt en onmiddellijk andere geluiden hoort, wanneer het links of rechts van de voorgestelde koers vliegt. Daaraan denk ik wel eens bij de overweging van de zuivere prediking des geloofs. De zuivere prediking moet links en rechts alarmeren, wanneer de hoorder des Woords zich begeeft in dode lijdelijkheid en doffe wanhoop enerzijds, of in verkeerd activisme en ijdele hoop anderzijds. De techniek kent uitgebalenceerde precisie-instrumenten. Welnu, ook de prediking is een precisie-instrument en de prediker moet aldoor zijn instrument afstellen door gebed en onderzoek van Gods Woord en de harten van hemzelf en van zijn gemeente.

„Ik preek graag een ruim evangelie", zo zegt menige predikant. Wie zou dat niet? Maar dit mag niet ontaarden, zodat het goed riemen snijden is van andermans leer. Geef het heilige de honden niet. We gooien de genade niet te grabbel. Als we een ruim evangelie prediken, omdat we van eigen geloof niet wis zijn, is dit zeker af te keuren. Maar wanneer de prediker zelf als tussen de klippen doorging en toch voluit en breed roept tot het onvergankelijke heil, zie, daar zal het toch heel anders klinken.

Christenprediking.

Ik ben niet zo bang voor de doem, dat men de christen in stee van de Christus predikt. Me dunkt we moeten de grote daden des Heeren, ook die Hij door Zijn Geest in ons werkt, verkondigen. De ervaring leert, dat men al heel gauw moord en brand, ik bedoel „christenprediking" of „vrome-mens centraal stellen" roept, wanneer men getrouw aan de opdracht de Christus in ons voorstelt.

Geen prediker mag zijn gemeente in het onzekere laten omtrent de vragen van bekering, wedergeboorte, rechtvaardiging en heiligmaking. Vele, talloze zieleherders beklagen zich over kringetjes en groepjes, over secten en stromingen, die hun schapen wegzuigen vanonder de prediking. Maar zou het ook kunnen wezen dat die prediking essentiële bestanddelen onthoudt aan de gemeente, zodat de hoorders noodgedwongen elders — inderdaad niet zonder grote geestelijke gevaren en bezwaren — zoeken wat in de kerk niet geboden wordt? Het is maar een bescheiden vraag.

Over wedergeboorte en rechtvaardiging en dergelijke zal ik niet al te veel naar voren brengen, omdat over deze vraagstukken in dit blad al een en ander is te berde gebracht. Betreffende de rechtvaardiging een enkele opmerking slechts. Dit raakt trouwens ook andere heilsweldaden. Zijn we niet al te uitsluitend gespitst op het eenmalige, op het doorleven in één punt van de tijd. De catechismus spreekt van de rechtvaardigmaking bijvoorbeeld in zulke termen, dat vooral het continue, het doorlopende aspect in het licht gesteld wordt. Van wedergeboorte, zondenvergeving geldt mutatis mutandis hetzelfde. We moeten een beetje uit de buurt van de , , bliksem-inslag" theologie. Juist wanneer we ook het continue aspect recht laten wedervaren, zal de prediking minder krampachtig worden dan ze nu vaak is. We zeggen immers: „Die niet Iaat varen de werken Zijner handen".

De kwesties voor- en onderwerpelijk prediken. Wet en Evangelie, vragen in dit verband nadere uitleg, , omdat ze afzonderlijk meer dan eens zijn ter sprake gebracht, al zal het ons niet verdrietig zijn hetzelfde meermalen te zeggen. Want nodig blijft het ! Laat ons in ieder geval ook niet over het hoofd zien, dat sprekende over het bevindelijke leven, men nog zo akelig objectief kan zijn, dat we klinkend metaal evenaren. Wat de Heere subjectief maakte, zult ge niet objectiveren. Bevinding mag en moet gepredikt. „Uw geloof is uitgegaan", schrijft Paulus van en aan de Thessalonicensen. Maar waar het mystieke leven wordt uiteengezet, is dubbele behoedzaamheid geboden. Want het is menigmaal zo weinig Schriftgebonden. Een filosoof, een man van „innerlijk licht", zou het nagenoeg precies eender zeggen. Dat gaat niet. De werken van onze beste practicale schrijvers zijn inzake het schriftuurlijke een lichtend voorbeeld. Weest voorzichtig, wanneer de vos passie preekt. 

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen