DE DORDTSE LEERREGELS

• U bent het misschien al weer vergeten, doch een hele tijd geleden schreef ik in dit blad, dat ik met krijgshaftige plannen rondliep. We zagen zóveel vijanden rondom de burcht, waar de 5 Canones op de muren staan, rondsluipen, dat we het nodig vonden die vijanden te verjagen, tenminste een poging daartoe te doen. Dat krijgshaftige voomeinen is tot nu toe de weg gegaan van vele voornemens. We zijn er overheen gelopen, 't Is tegenwoordig zo druk, een mens kan niet eens tijd vinden om te vechten. Ondertussen vroeg er al eens deze en die, wanneer we aan die Dordtse Leerregels begonnen. Dat vind ik altijd lastige vragen, want iets beloven en niet doen, daar heb 'k een hekel aan. Aan de andere kant zit er zóveel vast aan een afdoende uitleg van dat derde formulier van Enigheid, dat men wel jaren lang bezig mag zijn met deze stof, om er zo over te schrijven, dat het jezelf enigszins bevredigt. Doch wat zegt het spreekwoord?

Ik meen zoiets als : Het betere is de vijand van het goede. We zijn er van overtuigd, dat er veel beter over ons onderwerp geschreven kan worden, maar vleien ons met de hoop, dat sommigen der lezers er iets aan kunnen hebben. We hebben in elk geval ons onderwerp mee. Het is een onderwerp van het hoogste gewicht, dat in de Dordtse Leerregels wordt behandeld. Ten eerste uit Christelijk oogpunt. In deze artikelen wordt niet besproken, wat aan de omtrek der leer ligt, maar wèl wat het middelpunt, het hart raakt. Het gaat om de souvereine genade Gods, die verheerlijkt wordt in de verlossing en zaliging van de zondaar, die door zijn diepe val dood geworden is door de zonden en misdaden. Het gaat immers in de Leerregels om de verkiezing tot zaligheid, d.w.z. om het voornemen Gods en om het werk Gods, dat Hij in ons werkt om zondaren zalig te maken, We kunnen het hierin met Karl Barth eens zijn, als hij schrijft: , , De genadige verkiezing (Gnadenwahl) is de hoofdsom van het evangelie. De genadige verkiezing is het gehele evangelie, het evangelie in nuce (in een notedop). Zij is de samenvatting van alle goede boodschap".

Om nog even bij Barth te blijven staan, hij is van oordeel, dat in elke ernstige opvatting van de leer der praedestinatie drie dingen naar voren komen, waarin de kern van deze leer is gelegen, de oorzaak waarom zij voorgedragen en vastgesteld moet worden. Het gaat om de vrijheid van Gods genade, om het geheim van Zijn genade en om het rechtvaardige van 's Heeren genade. God mag kiezen, wie Hij wil, Hij mag dat doen om volkomen verborgen redenen en Hij is altijd rechtvaardig in alles wat Hij doet.

Nu laten we Barth weer even rusten, want ik ben niet van oordeel, dat we over de hele linie een goede leidsman in hem hebben.

We stellen nog eens vast, dat het in de leer der verkiezing niet gaat om iets, dat we ook zouden kunnen verzwijgen en dan toch het evangelie verkondigen. Als er geen verkiezende God was, die de Onveranderlijke is en als deze God Zijn verkiezing niet uitvoerde in de tijd, werd er nooit één zalig, al preekten de allerbeste predikers voor ieder mens heel z'n leven.

Ons onderwerp is verder ook van het allerhoogste gewicht uit gereformeerd oogpunt. De leer der verkiezing is het hart der gereformeerde leer. Dat komt, omdat geen enkele als zij de val van Adam zo diep heeft gepeild. In het Lutheranisme stak het synergisme bij en door Melanchton reeds spoedig — al is het maar met een speldeknop, het hoofd op. Voor de gereformeerde prediker en professor ligt de mens morsdood. Niemand komt tot enige beweging naar God toe uit en van zichzelf. De genademiddelen kunnen dit geen van al bewerken. Het Woord draagt de Geest Gods niet in zich, zodat ieder, die het Woord der prediking hoort, door de Geest wordt aangeraakt. Als we de gereformeerde leer willen kennen in haar kern en wezen, dan moeten we bij de uitverkiezing zijn.

Maar zijn die Leerregels nu zo belangrijk?

Men zou het zó kunnen voorstellen, dat daar in Dordt toch eigenlijk een toevallige meerderheid een aantal artikelen aannam en aan de hele Kerk oplegde. Die er zich niet mee verenigen kon, moest vertrekken. Maarheeft de meerderheid het altijd bij het rechte eind? Pater Fiolet, die kort geleden promoveerde op het proefschrift: „Een kerk in onrust om haar belijdenis", poogt op deze wijze al de uitspraken van de Dordtse Synode van hun kracht te beroven. Hij schrijft op blz. 7 : , , De stem, die sprak op de Nationale' Synode van Dordrecht, was slechts die der bovenliggende partij in de eindphase van het religieus consolidatieproces". Onze eenvoudige lezers moeten mij maar niet kwalijk nemen, dat er zoveel vreemde woorden nodig zijn in een Nederlands boek, dat is nu eenmaal zo. Maar hoort u dat? Hier sprak slechts de bovenliggende partij. Met zo'n zinnetje kan ik nog veel meer synode's aanvechten. Toen in 1870 de onfeilbaarheid van de Paus werd uitgesproken, was daar slechts de stem van de bovenliggende partij. Toen in de 4eeeuw over de leer der twee naturen van Christus werd gestreden, waren, er afwisselend bovenliggende partijen, maar de stem, die sprak op de groteoosterse synode van Constantinopel was slechts(!) de stem van de bovenliggende partij. En wat te denken van. de Synode van 451 te Chalcedon. Daar was ook een bovenliggende partij. Maar • die werd door de keizer naar onder geduwd. Toen duwde de keizer net zo lang, totdat er een andere partij boven dreef, die bracht een wereldberoemdeuitspraak, maar was toch slechts de stem van een door geweld bovendrijvende partij.

Het is allen bekend, dat men deze synoden thans oecumenische synoden noemt. Nu ja, die bovenliggende partij kan het dan blijkbaar ook wel eens goed hebben. Misschien heeft zij het in Dordt óok wel goed gehad, want Pater Fiolet zal het met ons eens zijn dat haar uitspraken op Gods Woord zijn. gegrond en dat dit ook de enige toetssteen mag zijn. Overigens zou ik zeggen, dat het in Dordt niet zo zeer de kwestie was van de bovendrijvende partij. De Leerregels zijn door vele buitenlandse gereformeerde theologen mede opgesteld en mede ondertekend. Men zou de synode van Dordrecht met evenveel recht een gereformeerde oecumenische synode kunnen noemen, als men de synode van Constantinopel later een oecumenische synode heeft genoemd. Ik vond die uitdrukking: , , bovenliggende partij" een beetje partijdig en niet in overeenstemming met de voornaamheid van de Dordtse synode. Die uitdrukking wil ook nog iets anders aannemelijk maken. Men wil verdedigen dat de Reformatie in Nederland in wezen niet een gereformeerde Reformatie is geweest, en dat tot in 1619 in de Ned. Hervormde Kerk vrij. mocht worden geleerd, wat iedere prediker maar wilde. Dat is een gedachte, die vooral de vrijzinnigen graag naar voren brengen. En nu lijkt het mij maar het beste, dat we de volgende keer D.V. beginnen met ons af te vragen in hoeverre dat juist is. Waren de Remonstranten, die op de Dordtse Synode in hun leer veroordeeld zijn, wettige leraars of had die kerk reeds een belijdenis, waarnaar zij hun prediking hadden te richten? We gaan eerst maar eens vragen naar begin en voortgang der Reformatie in ons land.

L. V.

(Opgenomen op verzoek en aanbevolen. Red).

Een dezer dagen is aan de kerkeraden van de Herv. Geref. gemeenten toegezonden een circulaire van het Interkerkelijk Comité voor hulp aan Franse geloofsgenoten.

De opzet is, te komen tot een hulpactie voor de kleine Theologische Faculteit in Aix en Provence (Zuid-Frankrijk). Hier studeren de a.s. predikanten van de Eglises Evangeliques. Een klein kerkgenootschap van 't gereformeerde t-ype, gevormd door die gemeenten, die bij de Unie van 1938 - weigerden zich te laten verenigen.

Deze gemeenten en deze Theologische Faculteit hebben met hun predikanten en professoren met grote moeilijkheden te kampen.

Vorig jaar heb ik op een theologenconferentie van Franse en Nederlandse predikanten, met enigen van deze predikanten en professoren kennis gemaakt. En daar ook persoonlijk gehoord van hun zorgen. Het tractement van predikanten en professoren is minder dan dat van een arbeider. Boeken kunnen zij zich niet aanschaffen.

En nu zou ik bij deze aan de collega's en de kerkeraden willen vragen, genoemde circulaire niet ongelezen terzijde te leggen. Ik weet wel hoe dat gaat. Er zijn zoveel aanvragen. En onbekend maakt onbemind. In de circulaire staat het woord oecumenisöh. Wij staan daar nog al, en meestal niet geheel ten onrechte, critisch tegenover. Maar hier is een kans om het Gereformeerd Protestantisme buiten onze landsgrenzen, en wel in het land van Calvijn, te steunen. Ik werd vorig jaar toch een beetje warm van binnen, toen ik er tegen aanliep, dat er in dit z.g. Roomse of anders ongelovige land gevonden worden, die niet alleen maar Calvijn lezen, maar die, zoals deze hervormer daarin voorging, begeren leerlingen der H. Schrift te zijn. Aan ons 't voorrecht onze geloofsgenoten daar, wier devies is : weinig eten, (hard studeren en veel bidden, een kleine vertroosting toe te reiken.

Ds. P. M. van Galen, lid van het Werkcomité.

Panendrecht, Juli 1953. Giro 352381.

Verantwoording, als Redactie accoord gaat, in „De Waarheidsvriend".

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen