PRAKTIKALE BESTIERINGEN VOOR IEDERE OUDERLING VAN KOELMAN

Jacobus Koelman leefde van 1632 tot 1695, was predikant, maar werd door moeilijkheden, die hij met de magistraat van Sluis kreeg, afgezet. Hij was een leerling van Voetius en schreef een uitvoerig boek over het ambt en de plichten der ouderlingen en diakenen. Hij geeft daarin uitvoerige uiteenzetingen, die aan het einde nog eens worden samen gevat in 136 praktikale bestieringen. We willen hier nog enige van deze opmerkingen weergeven.

De 1ste luidt: Ziet voor alle dingen recht begenadigd, wedergeboren en bekeerd te zijn; want gaven zonder genade en een kerkelijk ambt zonder geestelijk leven zullen u niet ter zaligheid en de mensen weinig tot stichting zijn.

2. Wekt op de gave des gebeds, zijt veel in den gebede, voor u zelven en voor anderen, en wacht u bijzonderlijk, dat gij u aan geen formuliergebeden vasthoudt. (We moeten hierbij opmerken, dat in Koelmans dagen de formuliergebeden verplicht waren, terwijl hij daarvan een groot tegenstander was).

Hij beveelt de studie van verschillende nuttige boeken aan en de lectuur van de acta van de synode van Dordrecht en die van de provinciale synodes, voorts de lezing van de drie formulieren van eenigheid.

81. Wapent u zelven door gebeden, en opdracht van u zelven ten dienste des Heeren voor alle uwe dagen, tegen aanstoot en ergernis, die gij misschien krijgen zult door te zien, en te vernemen meer danooit voor dezen, hoe gebrekkelijk en hoe onstóchtelijk menig leraar is in zijn omgang, en bijzonder in de kerkeraad of in de classis ; het heeft menig ouderling gesmart, en heeft zich beklaagd, dat hij de fouten der leraars en ouderlingen zo naakt zag te voorschijn komen ; waardoor hij zelf in de koers der Godzaligheid verslapte.

85. Gij moet in de kerkeraad en classis, en zo gij de gelegenheid had, ook in de synode, niet naar het oog en de mond van de leraar of van een andere ouderling zien, in het stemmen over een zaak ; maar gij moet zelf uw eigen oordeel en gevoelen uitdrukken omtrent zaken van de leer, of van de godsdienst of van de regering, en uw stem en advies geldt alzo wel, en komt hetzelfde gezag toe, als die van een leraar.

86. Let wel terdege op de wandel en omgang des leraars, alsmede zijner huisgenoten, of die voorbeeldig heilig, dan of dezelve aanstotelijk is ; en waar gij merkelijke gebreken ziet, in plaats van achter zijn rug daarvan te spreken, of u zelven aan hem te ergeren, spreekt hem in liefde en vriendelijkheid aan en toont hem eerbiedig wat gij gemerkt hebt ; bijvoorbeeld als gij gezien hebt zijn korselheid, zijn onbarmhartigheid, zijn lossigheid, ijdelheid enz. doch doet dit in het heimelijk ; en neemt hij het dan nog kwalijk, zo moet gij dat dragen, met die troost en vrede, dat gij uwe consciëntie hebt gekweten.

87. Indien de leraar niet tweemaal predikt op een Sabbath (in zijn dorp), indien hij zeer slap en ijverloos predikt, indien hij veel en lang uithuizig is, zijn plaats niet wel bezorgt, weinig studeert, lui is, en veelmaal anderen laat predike§i en bijzonder ook losse aanstotelijke predikanten, of ergerlijke en onbekwame proponenten, zo moogt gij niet zwijgen en stilstaan, maar of heimelijk, of wanneer dat geen ingang heeft, in de consistorie daarover spreken, opdat de kerkeraad hem aanzette tot verbetering.

88. Wanneer de leraar nieuwigheden komt te prediken, en in catechisatie voort te zetten, een leer die te voren niet gehoord is, maar tegen de Schrift en tegen de aangenomen en onderschreven formulieren van enigheid strijdende is, stelt hem dan voor, de vermaning van de nationale synode van Dordrecht , , aan alle kerkelijke vergaderingen, dat zij zich intijds stellen tegen alle nieuwigheden, die in de kerken zouden mogen oprijzen, en dezelve als onkruid uit de akker des Heeren uitroeien".

90. Wanneer de predikant gewoonlijk maar algemene toepassing maakt in zijn preken, als of het allen vromen waren die hem horen, en als of zij allen wedergeboren en in een staat van zaligheid waren, en wanneer hij ook zo algemeen bidt, als of het allen uitverkorene kinderen Gods waren, die met hem bidden; zo zoudt gij met hem in het heimelijk daar over spreken, en aanwijzen, hoe schadelijk zulk een algemeen preken en bidden is, hoe verwaand en zorgeloos de mensen daardoor worden, en zichzelven bedriegen, en hoe aanstotelijk en bedroevend dat voor de vromen is, dat zij zien, dat er geen onderscheid gemaakt wordt in de toepassing.

94. Indien de leraar getrouw zoekt te zijn in het bestraffen en vermanen, en hij daarover veel lijden moet van boze mensen ; zo weest hem tot troost, en moedigt hem aan met medelijden.

99. Wanneer gij de predikatie gehoord of het avondmaal gehouden hebt, ziet toe, dat gij dan met uw leraar en mede ouderlingen spreekt van het gepreekte woord, en van het geestelijke, inplaats van u dan tot gemene (gewone) en wereldse gesprekken te begeven, gelijk helaas veel de gewoonte is onder kerkelijken, zodat veel meer geestelijke samenspraak bevonden wordt onder gemene (gewone) lidmaten, dan onder hen,

108. Zoekt in de kerkeraad de oefening der kerketucht aan te dringen met onpartijdigheid tegen alle ergerlijken, hetzij regeerders der gemeente, hetzij leden, hetzij overheden, hetzij onderdanen, hetzij rijken of machtigen, hetzij armen en geringen ; ja al waren zij koningen, de censuur moet eenderlei zijn tegen allen die ergernis geven en het is hun nodig en nuttig.

113. Brengt geen lieden aan tot de kerkeraad op losse geruchten, en lichte vermoedens en jaloersheid, maar nadat gij nauw onderzoek hebt gedaan, en genoegzame zedelijke blijken en bewijzen hebt, dat er bij die personen enig ergerlijk kwaad begaan is, hetwelk door de kerkeraad verder moet onderzocht worden.

121. Dewijl Gods Woord vereist, dat de christenen deze wereld niet gelijkvormig zullen zijn, noch hun sieraad stellen in het uiterlijke, en uitdrukkelijk aldaar staat, dat de natuur leert, dat zo een man lang haar draagt, hetzelve hem een schande is, en nochtans zoveel lidmaten zeer schandelijke wereldse modes en ijdelheden volgen, in kleding en hoofdsieraden, en de mannen en zelfs onder die de leraars, ouderlingen en diakenen, zo directelijk tegen het woord des apostels zich oppronken met -lange gekrulde pruiken van vreemd haar, zo dringt aan dat de kerkelijke censuur tegen hen, volgens de verscheidene synodale resoluties, op Gods Woord gegrond, gebruikt worde.

122. Doet ook uw best daartoe, dat de tucht gebruikt worde tegen 4e misbruikers van het lot, hetzij met teerling, hetzij met speelkaarten, welker getal onder mannen en vrouwen, en bijzonder onder jonge mensen zeer groot is onder de belijders, alsmede tegen die, welke deze kaarten verkopen en maken.

123. Wanneer gij verneemt, dat leden der gemeente danserijen hebben gepleegd of plegen en daartoe meermalen tezamen komen, zo arbeidt daartoe dat de censuur van vermaningen en bestraffingen, en daarna van schorsing van het avondmaal, tegen hen aangelegd worde, volgens de synodale besluiten en begeerten.

We hebben hier een aantal raadgevingen van Koelman weergegeven. Ook thans hebben deze hun betekenis nog niet verloren. Wel zijn er enkele minder actueel geworden, de meeste kunnen echter ook thans in meerdere of mindere mate nog hun toepassing vin­den.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen