Onderwijs

Ontkerstening ook in het Christelijk lied?

Zo nu en dan luister ik nog wel eens naar de radio-uitzending , , Met Pit op pad". U weet, dit is de uitzending van het P.I.T., het Protestants interkerkelijk thuisfront. In plm. 5 minuten wordt telkens de een of andere zijde van het werk, dat voor de militairen geschiedt, belicht, 't Is voor ieder wel eens goed, om er naar te luisteren. Misschien dat het P.I.T. er dan óok nog wel bij vaart. Want het is u bekend, hoe het zo ongeveer met al onze instellingen gaat: doorlopend geldgebrek. Was dit niet het geval, dan zou er oneindig veel meer kunnen gebeuren.

Maar vorige week was er toch iets heel anders dat mij trof. De spreker had opgemerkt, dat in de samenkomsten der jonge militairen in kazernes en kampen, onder leiding der legerpredikanten, zo'n ontstellend tekort is aan kennis van de Psalmen en van het Christelijk lied. En niet alleen deze spreker had het opgemerkt, maar 't stond, naar hij zei, ook in een boekje, dat de hoofdlegerpredikant ds. De Kluis had geschreven. Ook hem was gebleken hoe bitter weinig Psalmen en Christelijke liederen er door de Protestantse militairen gekend worden.

Ik ben er van geschrokken. Gaat óók hiermee ons volk steeds voort op de weg der ontkerstening?

't Lijkt wel zo !

Och, daar zijn we immers al jaren mee bezig.

De Openbare School laat geen Psalmen en misschien maar dan slechts sporadisch hier en daar een Christelijk lied zingen.

Daar hebt ge al een groot deel van onze jeugd die als regel nooit een Psalm zingt of een Christelijk lied. Te meer, als ik wel kan aannemen, dat er ook thuis bij zulke kinderen weinig aan gedaan wordt.

Kan de Zondagsschool hier dan niet helpen? Daar is toch regel, dat elke week een Psalm of Gezangversje wordt geleerd? Dat is zo, maar mijn grote bezwaar hiertegen is, dat er op de duur maar heel weinig van blijft hangen. Wat ontbreekt, dat is het stelselmatige repeteren. En een Psalm, die je zo één keer van je briefje, zo goed en zo kwaad als 't ging, kan opzeggen, ben je weer o zo gauw vergeten, als er niet herhaaldelijk werk van gemaakt wordt om de eenmaal geleerde verzen te herhalen, telkens opnieuw. Maar waar haalt de Zondagsschool daarvoor de tijd vandaan, vooral als ik er toch ook de nadruk op leg, dat de Psalmen ook nog moeten gezongen worden. Anders heb je er voor je samenkomsten nóg weinig aan en dat kun je wel merken als er soms in de kerk eens een Psalm wordt opgegeven met een wat minder bekende melodie.

Hopeloos ! Ik heb 't gezien, dat de dominé van z'n bankje opstond om met z'n zware stem het orgel te steunen en te trachten het zingen nog in goede banen te leiden. Helaas, vergeefs !

Ligt hier dan niet een mooie taak voor onze eigen, onze Christelijke Scholen? Ongetwijfeld !

En als 't daar goed gedaan wordt, kan toch in elk geval een deel van ons jonge volk nog opgroeien bij Psalm en Christelijk lied.

Nu weet ik wel, dat hier ook al weer soms heel verschillend gehandeld wordt. Laat ik u vertellen, hoe ik 't zelf jarenlang heb gedaan.

Uit de gehele Psalmenbundel werden voor elk der zeven leerjaren 40 verzen uitgezocht, zodat er een lijst ontstond van 280 Psalmverzen, naar de leerjaren gerangschikt. Nu luidde de opgave : Ie. elke week wordt in elke klas een Psalmvers geleerd. De woorden en ook de melodie. 2e. Van de eenmaal geleerde verzen wordt er telkens bij het begin en bij het einde der schooltijden één gezongen. Regelmatig het hele rijtje door. Dat behoeft niet altijd in dezelfde volgorde te gaan, maar toch wel zó, dat allen aan de beurt komen. Hoe hoger de klas, hoe meer verzen men tot z'n beschikking heeft om te zingen. Als men zich daaraan houdt, beschikt elk kind aan het eind van de schooltijd over een fonds van meer dan 200 Psalmverzen.

Er zijn scholen, en nog al veel, die zulk een regel niet aanvaarden. Zij doen het om de andere, dat wil zeggen, de ene week een Psalm, de andere week een Gezangvers. Ik zal daar niets van zeggen, omdat ik hier niet de kwestie : Psalmen en Gezangen ga behandelen ; alléén wil ik wel opmerken, dat op deze wijze het aantal bekende Psalmen weer tot de helft wordt teruggebracht. Helaas in de practijk zelfs tot minder dan de helft. En als dan niet elke leerkracht bovendien overtuigd is van het belang en van de noodzaak der voorgeschreven regeling, dan bereik je niet, wat je leerplan bedoelt en blijf je toch altijd een stuk beneden het ideaal.

Hetzelfde kan eigenlijk gezegd worden van het leren van het Christelijk lied.. Ik heb dezelfde ervaring als de man van het , , P.I.T." Onze mooie oude Christelijke liederenschat brokkelt hopeloos af. Het zangonderwijs op de scholen gaat onder de invloed van nieuwe ideeën dikwijls een heel andere kant uit. Of liever gezegd, er is zóveel tijd voor nodig, dat om de kinderen bij het verlaten der school de beschikking te geven over een schat van bekende Christelijke liederen, geen tijd haast meer overblijft.

Zeker, er zijn ook nog heel wat andere, leuke liedjes. Ik zou ze niet graag willen afkeuren. Ik kan begrijpen, dat vooral in de lagere klassen de juffrouw graag wat speelliedjes leert, of met de kinderen zingt van de drie kleine kleutertjes, die op een mooie warme dag in September op een hek zaten, of een winterliedje, of zoveel andere. Maar de tijd van het zangonderwijs is beperkt, en laten we toch vooral niet vergeten op onze scholen Psalm en Christelijk lied een ereplaats te geven.

De enige soort, die er wat het getal betreft, in de regel nogal goed afkomt, dat is de afdeling Kerstliederen. Maar — dit is mijn ervaring — de rest kon beter. Ook al zet je. voor elke klas 10 Christelijke liederen extra op het leerplan.

Tenslotte wil ik vragen, of er in de gezinnen nog gezongen wordt.

Toen mijn gezin nog compleet was, waren we gewoon des middags en des avonds na het eten tezamen onder begeleiding van het orgel, een Psalmvers te zingen, volgens een vastgestelde lijst, waarvan als regel niet afgeweken werd, behalve bij bijzondere gebeurtenissen en feestdagen. Dat was fijn.

En evenzeer herinner ik me, die Zondagavonden, als allen om het orgel of de piano geschaard, de oude liederen zongen tot eer van God en van het Lam dat geslacht is. Gebeurt dat hier en daar nog? Of heeft de radio dit alles weggenomen en luistert men liever naar andere muziek of naar een detective-hoorspel of dergelijke op Zondagavond?

Is er geen tijd meer voor het rustige gezinsverband? Geniet de straat, of de club, of de instuif de voorkeur? Of ook misschien de film? Ik weet het niet, het lijkt wel zo.

Wat doen onze kinderkoren? 'k Heb er hier gekend, wier uitvoeringen schitterend waren en druk bezocht. Ook door onze mensen. Als een sprookje werd uitgevoerd, of dgl., dat trok een volle zaal. Zou dat óok het geval geweest zijn, als nu eens uitsluitend Psalmen en Geestelijke liederen waren gezongen?

U ziet 't wel, m'n lezers, ik ben weer ongeneeslijk ouderwets.. Neen, dat ben ik toch niet. Ik heb, integendeel een open oog voor het hele culturele leven, maar ik word toch beheerst door de grote vraag, wat het voornaamste is en waarom dit voornaamste zo langzamerhand op de achtergrond wordt gedrongen. Soms nog niet eens opzettelijk! Dan constateert de legerpredikant: ze kennen geen Psalmen meer en geen Christelijke liederen.

Dat is een aanklacht tegen al het vijandige, ook tegen al het neutrale, ook tegen al het slappe en verslappende.

Dat moge een aansporing zijn voor ons allen tot bezinning, tot getrouwheid, tot ijver.

Wat we ten volle mogen doen op onze eigen vrije Christelijke Scholen, dat moeten we dan ook doen. Met liefde en met overtuiging.

De Generale Synode van onze , , Christusbelijdende volkskerk" heeft ten opzichte der scholen zich niet voor een bepaald schooltype uitgesproken.

Misschien dat ze — gezien de feiten — er nog eens toe komt?

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen