Wat er van de Kerk in deze tijd verwacht mag worden

IV.

Wanneer wij in alle eenvoud en getrouwheid in ons ambt werkzaam zijn en er voor staan, dan hebben wij niet alleen met dat Woord te staan in een zich veranderende kerk, maar ook in een zich veranderende maatschappij. De structuurveranderingen in de maatschappij zijn opmerkelijk.

Laat ik er u enkele van mogen noemen, die wat de inzet betreft (niet de uitwerking) voor een deel zijn ontleend aan een inleiding van prof. I. A. Diepenhorst, gehouden op de predikantenconferentie van de Geref. Bond Januari 1954 te Woudschoten.

1. In de eerste plaats is te letten op de versnelling van het leven. Het ene snelheidsrecord wordt na het ander geslagen. Het levenstempo wordt steeds meer opgevoerd. Sommige agrarische samenlevingsverbanden op het platteland mogen nog een uitzondering vormen, ook de betrekkelijk geïsoleerde gedeelten van ons land worden steeds meer uit hun isolement gehaald en in de levensvaart meegenomen.

Iedereen heeft 't druk en sommigen geraken overspannen of moeten vervroegd hun werk loslaten en (of) gaan met vervroegd pensioen. Het is duidelijk, dat deze gespannenheid van 't leven het tot zichzelf komen en de rustige bezinning afbreuk doet. Sommige mensen leven en werken in zulk een tempo, dat zij 's Zondags af zijn.

2. 't Leven wordt al maar ingewikkelder. Wij leven in 't papieren tijdperk. Wie een school wil bouwen, moet twintig instanties passeren. Het bouwen van kerken is niet alleen uiterst duur, maar ook moeilijk. Zeer grote giften gaan steeds meer tot de uitzonderingen behoren, tengevolge van de belastingpolitiek van de fiscus, die vooral de beter gesitueerde gemeenteleden kaal scheert.

Wie in de middenstand wil blijven of opgenomen worden, heeft te zorgen. dat hij in 't bezit is van de vereiste diploma's.

3. Onze bevolking is zeer toegenomen. Telde Nederland in 1813 2, 3 millioen mensen, in 1950 was dit 101/2 millioen, dat is ± 4 a 5 maal zoveel. Tengevolge daarvan is de massavorming ontstaan en zijn verscheidene dorpen en steden uit alle verbanden uitgegroeid. Vooral de steden hebben zich als olievlekken over eertijds vruchtbaar land uitgebreid. Niet voor niets zijn deze steden menseneters genoemd.

4. Daardoor is de trek naar de stad zeer bevorderd. Duizenden, die in de dorpssamenlevingen zich meer of minder stelden onder de bediening van 't Woord, lieten en laten dit in de steden na en verdwaalden soms als schapen zonder herder. Naar de mens gesproken is de geestelijke bedeling voor het Woord Gods op het platteland gunstiger dan in de stad. Dit is geen kwalificering van de mens in de stad of op het platteland, maar eenvoudig een constateren van feiten, 't Kan ons ook heilzaam critisch maken tegenover het geestelijke gehalte van de kerkgangers op de dorpen, wier geestelijke bagage in sommige gevallen (niet in alle gevallen, Gode zij dank !) alleen ingewikkeld blijft in de verbanden, waarin zij staan, om te verdwijnen, wanneer zij er uit stappen.

5. De vermaterialisering en verzakelijking van 't leven gaat door. De economie dreigt de plaats te krijgen, die vroeger de theologie had. Het Jaarbeursgebouw heeft meer belangstelling dan de Domkerk. In de economische plannen (geleide economie) blijft de mens hoe langer hoe minder individu en wordt hoe langer hoe meer slaaf van de productie !

6. Wij gaan in steeds groter verbanden leven. De Benelux is gestart ; de Europese samenwerking komt in beweging. Komt er een federatief Europa ? Welke consequenties heeft dat voor de kerk, voor het Protestantisme ? Met de­ze grotere verbanden komt o.a. uw zoon in aanraking, door de militaire dienst. Immers hij maakt oefeningen niet alleen binnenslands, maar ook in het buitenland.

7. De toename van de bevolking heeft met de voortschrijding van de toegepaste wetenschap de industrialisatie te voorschijn geroepen. De dorpssamenlevingen worden doorbroken, om niet te zeggen : in flarden gescheurd. Philips bijv. bouwt een fabriek in de gemeente Huizen (N.-H.), brengt 400 arbeiders mee en trekt jonge arbeidskrachten aan in de gemeente Huizen. De jongens, die vroeger in een agrarisch bedrijf, in de ambachten of op de vissersvloot hun werk vonden en daar soms afhankelijkheid leerden, komen nu in de fabriek, verdienen een weekloon, treffen daar een totaal andere mentaliteit aan, zien een andere levensstijl, komen daar met totaal andere mensen in aanraking. De meisjes, die vroeger óf thuis óf in een betrekking waren, gaan — voor een gedeelte — naar de fabriek, zien en horen veel dingen, waarvan zij vroeger geen weet hadden.

Werd er vroeger 12 a 14 uur gewerkt, wij zijn nu aan de 8 a 8 1/2-urige werkdag toe. Naar sommiger berekening, kan dit wel 6 a 6 1/2 uur worden.

8. Hiermede is verbonden de vrijetijdsbesteding, 't Lijkt wel een paradox, een allerwonderlijkste tegenstelling! Immers in een tijd, waarin alle mensen zeggen, dat zij 't druk hebben, verschijnen ellenlange verslagen en rapporten over vrije tijdsbesteding. Jeugdhuizen, instuiven, ontspanningscentra, kampeergelegenheden, retraiten zijn aan de orde van de dag. Jeugdleiders en jeugdleidsters zijn er en komen er om dit alles op te vangen.

9. Pers, radio en televisie zijn en worden steeds meer contactmiddelen. Niet te berekenen valt hun invloed op de gezinnen in de huiskamers. Heeft de prediking nog dezelfde plaats als bijvoorbeeld 50 jaar geleden ? Verbluffende mogelijkheden zijn er in de techniek als toegepaste wetenschap. Boeken als : 't Jaar 1984 ; 't Jaar 2000 enz. De twintigste eeuw mogen grotendeels fantastische producten zijn, zij zijn reeds door hun verschijnen schrikwekkende mogelijkheden van een technocratie, een regering door de techniek, waarbij onze kamer wordt een aaneenschakeling van knoppen.

10. De omgang van de geslachten is veranderd, respectievelijk aan het veranderen. De vroegere geheimzinnigheid ten aanzien van het geslachtsleven is grotendeels verdwenen, 't Moge ten dele winst zijn, in zover één van de centrale levensfuncties, n.l. het geslachtsleven, voorlichting behoeft en ontvangt, 't is meer verlies, omdat vaak met de voorlichting het bijbels kleed van de schaamte wordt weggenomen. De verzelfstandiging van het geslachtsleven buiten de religie is in volle gang en ontaardt steeds meer in hedonisme (genotzucht) met al de aankleve van dien, o.a. het hoge percentage echtscheidingen.

Daarmede is het huwelijk ontdaan van het eeuwigheidslicht, dat de Schrift erop doet vallen en gemaakt tot een doel in zichzelf.

Van hieruit valt er ook licht op de schier overal doordringende geboorteregeling en geboortebeperking. De statistieken wijzen uit, dat de geboorteregeling ook doordringt in de kringen van de gereformeerde gezindheid.

11. 't Gezin is aan 't veranderen. Was en is soms nog het gezin één totale werkgemeenschap, dit verandert zichtbaar tengevolge van de industrialisatie. De onderscheidene gezinsleden zwermen alle kanten uit. Het continubedrijf verscheurt de gezinsband.

Ook de opvoeding wordt tot de basis teruggedrongen. De leerplichtwet heeft een stuk van de opvoeding opgedragen aan de school. Het voortgezet lager onderwijs (V.G.L.O.) breidt zich uit, de ambachtsscholen, de huishoudscholen, de industriescholen, de land- en tuinbouwscholen, de cursussen en de vakopleidingen zetten dit voort en breiden het uit. Voeg hierbij de verenigingen, die een stuk van de opvoeding van de gezinnen overnemen, als mannen-, vrouwen-, jongelings-, meisjes-, knapen-, jonge meisjes-verenigingen, en de nieuwe organisaties voor kinderen van 8—12 jaar, om van de Zondagsscholen maar te zwijgen, dan is het niet te veel gezegd, dat 't gezin allerlei aderlatingen heeft ondergaan. Behalve inwendige ziekten, waaraan het gezin lijdt, is er ook een meer naar buitenslaande bijgekomen n.l. de vergaderingsziekte!

12. De statistieken wijzen uit, dat de leeftijdsgrens opschuift. In allerlei kringen is het probleem van de bejaarden druk in bespreking. Ook dit hebbe de aandacht van de kerk.

13. De katholisering van Nederland zet zich door. Zeker, Rome kan haar winst niet vasthouden en moet dit prijsgeven aan de ontkersteniiig, maar Rome hield haar 38% van de bevolking, terwijl de Hervormde Kerk van 54% in 1837 tot 34 a 35 % nu. Deze 35% zijn nog gunstig. Immers zij geven papieren cijfers ! 't Aantal kerkgangers spreekt wel een ander beeld, vooral in de steden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen